.jfif)
දැනගෙන හිටියද සෝයා මීට් කියනේ ලංකාවෙ අපේ පාරිභෝගිකයන් රවට්ටන්න දාගත්ත වැරදි නමක් කියලා , ඔවු ඒක තමයි ඇත්ත
1970 ගණන්වල ලංකාවට ප්රෝටීන් බහුල ආහාරයක් විදිහට මේ සෝයා නිෂ්පාදනය හඳුන්වා දුන්නා . මුල් කාලයේ මිනිස්සු මේවා කන්න ලොකු කැමැත්තක් දැක්වූයේ නෑ, මොකද මේ කෑම වර්ගය මිනිස්සුන්ට ආගන්තුකයි වගේම කෑමක් විදිහට ආකර්ෂණයක් තිබුණේ නැහැ.
පසුව ලංකාවේ සමාගම් විසින් මේවා කුකුළු මස්, මාළු, ඉස්සන් වගේ මස් වර්ගවල රසයන් (Flavors) සහ කුළුබඩු පැකට් ඇතුළත් කරලා වෙළඳපොළට දැම්මා. මස් මිලදී ගන්න අමාරු මිනිස්සුන්ට "මස් වෙනුවට කන්න පුළුවන් සෝයා" කියන පණිවිඩය දෙන්න මේකට Soya Meat (සෝයා මස්) කියන නම භාවිතා කරා ඒකට තමයි මාකටින් කියන්නෙ . මස් වගේ රසයක් දෙන රසකාරක නිසා වගේම හපන්න පුළුවන් ව්යූහයක් (Fleshy texture) තියෙන නිසා ඒ නම ජනතාව අතර ඉතාම වේගයෙන් ජනප්රිය වුණා.
ඇමරිකාව සහ යුරෝපය: බටහිර රටවල මේකට පොදුවේ කියන්නේ TVP (Textured Vegetable Protein) හෝ Textured Soy Protein (TSP) කියලා.
ඉන්දියාව: ඉන්දියාවේ බහුලවම කියන්නේ Soy Chunks කියල
ඒ අනුව ලංකාව: අපි විතරයි මේකට "Soya Meat" කියලා පාවිච්චි කරන්නේ.
හරි දැන් ලිපියෙන් බලමු මේ සෝයා නිශ්පාදනයෙ ඇත්තටම මොනවද තියෙන්නෙ ඒකෙන් අපේ ශර්රිරයට මොකද වෙන්නෙ කියලා
ගොඩක් අය හිතන්නේ මේක කෘත්රිම, වස විස පිරුණු කෑමක් කියලා. තවත් අය හිතන්නේ මේක මස් කන්නේ නැති අයට තියෙන හොඳම විකල්පය කියලා. ඇත්තටම මොකක්ද මේ TVP කියන්නේ? මේක අපේ සෞඛ්යයට හොඳද, නරකද? අද අපි මේ ලිපියෙන් එකෙන් කතා කරමු . රැදෙන්න මේ වටිනා ලිපියෙ අන්තිම තෙක්
"මුලින්ම බලමු මේක හදන්නේ කොහොමද කියලා. ගොඩක් අය හිතන්නේ මේක රසායනික ද්රව්ය දාලා ෆැක්ටරි ඇතුළේ හදන ප්ලාස්ටික් වගේ කෑමක් කියලා. නෑ, ඒක සම්පූර්ණ වැරදි මතයක්!
TVP හදන්නේ සෝයා බෝංචි (Soybeans) වලින්. සෝයා බෝංචි අරගෙන, ඒකෙන් සෝයා තෙල් (Soy oil) ටික සම්පූර්ණයෙන්ම ඉවත් කරනවා. ඊට පස්සේ ඉතිරි වන ප්රෝටීන් බහුල කොටස අධික උෂ්ණත්වයක් සහ පීඩනයක් යටතේ විශේෂ මැෂින් එකකින් (Extrusion process) එක එක හැඩතල වලට සකස් කරලා වියළා ගන්නවා. ඒ කියන්නේ මේක සෝයා බෝංචි වල තියෙන ප්රෝටීන් නිස්සාරණය කරලා හදන ස්වාභාවික ශාකමය ආහාරයක්."
ඒත් අද වෙනකොට අපි මේක කන විදියේ ගැටලුවක් තියෙනවා , ඒක විසදගන්නෙ කොහොමද කියල අපි කතා කරමු , ඊට් කලින් අපි බලමූ ඇත්තටම මේකෙ ප්රෝටීන් තියෙනවද කියලා
අපි මේක සාමාන්යයෙන් ප්රෝටීන් ගන්න කන කුකුළු මස් සහ බිත්තර එක්ක සංසන්දනය කරල බලමු
(ග්රෑම් 100 කට) TVP (වියළි) කුකුළු මස් (පිසූ) බිත්තර (තැම්බූ)
ප්රෝටීන් (Protein) ~ 50g ~ 27g ~ 13g.
මේදය (Fat) ~ 1g ට අඩුයි ~ 7g - ~ 11g
තන්තු (Fiber) ~ 17g ~ 0g - 0g
දැන් ඔයාට හිතෙන්න පුලුවන් වැඩිම ප්රෝටීන ප්රමාණයක් තියෙන්නෙ TVP වල කියලා , ඔවු ඒක ඇත්ත ප්රමාණාත්මකව බැලුවම ඒක ඇත්ත . හැබැයි එක දෙයක් මතක තියාගන්න ඕනේ: බිත්තර සහ මස් වල තියෙන ප්රෝටීන් අපේ ඇඟට උරාගන්න ඇති හැකියාව (Bioavailability) වැඩියි ඒ නිසා වැඩිපුරම හොද කියල අපට කියන්න බෑ….
ඒ වගේම තවත් දෙයක් සත්ව ප්රෝටීන වලින් අපේ ඇගට තෙල් යම් ප්රමාණයක් එකතු උනත් , TVP වලින් එහෙම වෙන්නෙ නෑ… ඒ විතරක් නෙවෙයි කිසිම සත්ව ප්රෝටීනයකින් අපට තන්තු ලැබෙන්නෙ නැති උනාට මේ TVP වලින් අපට තන්තු ලැබෙන එක අමතර වාසිය
මෙන්න මේ හේතු නිසා දියවැඩියාව , හෘද , කොලෙස්ටෙර්ල් වැඩි වීම වගේ ලෙඩ වලින් බේරෙන්නත් පුලුවන් , ඒ විතරක් නෙවෙයි තන්තු ගොඩක් තියෙන කෑමක් නිසා ඉක්මනින් බඩ පිරිලා කෑම කන ප්රමාණ්ය අඩු වෙන නිසා ඉක්මනින්ම බර අඩු කරගන්නත් පුලුවන්
හෘද රෝග අවදානම අඩු කිරීම: මේකේ සත්ව මේදය සහ කොලෙස්ටරෝල් නැති නිසා ලේවල තියෙන අහිතකර LDL කොලෙස්ටරෝල් මට්ටම පාලනය කරන්න උදව් වෙනවා.
"හැබැයි ඉතින් ඕනෑම දෙයක හොඳ වගේම නරක පැත්තකුත් තියෙනවා නේද? TVP වලත් අපි සැලකිලිමත් විය යුතු පැති කිහිපයක්ම තියෙනවා:
1.ජීර්ණය වීමේ අපහසුතා: සමහර අයට සෝයා ප්රෝටීන් නිසා බඩ පිපුම, ගෑස් හැදීම හෝ බඩේ කැක්කුම ඇතිවෙන්න පුළුවන්.ඒ කට හේතුව ප්රෝටීන ජීරනය වලක්න ඇතැම් එන්සයිම මේ TVP වල තියෙන එක
2.ඇලජික් (Allergies) වීම: සෝයා කියන්නේ ලෝකයේ ගොඩක් අයට තියෙන මේජ ඇලජන් වලින් එකක්. ඔබට සෝයා ඇලජික් නම් TVP කන්නම බෑ.
3.තයිරොයිඩ් ගැටලු: තයිරොයිඩ් ග්රන්ථියේ ආබාධ තියෙන අය සෝයා නිෂ්පාදන අධික ලෙස ගැනීමෙන් වැළකී සිටිය යුතුයි, මොකද ඒකෙන් ඖෂධ ශරීරයට උරාගැනීම අඩු වෙන්න පුළුවන්.
4.ඇමයිනෝ අම්ල ඌනතාවය: සෝයා වල සියලුම අත්යවශ්ය ඇමයිනෝ අම්ල තිබුණත්, 'මෙතියොනින්' (Methionine) කියන ඇමයිනෝ අම්ලය තියෙන්නේ ඉතා අඩුවෙන්. ඒ නිසා ඔබේ ප්රෝටීන් අවශ්යතාවය සම්පූර්ණයෙනම් TVP වලින් ගන්න එපා නිතරම වෙනත් ධාන්ය වර්ග හෝ සත්ව ප්රෝන කෑමට ගන්න අමතක කරන්න එපා"
"දැන් අපි කතා කරමු වැදගත්ම කොටස ඒ තමයි අද වෙනකොට වෙළඳපොළේ ඇත්තටම වෙන්නේ මොකක්ද කියන එක
අපි කඩෙන් ගන්න සෝයා මීට් පැකට් එකක් ගත්තොත්, ඒකේ තියෙන්නේ නියම TVP විතරක් නෙවෙයි. ඒවට කෘත්රිම රසකාරක (MSG), අධික ලෙස ලුණු, පාට වර්ග සහ සුවඳකාරක එකතු කරලා තියෙනවා. අන්න ඒ නිසයි සෝයා මීට් නරකයි කියන මතය සමාජයේ හැදිලා තියෙන්නේ. ලුණු සහ රසායනික ද්රව්ය වැඩියෙන් කෑම තමයි ඇඟට නරක!
එතකොට කොහොමද මේකෙන් ආරක්ෂා වෙන්නෙ?
1 .හොඳින් සෝදන්න: TVP හෝ සෝයා මීට් පිසීමට පෙර උණු වතුරෙන් තම්බා, ඒ වතුර පෙරා, නැවත සාමාන්ය වතුරෙන් දෙතුන් පාරක් හොඳින් මිරිකා සෝදා හරින්න. එවිට එහි ඇති අහිතකර රසායනිකයන් සහ බඩ පිපුම ඇති කරන සංයෝග ඉවත් වෙනවා.
2.රසකාරක පැකට් එක අයින් කරන්න: පැකට් එක ඇතුළේ එන කෙමිකල් රසකාරක පැකට් එක පාවිච්චි කරන්නේ නැතුව, අපේ ගෙදර තියෙන තුනපහ, අමුමිරිස්, සුදුලූනු, ගෝරකා වගේ ස්වාභාවික දේ දාලා උයාගන්න.
3.පිරිසිදු TVP (Unflavored) ගන්න: පුළුවන් නම් කිසිම රසකාරකයක් නැති, තොග කඩවල තියෙන සුදු පාට TVP (Soy chunks) මිලදී ගන්න."
"විශේෂයෙන්ම ලංකාවේ නිර්මාංශ (Vegetarian) හෝ වේගන් (Vegan) අයට තමන්ගේ ප්රෝටීන් අවශ්යතාවය සම්පූර්ණ කරගන්න තියෙන ලෙහෙසිම සහ ලාභම ක්රමයක් තමයි TVP.
හැබැයි මතක තියාගන්න, හැමදාම තුන්වේලටම TVP කන්න එපා. සමබර ආහාර වේලක් සඳහා TVP කන ගමන් පරිප්පු, මුංඇට, කඩල, කව්පි වගේ ඇට වර්ග සහ නිවිති, කංකුං වගේ පලා වර්ග මාරුවෙන් මාරුවට ඔබේ ආහාර වේලට එකතු කරගන්න. එතකොට සිරුරට අවශ්ය සියලුම පෝෂක කොටස් නොඅඩුව ලැබෙනවා."
"ඉතින් අද ඉඳන් සෝයා මීට් එහෙමත් නැත්නම් TVP දිහා වස විසක් විදිහට බලන්න එපා. නිවැරදි ක්රමයට සෝදලා, ගෙදර කුළුබඩු දාලා රසට වගේම ගුණයට උයාගෙන කන්න බය වෙන්න ඕන නෑ…
මේ ලිපියෙන් එකෙන් ඔයා දෙයක් දැනගත්තනම් තවත් කෙනෙක්ට දැනගන්න මේක ෂෙයාර් කරන ඒ වගේම ඔයා සෝය වලට කැමති කෙනෙක්ද? නැති කෙනෙද? ඔයාගෙ අද්දැකීම් මොනවද කමෙන්ට කරන්නත් අමතක කරන්න එපා .
හැමදාමත් ඔබට සුවැති දිවියක් ප්රාර්ථනා කරන අපි නියුට්රි ඉන්ෆෝ!
A day in the life
ජීවිතයෙන් දවසක් .
.jpeg)
