"වික්ටෝරියා දොරටු අරින්න විදුලිය ඕනේ නෑ කියලා ඔබ දන්නවද?" — ලංකාවේ රුපියල් කෝටි දහස් ගණනක විදුලිය හදන, කඳු හතරක් මැද හැංගුණු මහවැලි 'රොබෝ පද්ධතියේ' කිසිවෙකු නොකියන විද්යාත්මක රහස් මෙන්න!
අපි ගොඩක් දෙනෙක් හිතන්නේ වික්ටෝරියා, රන්දෙණිගල සහ රන්ටැඹේ කියන්නේ නිකම්ම නිකම් වේලි තුනක් කියලා විතරයි.
සාමාන්ය කෙනෙක්ගේ විශ්වාසය තමයි මේවා වැස්ස කාලෙට වතුර පුරවාගෙන, පස්සේ ඒ වතුර කුඹුරුවලට යවන සාමාන්ය වැව් ජාලයක් කියන එක.
ඒත් ඇත්තම කතාව ඒක නෙවෙයි. මේක තමයි ලංකාවේ ජාතික විදුලිබල පද්ධතියේ 'හෘද ස්පන්දනය' පාලනය කරන අති දැවැන්ත රොබෝ යන්ත්රය.
ඔබ කවදාහරි කල්පනා කරලා තියෙනවද වික්ටෝරියා ජලාශයේ දැවැන්ත වාන් දොරටු අරින්නේ කොහොමද කියලා?
ගොඩක් අය හිතන්නේ ඒකට ලොකු විදුලි මෝටර් පද්ධතියක්, එහෙමත් නැත්නම් කම්කරුවන් සිය ගාණක් ඉන්නවා කියලා වුණත්, ඇත්තටම ඒ දොරටු අරින්න විදුලියක් ඕනේ නෑ.
මේක නිර්මාණය කරලා තියෙන්නේ ගුරුත්වාකර්ෂණය සහ ජල පීඩනය පාවිච්චි කරලා ඉබේම ඇරෙන විදිහටයි.
ඒ කියන්නේ මුළු ලංකාවටම කරන්ට් එක නැති වුණත්, ජලාශය පිරුණොත් කිසිම මිනිස් මැදිහත්වීමක් නැතුව මේ දොරටු ඉබේම ඇරිලා වේල්ල ආරක්ෂා වෙනවා. මේක හරියටම කිව්වොත් විදුලියෙන් තොරව වැඩ කරන ෆේල්-සේෆ් රොබෝ පද්ධතියක්.
මීටර් 122ක් උස මේ වික්ටෝරියා වේල්ල කොළඹ තියෙන තට්ටු 40ක දැවැන්ත ගොඩනැගිල්ලකට වඩා උසින් වැඩියි.
මේක හදලා තියෙන්නේ 'ඩබල් කර්වේචර් ආච්' (double-curvature arch) කියන විශේෂ ඉංජිනේරු තාක්ෂණයට අනුවයි. ඒ කියන්නේ වේල්ල දෙපැත්තටම වක් වෙලා තියෙන්නේ ජල පීඩනය කඳු දෙකටම සමව බෙදිලා යන්නයි.
මෙතන තියෙන කොන්ක්රීට් ප්රමාණය කොච්චරද කිව්වොත්, ඒකෙන් ලංකාව වටේටම තියෙන මුහුදු තීරය දිගේ අඩි හතරක් උස, අඩි භාගයක් ඝනකම තාප්පයක් බඳින්න පුළුවන්.
ඒ විතරක් නෙවෙයි, මේ දැවැන්ත කොන්ක්රීට් බැම්ම ඇතුළේ වෙන පුංචිම හෙලවීමක්, මිලිමීටරයක වෙනසක් වුණත් හොයාගන්න ලේසර් ප්රිසම් 72ක් මේ වේල්ල පුරාම සවි කරලා තියෙනවා.
ඊළඟට අපි යන්නේ මේ පද්ධතියේ 'මොළය' විදිහට වැඩ කරන රන්දෙණිගල ජලාශයට.
වික්ටෝරියා වේල්ලෙන් පනින වතුර කෙළින්ම යන්නේ ඝන මීටර් මිලියන 861ක අති දැවැන්ත ජල ධාරිතාවක් තියෙන රන්දෙණිගලටයි. මේක තමයි ලංකාවේ තියෙන ලොකුම ජලාශය.
මේ රන්දෙණිගල වේල්ල හදන්න සම්පූර්ණ කඳු ගැට දෙකක්ම කඩලා අරන් ඒ ගල් සහ පස් පාවිච්චි කරලා තියෙනවා.
ඒක ඉංජිනේරු භාෂාවෙන් හඳුන්වන්නේ 'රොක් ෆිල්' (rock-fill) තාක්ෂණය කියලයි. ඒ කියන්නේ මේක කොන්ක්රීට් වලින් බැඳපු එකක් නෙවෙයි, ස්වභාවික ගල් සහ පස් වලින් කන්දක් නිර්මාණය කරපු එකක්.
මේ මහවැලි පද්ධතියේ තියෙන ලොකුම විද්යාත්මක ආශ්චර්යය තමයි මේ වතුරේ තියෙන අපූරු රිද්මය.
එකම වතුර බිංදුවක් ගොවිතැනට යවන්න කලින් තුන් වතාවක් විදුලිය හදන්න පාවිච්චි කරනවා කියලා ඔබ මීට කලින් අහලා තියෙනවද?
වික්ටෝරියා වලින් කරන්ට් එක හදලා ඒ වතුර ටික රන්දෙණිගලට යවනවා, රන්දෙණිගලින් කරන්ට් එක හදලා ඒක ආයෙත් රන්ටැඹේට යවනවා.
අන්තිමට රන්ටැඹෙන් කරන්ට් එක හදලයි ඒ වතුර ටික අපේ ගොවියාගේ කුඹුරට යවන්නේ.
මේක තමයි ජල කළමනාකරණයේ ඉහළම තැන. ජාතික විදුලිබල පද්ධතියේ හෘද ස්පන්දනයට ජීවය දෙන්නේ මේ වතුර බිංදුවල තියෙන නොනවතින රිද්මයයි.
මේ රිද්මය හරියට අපේ ඇඟේ ලේ ගමනාගමනය වෙනවා වගේ ක්රියාවලියක්. එක තැනකින් පටන් ගන්න ජල පවාහය කිසිම අපතේ යාමකින් තොරව සම්පූර්ණ රටේම පද්ධතිය පෝෂණය කරනවා.
මේ දැවැන්ත නිර්මාණය පිටිපස්සේ තියෙන්නේ අපූරු ජාත්යන්තර එකමුතුවක්.
1980 ගණන්වල වික්ටෝරියා වේල්ල හදන්න බ්රිතාන්ය ඉංජිනේරුවනුත්, රන්දෙණිගල හදන්න ජර්මානු ඉංජිනේරුවනුත් ලංකාවට ආවා.
ඒ කාලේ තිබුණු තාක්ෂණයෙන් මේ වගේ අති දැවැන්ත නිර්මාණයක් කරන එක මුළු ලෝකේ පුරාම ඉංජිනේරුවන්ව පුදුම කරවපු කාරණයක්.
හැබැයි මේ විද්යාත්මක සහ ඉංජිනේරු ජයග්රහණය පිටිපස්සේ අමතක කරන්න බැරි කඳුළු කතාවකුත් හැංගිලා තියෙනවා.
මේ වේලි හදන්න පරණ තෙල්දෙණිය නගරයම සම්පූර්ණයෙන්ම වතුරට යට කරන්න සිද්ධ වුණා.
මිනිස්සු 30,000කට තමන්ගේ උපන් ගම්, ගෙවල් දොරවල් දාලා යන්න වුණේ රටේ අනාගතය වෙනුවෙන් කරන්න පුළුවන් ලොකුම පරිත්යාගයක් කරලයි.
අදටත් ලොකු නියඟයක් ආවම ජලාශයේ වතුර හිඳිලා යටවුණු පරණ තෙල්දෙණිය නගරයේ නටඹුන්, පන්සල් සහ පල්ලි මතු වෙද්දී ඒ ඓතිහාසික අතීතය අපිට ආයේ ආයෙත් මතක් වෙනවා.
Sri Lands ව්යාපාරික/විද්යාත්මක නිගමනය:මේ මහවැලි පද්ධතිය අපිට කියලා දෙන ලොකුම පාඩම තමයි නිවැරදි සැලසුමක් සහ දුරදක්නා දැක්මක් තියෙනවා නම් ඕනෑම අභියෝගයක් ජයගන්න පුළුවන් කියන එක. නිවැරදි ඉංජිනේරු දැනුම, ජාත්යන්තර සහයෝගය සහ ජාතික අවශ්යතාවය එකට එකතු වුණාම අවුරුදු 40කට පස්සෙත් රටටම ලාභ ගෙනෙන, කිසිදාක වටිනාකම අඩු නොවන දැවැන්ත සම්පතක් බිහිවෙනවා.
ඔබත් ඉංජිනේරු තාක්ෂණයට වගේම අපේ රටේ සැඟවුණු ඉතිහාසයට ආදරය කරන කෙනෙක්ද?
එහෙනම් මේ වටිනා තොරතුරු අමතක වෙන්න කලින් දැන්ම ඔබේ ෆේස්බුක් ගිණුමේ Save කරගන්න.
ඒ වගේම ඉංජිනේරු තාක්ෂණය ගැන උනන්දුවක් තියෙන යාළුවෙක්ට මේ අපූරු රහස් බලන්න මේ පෝස්ට් එක අනිවාර්යයෙන්ම Share කරන්න.
මෙම තොරතුරු දැනුම බෙදාහැරීමේ අරමුණින් පමණක් සපයා ඇත. මේ පිළිබඳ වැඩිදුර අධ්යයනය සඳහා අදාළ ඉංජිනේරු වාර්තා සහ නිල මූලාශ්ර පරිශීලනය කරන්න.
© 2024 Sri Lands | සියලු අයිතිවාසිකම ඇතුළත් වේ.
Sri Lands - මහපොළොවේ හැංගුණු විද්යාව සහ ස්මාර්ට් ජීවන රහස් කියාදෙන තැන.
2024 Sri Lands
A day in the life ජීවිතයෙන් දවසක් .
.jpg)
.png)
.jpg)
.jpeg)
