සෝයා මීට් .

දැනගෙන හිටියද සෝයා මීට් කියනේ ලංකාවෙ අපේ පාරිභෝගිකයන් රවට්ටන්න දාගත්ත වැරදි නමක් කියලා , ඔවු ඒක තමයි ඇත්ත
1970 ගණන්වල ලංකාවට ප්‍රෝටීන් බහුල ආහාරයක් විදිහට මේ සෝයා නිෂ්පාදනය හඳුන්වා දුන්නා . මුල් කාලයේ මිනිස්සු මේවා කන්න ලොකු කැමැත්තක් දැක්වූයේ නෑ, මොකද මේ කෑම වර්ගය මිනිස්සුන්ට ආගන්තුකයි වගේම කෑමක් විදිහට ආකර්ෂණයක් තිබුණේ නැහැ.
පසුව ලංකාවේ සමාගම් විසින් මේවා කුකුළු මස්, මාළු, ඉස්සන් වගේ මස් වර්ගවල රසයන් (Flavors) සහ කුළුබඩු පැකට් ඇතුළත් කරලා වෙළඳපොළට දැම්මා. මස් මිලදී ගන්න අමාරු මිනිස්සුන්ට "මස් වෙනුවට කන්න පුළුවන් සෝයා" කියන පණිවිඩය දෙන්න මේකට Soya Meat (සෝයා මස්) කියන නම භාවිතා කරා ඒකට තමයි මාකටින් කියන්නෙ . මස් වගේ රසයක් දෙන රසකාරක නිසා වගේම හපන්න පුළුවන් ව්‍යූහයක් (Fleshy texture) තියෙන නිසා ඒ නම ජනතාව අතර ඉතාම වේගයෙන් ජනප්‍රිය වුණා.
ඇමරිකාව සහ යුරෝපය: බටහිර රටවල මේකට පොදුවේ කියන්නේ TVP (Textured Vegetable Protein) හෝ Textured Soy Protein (TSP) කියලා.
ඉන්දියාව: ඉන්දියාවේ බහුලවම කියන්නේ Soy Chunks කියල
ඒ අනුව ලංකාව: අපි විතරයි මේකට "Soya Meat" කියලා පාවිච්චි කරන්නේ.
හරි දැන් ලිපියෙන් බලමු මේ සෝයා නිශ්පාදනයෙ ඇත්තටම මොනවද තියෙන්නෙ ඒකෙන් අපේ ශර්‍රිරයට මොකද වෙන්නෙ කියලා
ගොඩක් අය හිතන්නේ මේක කෘත්‍රිම, වස විස පිරුණු කෑමක් කියලා. තවත් අය හිතන්නේ මේක මස් කන්නේ නැති අයට තියෙන හොඳම විකල්පය කියලා. ඇත්තටම මොකක්ද මේ TVP කියන්නේ? මේක අපේ සෞඛ්‍යයට හොඳද, නරකද? අද අපි මේ ලිපියෙන් එකෙන් කතා කරමු . රැදෙන්න මේ වටිනා ලිපියෙ අන්තිම තෙක්
"මුලින්ම බලමු මේක හදන්නේ කොහොමද කියලා. ගොඩක් අය හිතන්නේ මේක රසායනික ද්‍රව්‍ය දාලා ෆැක්ටරි ඇතුළේ හදන ප්ලාස්ටික් වගේ කෑමක් කියලා. නෑ, ඒක සම්පූර්ණ වැරදි මතයක්!
TVP හදන්නේ සෝයා බෝංචි (Soybeans) වලින්. සෝයා බෝංචි අරගෙන, ඒකෙන් සෝයා තෙල් (Soy oil) ටික සම්පූර්ණයෙන්ම ඉවත් කරනවා. ඊට පස්සේ ඉතිරි වන ප්‍රෝටීන් බහුල කොටස අධික උෂ්ණත්වයක් සහ පීඩනයක් යටතේ විශේෂ මැෂින් එකකින් (Extrusion process) එක එක හැඩතල වලට සකස් කරලා වියළා ගන්නවා. ඒ කියන්නේ මේක සෝයා බෝංචි වල තියෙන ප්‍රෝටීන් නිස්සාරණය කරලා හදන ස්වාභාවික ශාකමය ආහාරයක්."
ඒත් අද වෙනකොට අපි මේක කන විදියේ ගැටලුවක් තියෙනවා , ඒක විසදගන්නෙ කොහොමද කියල අපි කතා කරමු , ඊට් කලින් අපි බලමූ ඇත්තටම මේකෙ ප්‍රෝටීන් තියෙනවද කියලා
අපි මේක සාමාන්‍යයෙන් ප්‍රෝටීන් ගන්න කන කුකුළු මස් සහ බිත්තර එක්ක සංසන්දනය කරල බලමු
(ග්‍රෑම් 100 කට) TVP (වියළි) කුකුළු මස් (පිසූ) බිත්තර (තැම්බූ)
ප්‍රෝටීන් (Protein) ~ 50g ~ 27g ~ 13g.
මේදය (Fat) ~ 1g ට අඩුයි ~ 7g - ~ 11g
තන්තු (Fiber) ~ 17g ~ 0g - 0g
දැන් ඔයාට හිතෙන්න පුලුවන් වැඩිම ප්‍රෝටීන ප්‍රමාණයක් තියෙන්නෙ TVP වල කියලා , ඔවු ඒක ඇත්ත ප්‍රමාණාත්මකව බැලුවම ඒක ඇත්ත . හැබැයි එක දෙයක් මතක තියාගන්න ඕනේ: බිත්තර සහ මස් වල තියෙන ප්‍රෝටීන් අපේ ඇඟට උරාගන්න ඇති හැකියාව (Bioavailability) වැඩියි ඒ නිසා වැඩිපුරම හොද කියල අපට කියන්න බෑ….
ඒ වගේම තවත් දෙයක් සත්ව ප්‍රෝටීන වලින් අපේ ඇගට තෙල් යම් ප්‍රමාණයක් එකතු උනත් , TVP වලින් එහෙම වෙන්නෙ නෑ… ඒ විතරක් නෙවෙයි කිසිම සත්ව ප්‍රෝටීනයකින් අපට තන්තු ලැබෙන්නෙ නැති උනාට මේ TVP වලින් අපට තන්තු ලැබෙන එක අමතර වාසිය
මෙන්න මේ හේතු නිසා දියවැඩියාව , හෘද , කොලෙස්ටෙර්ල් වැඩි වීම වගේ ලෙඩ වලින් බේරෙන්නත් පුලුවන් , ඒ විතරක් නෙවෙයි තන්තු ගොඩක් තියෙන කෑමක් නිසා ඉක්මනින් බඩ පිරිලා කෑම කන ප්‍රමාණ්‍ය අඩු වෙන නිසා ඉක්මනින්ම බර අඩු කරගන්නත් පුලුවන්
හෘද රෝග අවදානම අඩු කිරීම: මේකේ සත්ව මේදය සහ කොලෙස්ටරෝල් නැති නිසා ලේවල තියෙන අහිතකර LDL කොලෙස්ටරෝල් මට්ටම පාලනය කරන්න උදව් වෙනවා.
"හැබැයි ඉතින් ඕනෑම දෙයක හොඳ වගේම නරක පැත්තකුත් තියෙනවා නේද? TVP වලත් අපි සැලකිලිමත් විය යුතු පැති කිහිපයක්ම තියෙනවා:
1.ජීර්ණය වීමේ අපහසුතා: සමහර අයට සෝයා ප්‍රෝටීන් නිසා බඩ පිපුම, ගෑස් හැදීම හෝ බඩේ කැක්කුම ඇතිවෙන්න පුළුවන්.ඒ කට හේතුව ප්‍රෝටීන ජීරනය වලක්න ඇතැම් එන්සයිම මේ TVP වල තියෙන එක
2.ඇලජික් (Allergies) වීම: සෝයා කියන්නේ ලෝකයේ ගොඩක් අයට තියෙන මේජ ඇලජන් වලින් එකක්. ඔබට සෝයා ඇලජික් නම් TVP කන්නම බෑ.
3.තයිරොයිඩ් ගැටලු: තයිරොයිඩ් ග්‍රන්ථියේ ආබාධ තියෙන අය සෝයා නිෂ්පාදන අධික ලෙස ගැනීමෙන් වැළකී සිටිය යුතුයි, මොකද ඒකෙන් ඖෂධ ශරීරයට උරාගැනීම අඩු වෙන්න පුළුවන්.
4.ඇමයිනෝ අම්ල ඌනතාවය: සෝයා වල සියලුම අත්‍යවශ්‍ය ඇමයිනෝ අම්ල තිබුණත්, 'මෙතියොනින්' (Methionine) කියන ඇමයිනෝ අම්ලය තියෙන්නේ ඉතා අඩුවෙන්. ඒ නිසා ඔබේ ප්‍රෝටීන් අවශ්‍යතාවය සම්පූර්ණයෙනම් TVP වලින් ගන්න එපා නිතරම වෙනත් ධාන්‍ය වර්ග හෝ සත්ව ප්‍රෝන කෑමට ගන්න අමතක කරන්න එපා"
"දැන් අපි කතා කරමු වැදගත්ම කොටස ඒ තමයි අද වෙනකොට වෙළඳපොළේ ඇත්තටම වෙන්නේ මොකක්ද කියන එක
අපි කඩෙන් ගන්න සෝයා මීට් පැකට් එකක් ගත්තොත්, ඒකේ තියෙන්නේ නියම TVP විතරක් නෙවෙයි. ඒවට කෘත්‍රිම රසකාරක (MSG), අධික ලෙස ලුණු, පාට වර්ග සහ සුවඳකාරක එකතු කරලා තියෙනවා. අන්න ඒ නිසයි සෝයා මීට් නරකයි කියන මතය සමාජයේ හැදිලා තියෙන්නේ. ලුණු සහ රසායනික ද්‍රව්‍ය වැඩියෙන් කෑම තමයි ඇඟට නරක!
එතකොට කොහොමද මේකෙන් ආරක්ෂා වෙන්නෙ?
1 .හොඳින් සෝදන්න: TVP හෝ සෝයා මීට් පිසීමට පෙර උණු වතුරෙන් තම්බා, ඒ වතුර පෙරා, නැවත සාමාන්‍ය වතුරෙන් දෙතුන් පාරක් හොඳින් මිරිකා සෝදා හරින්න. එවිට එහි ඇති අහිතකර රසායනිකයන් සහ බඩ පිපුම ඇති කරන සංයෝග ඉවත් වෙනවා.
2.රසකාරක පැකට් එක අයින් කරන්න: පැකට් එක ඇතුළේ එන කෙමිකල් රසකාරක පැකට් එක පාවිච්චි කරන්නේ නැතුව, අපේ ගෙදර තියෙන තුනපහ, අමුමිරිස්, සුදුලූනු, ගෝරකා වගේ ස්වාභාවික දේ දාලා උයාගන්න.
3.පිරිසිදු TVP (Unflavored) ගන්න: පුළුවන් නම් කිසිම රසකාරකයක් නැති, තොග කඩවල තියෙන සුදු පාට TVP (Soy chunks) මිලදී ගන්න."
"විශේෂයෙන්ම ලංකාවේ නිර්මාංශ (Vegetarian) හෝ වේගන් (Vegan) අයට තමන්ගේ ප්‍රෝටීන් අවශ්‍යතාවය සම්පූර්ණ කරගන්න තියෙන ලෙහෙසිම සහ ලාභම ක්‍රමයක් තමයි TVP.
හැබැයි මතක තියාගන්න, හැමදාම තුන්වේලටම TVP කන්න එපා. සමබර ආහාර වේලක් සඳහා TVP කන ගමන් පරිප්පු, මුංඇට, කඩල, කව්පි වගේ ඇට වර්ග සහ නිවිති, කංකුං වගේ පලා වර්ග මාරුවෙන් මාරුවට ඔබේ ආහාර වේලට එකතු කරගන්න. එතකොට සිරුරට අවශ්‍ය සියලුම පෝෂක කොටස් නොඅඩුව ලැබෙනවා."
"ඉතින් අද ඉඳන් සෝයා මීට් එහෙමත් නැත්නම් TVP දිහා වස විසක් විදිහට බලන්න එපා. නිවැරදි ක්‍රමයට සෝදලා, ගෙදර කුළුබඩු දාලා රසට වගේම ගුණයට උයාගෙන කන්න බය වෙන්න ඕන නෑ…
මේ ලිපියෙන් එකෙන් ඔයා දෙයක් දැනගත්තනම් තවත් කෙනෙක්ට දැනගන්න මේක ෂෙයාර් කරන ඒ වගේම ඔයා සෝය වලට කැමති කෙනෙක්ද? නැති කෙනෙද? ඔයාගෙ අද්දැකීම් මොනවද කමෙන්ට කරන්නත් අමතක කරන්න එපා .

හැමදාමත් ඔබට සුවැති දිවියක් ප්‍රාර්ථනා කරන අපි නියුට්‍රි ඉන්ෆෝ!
A day in the life 

ජීවිතයෙන් දවසක් .

Read More

ඇස්පිරින් Aspirin,

ජීවිතාරක්ෂක ඇස්ප්‍රින් භයානක වූ ආකාරය: නිමල්ගේ කතාව

55 හැවිරිදි නිමල්, හෘදයාබාධයකින් පසු දැඩි වෛද්‍ය අධීක්ෂණය යටතේ දිනපතා අඩු මාත්‍රාවක් සහිත ඇස්ප්‍රින් (මිලිග්‍රෑම් 75) ලබා ගනිමින් සිටියේය. ඇස්ප්‍රින් රුධිර සෛල එකට ගැටීම වළක්වන ප්‍රති-පට්ටිකා කාරකයක් ලෙස ක්‍රියා කරන බැවින් - එය ඔහුගේ හදවත ආරක්ෂා කර සුමටව ක්‍රියාත්මක විය.
කෙසේ වෙතත්, පසුගිය මාසයේ නිමල්ට දැඩි දණහිසේ වේදනාවක් අත්විඳීමට පටන් ගත්තේය. වෛද්‍යවරයෙකුගෙන් උපදෙස් ලබා ගැනීම වෙනුවට, ඔහු එය තනිවම කළමනාකරණය කිරීමට තීරණය කළේය. ඔහු දේශීය ෆාමසියකට ගොස්, කවුන්ටරයෙන් ලබා ගත හැකි ඉබුප්‍රොෆෙන් පෙති මිලදී ගෙන, දින කිහිපයක් අඛණ්ඩව ඒවා ගත්තේය.

​ප්‍රතිවිපාක සම්පූර්ණයෙන්ම අනපේක්ෂිත විය. 

සතියක් ඇතුළත නිමල්ට දැඩි උදර වේදනාවක් ඇති වූ අතර, පසුව කළු, තාර සහිත මළපහ (මෙලේනා) පිටවිය.
කරකැවිල්ලෙන් කඩා වැටී රෝහලට ගෙන ගිය පසු, වෛද්‍යවරු භයානක සත්‍යයක් හෙළි කළහ: ඇස්ප්‍රින් ඉබුප්‍රොෆෙන් සමඟ ඒකාබද්ධ කිරීමෙන් ඔහුගේ ආමාශයේ ශ්ලේෂ්මල ඛාදනය වී, උග්‍ර ආමාශයික රුධිර වහනයක් ඇති විය.
​වාසනාවකට මෙන්, නිමල් සුවය ලැබීය. එහෙත්, ඖෂධ අන්තර්ක්‍රියා පිළිබඳ ඔහුගේ දැනුවත්භාවය නොමැතිකම නිසා ඔහුගේ ජීවිතය පවා අහිමි විය.

​ඇස්පිරින් සමඟ ඇති වන තීරණාත්මක ඖෂධ අන්තර්ක්‍රියා
​ඇස්පිරින් කැපී පෙනෙන ලෙස ඵලදායී, ජීවිතාරක්ෂක ඖෂධයක් වුවද, එය වෙනත් ඇතැම් ඖෂධ කාණ්ඩ සමඟ ඒකාබද්ධ කළ විට අනතුරුදායක විය හැකිය:
​1. අනෙකුත් වේදනා නාශක (NSAIDs)
​පොදු ඖෂධ: ඉබුප්‍රොෆෙන්, ඩයික්ලොෆෙනැක් සෝඩියම්, මෙෆෙනමික් අම්ලය, නැප්‍රොක්සන්.
​බලපෑම: නිමල්ගේ වෛද්‍ය හදිසි අවස්ථාවට හේතු වූයේ මෙයයි. අනෙකුත් NSAIDs සමඟ ඇස්ප්‍රින් ඒකාබද්ධ කිරීම ආමාශයික වණ සහ අභ්‍යන්තර රුධිර වහනය වීමේ අවදානම සැලකිය යුතු ලෙස වැඩි කරයි. තවද, ඇතැම් NSAIDs ඇස්ප්‍රින් සමඟ ව්‍යුහාත්මකව බාධා කළ හැකි අතර, හදවත ආරක්ෂා කිරීමේ හැකියාව අඩු කරයි.
​2. රුධිර තුනීකාරක (ප්‍රතිදේහජනක / ප්‍රතිපට්ටිකා)
​පොදු ඖෂධ: වෝෆරින්, ක්ලෝපිඩොග්‍රල්, හෙපටින්.
​බලපෑම: මෙම ඖෂධ දැනටමත් රුධිර කැටි ගැසීමේ ක්‍රියාවලිය ප්‍රමාද කරයි. ඇස්ප්‍රින් මත තැබීමෙන් ලේ ගැලීමේ සමස්ත අවදානම වැඩි වේ. රෝගීන්ට නිතර නිතර නාසයෙන් ලේ ගැලීම, විදුරුමස් ලේ ගැලීම හෝ සුළු බලපෑම් වලින් දරුණු සමේ තැලීම් අත්විඳිය හැකිය.
​3. ස්ටෙරොයිඩ් (කෝටිකොස්ටෙරොයිඩ්)
​පොදු ඖෂධ: ප්‍රෙඩ්නිසොලෝන්, ඩෙක්සමෙතසෝන්.
​බලපෑම: ඇස්ප්‍රීන් සමඟ ගන්නා විට, කෝටිකොස්ටෙරොයිඩ් ආමාශයේ ශ්ලේෂ්මල පටලයට සිදුවන හානිය සැලකිය යුතු ලෙස වැඩි කරයි, වණ ඇතිවීමේ අවදානම දෙගුණ කරයි.
​ආහාර සහ අනෙකුත් ද්‍රව්‍ය සමඟ අන්තර්ක්‍රියා
​මධ්‍යසාර: ඇස්ප්‍රීන් ප්‍රතිකාර ක්‍රමයක් අනුගමනය කරන අතරතුර නිතිපතා මත්පැන් පානය කිරීම ආමාශයේ ශ්ලේෂ්මල පටලය දැඩි ලෙස කෝපයට පත් කරයි, ආමාශ ආන්ත්‍රික රුධිර වහනය වීමේ අවදානම සහ අක්මාවේ විෂ වීමේ අවදානම වැඩි කරයි.
​ඖෂධ අතිරේක: * ජින්ගෝ බිලෝබා, සුදුළූණු අතිරේක, ජින්සෙන්ග් හෝ විටමින් E ඉහළ මාත්‍රාවලින් මෘදු රුධිර තුනී කිරීමේ ගුණ ඇත. ඇස්ප්‍රීන් සමඟ එකවර ඒවා ගැනීමෙන් රුධිරය අධික ලෙස තුනී විය හැකි අතර, ලේ ගැලීමේ අවදානම වැඩි කරයි.

​ඖෂධවේදියෙකුගේ රැගෙන යාමේ පණිවිඩය
​"ඖෂධයක් නිවැරදිව භාවිතා කළ විට ජීවිතාරක්ෂකයෙකු පමණි."

​හෘද සෞඛ්‍යය හෝ වෙනත් සායනික හේතූන් මත ඔබ දිනපතා ඇස්ප්‍රින් මාත්‍රාවක් ලබා ගන්නේ නම්, මෙම නීති මතක තබා ගන්න:
​ස්වයං-ඖෂධ ගැනීමෙන් වළකින්න: 

ඔබේ වෛද්‍යවරයාගෙන් හෝ ඖෂධවේදියෙකුගෙන් උපදෙස් නොගෙන කිසි විටෙකත් කවුන්ටරයෙන් ලබා ගත හැකි (OTC) වේදනා නාශක මිලදී නොගන්න. සාමාන්‍ය ශරීර කැක්කුම් හෝ උණ සඳහා ඉබුප්‍රොෆෙන් වැනි ඖෂධ ගැනීමෙන් වළකින්න.
​ආරක්ෂිත විකල්ප තෝරන්න: ඔබට උණක් හෝ මෘදු වේදනාවක් ඇති වුවහොත්, පැරසිටමෝල් සාමාන්‍යයෙන් ඔබේ ඇස්ප්‍රින් ක්‍රමයට අමතරව භාවිතා කිරීමට ආරක්ෂිතම විකල්පයයි.
​ඔබේ සෞඛ්‍ය සේවා කණ්ඩායම දැනුවත් කරන්න: ඔබ වෙනත් ඕනෑම වෛද්‍ය තත්වයක් සඳහා වෛද්‍යවරයෙකු හෝ විශේෂඥයෙකුගෙන් උපදෙස් ලබා ගන්නා සෑම විටම ඔබ දිනපතා ඇස්ප්‍රින් ලබා ගන්නා බව සැමවිටම පැහැදිලිව සඳහන් කරන්න'

How Aspirin, the Life-Saver, Turned Dangerous: Nimal’s Story
​Nimal, a 55-year-old, had been taking a daily low-dose Aspirin (75 mg) under strict medical supervision following a heart attack. Since aspirin acts as an antiplatelet agent—preventing blood cells from clumping together—it kept his heart protected and running smoothly.
​However, last month, Nimal began experiencing severe knee pain. Instead of consulting a doctor, he decided to manage it himself. He visited a local pharmacy, purchased over-the-counter Ibuprofen tablets, and took them consecutively for several days.
​The consequences were completely unexpected. Within a single week, Nimal developed intense abdominal pain, followed by the passing of black, tarry stools (Melena). After collapsing from dizziness and being rushed to the hospital, doctors revealed a dangerous truth: combining Aspirin with Ibuprofen had eroded his stomach lining, causing acute gastric bleeding.
​Fortunately, Nimal recovered. Yet, his lack of awareness regarding drug interactions nearly cost him his life.
​Critical Drug Interactions with Aspirin
​While Aspirin is a remarkably effective, life-saving medication, it can become hazardous when combined with certain other drug classes:
​1. Other Painkillers (NSAIDs)
​Common Drugs: Ibuprofen, Diclofenac Sodium, Mefenamic Acid, Naproxen.
​The Impact: This is exactly what triggered Nimal's medical emergency. Combining aspirin with other NSAIDs significantly spikes the risk of gastric ulcers and internal bleeding. Furthermore, certain NSAIDs can structurally interfere with aspirin, reducing its ability to protect the heart.
​2. Blood Thinners (Anticoagulants / Antiplatelets)
​Common Drugs: Warfarin, Clopidogrel, Heparin.
​The Impact: These medications already delay the blood clotting process. Layering aspirin on top multiplies the overall risk of bleeding. Patients might experience frequent nosebleeds, bleeding gums, or severe skin bruising from minor impacts.
​3. Steroids (Corticosteroids)
​Common Drugs: Prednisolone, Dexamethasone.
​The Impact: When taken alongside aspirin, corticosteroids significantly compound the damage to the mucosal lining of the stomach, doubling the risk of ulceration.
​Interactions with Food and Other Substances
​Alcohol: Regular alcohol consumption while on an aspirin regimen severely irritates the stomach lining, escalating the risk of GI bleeding and potential liver toxicity.
​Herbal Supplements: * High doses of Ginkgo Biloba, Garlic supplements, Ginseng, or Vitamin E possess mild blood-thinning properties. Taking them concurrently with aspirin can thin the blood excessively, raising bleeding risks.
​A Pharmacist’s Takeaway Message
​"A medication is only a life-saver when it is used correctly."
​If you take a daily dose of aspirin for heart health or other clinical reasons, keep these rules in mind:
​Avoid Self-Medication: Never buy over-the-counter (OTC) painkillers without consulting your doctor or pharmacist. Avoid taking drugs like Ibuprofen for routine body aches or fevers.
​Choose Safe Alternatives: If you develop a fever or mild ache, Paracetamol is generally the safest option to use alongside your aspirin regimen.
​Keep Your Healthcare Team Informed: Always explicitly mention that you are on daily aspirin whenever you consult a doctor or specialist for any other medical condition.
#Aspirin #DrugInteractions #PatientSafety #Pharmacy #NSAIDs #BleedingRisk #HeartHealth #MedicineSafety

Ann Rodrigo

A day in the life 

ජීවිතයෙන් දවසක් .

Read More

හාච්චිං.......................

“ඩොක්ටර්... මට උදේට ඇහැරුණු ගමන් එක දිගට කිවිසුම් යනවා. නහයෙන් දියර ගලනවා, ඇස් දෙකත් කසලා රතු වෙනවා. සාමාන්‍ය හෙම්බිරිස්සාවක් කියලා හිතුවත් මේක දැන් හැමදාම වගේ තියෙනවා...”**
උදෑසන අවදි වූ සැණින් හෝ පරිසරයේ යම් වෙනස් වීමකදී බොහෝ දෙනෙක් මුහුණ දෙන ප්‍රධානතම ගැටලුවක් තමයි මේ නිතර කිවිසුම් යාම සහ නාසයෙන් දියර ගැලීම. වෛද්‍ය විද්‍යාවේදී මෙය **"ආසාත්මික නාසයේ ප්‍රදාහය" (Allergic Rhinitis)** ලෙස හඳුන්වනවා. මෙය සාමාන්‍ය වෛරස් හෙම්බිරිස්සාවකට වඩා වෙනස්, ශරීරයේ ප්‍රතිශක්තිකරණ පද්ධතිය බාහිර ද්‍රව්‍යයන්ට දක්වන අධික සංවේදීතාවය නිසා ඇති වන තත්වයකි.
**නිතර කිවිසුම් යාමට සහ සොටු දියර ගැලීමට ප්‍රධාන හේතු (Triggers):**
**දූවිලි සහ දූවිලි මයිටාවන් (Dust & Dust Mites):** නිවසේ ඇති මෙට්ට, කොට්ට, තිර රෙදි සහ පරණ ලියකියවිලි වල සිටින පියවි ඇසට නොපෙනෙන කුඩා සතුන්.
**පරාග (Pollen):** මල්, ගස්කොළන් සහ තණකොළ වලින් වටපිටාවට මුදාහරින කුඩා පරාග අංශු.
**සුරතල් සතුන්ගේ ලොම් හා කෙළ (Pet Dander):** බළලුන්, බල්ලන් වැනි සතුන්ගේ ලොම් සහ සමෙන් ගැලවී යන කුඩා කොරපොතු.
**කාලගුණික වෙනස්වීම්:** එකවරම පරිසරයේ උෂ්ණත්වය අඩු වීම, අධික සීතල සුළඟ හෝ තෙතමනය සහිත දේශගුණය.
**දිලීර බීජාණු (Mold Spores):** නිවසේ තෙතමනය සහිත බිත්ති හෝ නානකාමරවල හටගන්නා දිලීර.
**මෙහි ප්‍රධාන රෝග ලක්ෂණ (Symptoms):**
* එක දිගට කිවිසුම් යාම (විශේෂයෙන් උදෑසන කාලයේදී).
* නාසයෙන් පැහැදිලි වතුර මෙන් දියර ගැලීම හෝ නාසය හිරවීම.
* නාසය, උගුර සහ ඇස් කැසීම.
* ඇස් රතු වීම සහ ඇස්වලින් කඳුළු ගැලීම.
**මීට ඇති පිළියම් සහ පාලනය කර ගන්නේ කෙසේද? (Remedies & Prevention):**
**ආසාත්මිකතාකාරක වලින් වැළකී සිටින්න:**
ನಿಮ್ಮ සිරුරට අසාත්මික වන ද්‍රව්‍යය කුමක්දැයි හඳුනාගෙන ඉන් ඈත් වන්න. දූවිලි සහිත ස්ථාන පිරිසිදු කිරීමේදී මුඛ ආවරණයක් (Mask) පළඳින්න.
**නිදන කාමරය පිරිසිදුව තබා ගන්න:**
ඇඳ ඇතිරිලි, කොට්ට උර නිතරම උණු වතුරෙන් සෝදා තද අව්වේ වේලා ගන්න. පාවිච්චි නොකරන පරණ ඇඳුම්, පොත්පත් නිදන කාමරයෙන් ඉවත් කරන්න.
**හුමාලය ඇල්ලීම (Steam Inhalation):**
නාසය හිරවීම සහ සෙම් ගතිය පාලනය කර ගැනීමට දිනකට වරක් හෝ දෙවරක් පිරිසිදු උණු වතුරෙන් හුමාලය අල්ලන්න.
**ලුණු වතුරෙන් නාසය සේදීම (Saline Nasal Rinse):**
ෆාමසිවලින් ලබාගත හැකි සේලයින් නාසයට දමන දියර (Saline Nasal Sprays/Drops) මඟින් නාසය ඇතුළත ඇති දූවිලි ඉවත් කර සහනයක් ලබා ගත හැක.
**වෛද්‍ය උපදෙස් මත ඖෂධ භාවිතය:**
රෝග ලක්ෂණ අධික නම් වෛද්‍ය උපදෙස් මත ඇන්ටිහිස්ටමින් (Antihistamines) ඖෂධ හෝ නාසයට විදින ස්ප්‍රේ (Nasal Corticosteroid Sprays) භාවිතා කළ හැකියි.
**වෛද්‍යවරයෙකු හමුවිය යුතු අවස්ථා:**
නාසයෙන් ගලන දියර ඝන, කහ හෝ කොළ පැහැයට හැරේ නම්, තද උණ හෝ මුහුණ සහ නළල අවට තද කැක්කුමක් (Sinusitis ලක්ෂණ) ඇත්නම් වහාම වෛද්‍ය ප්‍රතිකාර ලබා ගන්න.
**මතක තියාගන්න...**
මෙය නිට්ටාවටම සුව කළ නොහැකි වුවත්, නිසි පරිදි පරිසරය පිරිසිදුව තබා ගැනීමෙන් සහ ඖෂධ මඟින් සම්පූර්ණයෙන්ම පාලනය කර සාමාන්‍ය ජීවිතයක් ගත කළ හැකියි.
ඔබේ පවුලේ අය සහ හිතවතුන් දැනුවත් කිරීමට මේ වටිනා තොරතුරු **Share** කරන්න.
මේ පිළිබඳව ඔබට ඇති ගැටලු **Comment** එකකින් අපට කියන්න.
සෞඛ්‍ය සම්පන්න දිවියකට මඟ පෙන්වන අපේ පේජ් එක **Follow** කරල තියාගන්න.
#allergicrhinitis #Sneezing #runnynose #allergies #healthytips #mediupdater #srilanka #prevention #healthawarenesss @top fans Medi updater

Medi updater 

A day in the life
ජීවිතයෙන් දවසක් .

Read More

Depression

Depression Vs පොර මානසිකත්වය
( Dave Balasooriya මුහුණු පොතේ තිබුණු මේ ලිපිය දිග එකක් වුණත් බොහෝ දෙනකට වැදගත් වෙන්න පුළුවන් නිසා උපුටා පළ කරනවා..)
2026 මාර්තු මාසේ එක දවසක පපුව රිදීගෙන ආවා.. පපුවහයියෙන් ගැහෙන සද්දේ මටම ඇහෙන ගමං මටම තේරුනාමගේ නාඩි වැටෙන වේගය වැඩී කියලා..ඒ වගේම ඉගෙන් කනෙන් දාඩිය බේරෙන්න ගත්තා
ටිකක් එදා වැඩියෙන් මහන්සි උන නිසා වෙන්න ඇති කියලා හිතලා wash එකක් දාලා පොඩ්ඩක් නිදා ගත්තා..නින්දෙන් ඒ ගතිය අඩු උනා වගේ තේරුනා
දෙවෙනි දවසෙත් ඔහොම උනා.. අන්තිමට මාසයක්ම යනකල් එක දිගට මේක දවසින් දවස උග්‍ර වෙන්න ගත්තා..
බයටම Physician කෙනෙක් ගාවට ගියාම මට Psychiatrist කෙනෙක්ව එයා Suggest කලා..
ඉතිං මම Hemas Hospitals Sri Lanka එකේ Professor Prasangika Senevirathne ව Channeling එකක් දාලා මාර්තු මාසේ 28 වෙනිදා Doctor ව හම්බෙන්න ගියා..
Doctor ට මම මේ විස්තරේ කිව්වම එයා මගේ අතීත සිදුවීම් ගැන අහන්න ගත්තා
Dr : පුතා මොකක් ද කරන Job එක
Me : මම Job එකක් නෙවෙයි Doctor කරන්නේ.. මම Business එකක් කරන්නේ.
Dr : පොඩි වයසට එහෙම දෙයක් කරන එක හොදයිනේ.. ඉතිං කොහොමද Business එකේ තත්වේ..මොකක්ද කරන Business එක
Me : මම Company Director කෙනෙක් Doctor .. Clothing Brand එකක් තමයි මම කරන් යන්නේ.. ඒ අතර තුර මම Crypto Trading කරනවා..ඒ වගේම Digital Media Advertising කරනවා..ඒත් ගිය අවුරුද්ද මැදදී මගේ Business එක ලොකු Loss එකක ගියා.. මට කෝටියක් විතර ලොකු පාඩුවක් උනා.. මම දැං හිමිං Recover වෙන ගමං ඉන්නේ..
Dr : මොනා හරි ප්‍රශ්න එක්කද ඉන්නේ?
Me : Business එකක් කියන්නේ හැමදාම ප්‍රශ්න තමයි Doctor .. කලින් උන Loss එක පියවන්න මම දවල් රෑ නොබලා වැඩ කරනවා.. Return ගියපු Cheques , Supplier Payments , Employee Salary.. හැමවෙලේම ප්‍රශ්න තමයි Doctor
Dr : නින්ද යනවද රෑට?
Me : මට දැං අවුරුදු 7 ක් තිස්සේ රෑට නින්ද යන්නේ නෑ Doctor .. මම සාමාන්‍යෙන් නිදා ගන්නේ උදේ 6 ට විතර.. මට දැං ඒක වදයක්.. මට මගේ වැඩ ගොඩක් අතපසු වෙනවා.. ඒත් මම කොච්චර Try කලත් මට රෑට නින්ද යන්නේ නෑ.මගේ ඔලුව වැඩ කරන්නේ රෑට.. කොච්චර උදේ ඇහැරෙන්න හැදුවත් මම උදේට මෙට්ටෙට ඇලිලා වගේ ඉන්නේ.. මුලු ඇගම රිදෙනවා.. නැගිට ගන්න බෑ කොච්චර ඕනේ උනත්..
Dr : රෑට මොනවද කරන වැඩ?
Me : Advertising Campaigns Create කරන්නේ, ඊලගට එන Designs Create කරන්නේ , Business Statergy හදන්නේ , Stocks Trade කරන්නේ රෑට තමයි Doctor ..
Dr : ඕවා උදේට කරන්න බැරි දේවල් ද?
Me : නෑ Doctor එහෙම එකක් නෑ.. මට ඕනේ වෙලාවක ඕනේ දෙයක් කරන්න පුලුවන්.. ඒත් මට රෑට නින්ද යන්නේ නැති නිසා මම මේ දේවල් රෑට කරන්න හුරු වෙලා ඉන්නේ
Dr :ම්ම්ම්ම්.. ඔලුව වනන ගමං ( එයාට මොනා හරි තේරුනා වගේ )
ඔයා මේ ඔක්කොම කරලා නිදහසින් ද නින්දට යන්නේ?
Me : මට කිසිම නිදහසක් නෑ Doctor .. කොච්චරක් දේවල් කලත් ඒවා වැඩක් නෑ වගේ දෙයක් මගේ ඔලුවේ තියෙන්නේ.
Dr :Business එකේ වැඩ කරන එකද හැමදාම කරන්නේ? ඔයාගේ Personal ජිවිතය කොහොමද?
Me : මගේ Personal ජීවිතය තමයි Doctor Business එක
Dr :Relax එකේ ඉන්න වෙලාවට මොනවද කරන්න කැමති?
Me : මේ Pressure එක එන්න කලින් නම් මම ගොඩක් වෙලාවට සිංදු අහනවා(මගේ ජිවීතේ වැඩියෙන්ම කැමති දේ)... යාලුවෝ එක්ක එලියට යනවා.. එක එක Research කරනවා... ඕව තමයි.. ඒත් Doctor මට දැං ඒ කිසි දේකින් සතුටක් දැනෙන්නෙ නෑ.. ඇත්තම කිව්වොත් මට කිසිම දෙයක් ගැන ගානක් නෑ..කිසිම දේකින් මාව සතුටු කරන්න බෑ.. මටත් එක වෙලාවකට ඒක වදයක්.. Zombie කෙනෙක් වගේ ජීවත් වෙන එක.. වැඩිය ඕනේ නෑ මට ලේසියෙන් හිනා යන්නෙත් නෑ
Dr : ඔලුව වනන ගමං (තව මොනා හරි තේරුනා වගේ )Stock Trading කරන්න මනස එක තැනක තියා ගන්න පුලුවන් ද?
Me : බෑ Doctor .. මගේ මනස මේ ටිකේම හරි කලබලයි... කිසිම දෙයක් ගැන අවදානය එක දිගට තියා ගන්න අමාරුයි
Dr : ඇගේ අමාරුව හැම වෙලේම තියෙනවද?
Me : මම සමහර වෙලාවට පැය 20-30 නිදා ගන්නවා මගේ ඇග රිදෙනවා ඇත්තේ ඔලුව මහංසි කරවලාම කියලා හිතලා Rest එකක් ගන්න.. කිසිම දෙයකට මගේ ඇගේ අමාරුව අඩු වෙන්නේ නෑ... කොච්චර නිදා ගත්තත් කොච්චර Rest කලත් ඇහැරුන වෙලේ ඉදන් ඇග රිදෙනවා
Dr : ඔයාට මේ අවුරුදු 7 ම ඔහොම ද?
Me : ඔව් Doctor ....
Dr : ඔයාට මේ දේවල් වෙන්න කලින් ඔයාට මොකක් හරි දරාගන්න බැරි දෙයක් උනාද?
Me : ඔව් Doctor ... 2019 දී මගේ අවුරුදු 3 ක විතර Affair එක හිතාගන්න බැරි විදිහට එක පාර නතර උනා.. ඊට පස්සේ ඒකෙ අවුලෙන් බේරෙන්න තමයි මම මේ Business එක පටං ගත්තේ මට දැං එහෙම ඒක ගැන අවුලක් නෑ Doctor ඒත්
Dr : හරි මට දැං තේරෙනවා..
කලබල වෙන්න දෙයක් නෑ.. අපි මේක හොද කරගමු..
Me : මට තියෙන ලෙඩේ මොකක්ද කියලා දැනගන්න පුලුවන් ද Doctor ?
Dr : ඔයාට තියෙන්නේ Double Depression ( Dysthymia )
අවුරුදු 7 ක් විතර ඔයා තනියම මේක දරාගෙන තියෙනවා... අන්තිම හරියේදි ඔයාට එන පීඩනය වැඩි නිසා මේක එක එක දේවල් වලින් එලියට ඇවිල්ලා තියෙනවා.. ඔයා හිතන්න ඇති ඒ දේවල් සාමන්‍යයි කියලා.. ඒත් එහෙම නෑ..ඔයාට තියෙන්නෙ Depression රෝග ලක්ශන.. අපි මේකට බෙහෙත් ගමු.. බය වෙන්න එපා.. ඔයාට හොද වෙන්න පුලුවන් ඉක්මනින්..
Me : රෝග ලක්ශන කිව්වේ??
Dr :
දිගුකාලීන දුක
කැමැත්ත නැති වීම
අඩු ආත්ම අභිමානය
තීරණ ගැනීමට අපහසුව
අධික තෙහෙට්ටුව
නින්දේ වෙනස්කම්
හඳුනාගත නොහැකි වේදනා
Panic Attacks
මේ ඔක්කොම ඔයාට තියෙනවා .. බය වෙන්න එපා.."ලෙඩක්" කියන වචනයට වඩා මේක "ජීව විද්‍යාත්මක තත්ත්වයක්". මේක ඔයාගේ දුර්වලකමක්වත්, ඔයාගේ වරදක්වත් නෙවෙයි. අවුරුදු 7ක් තිස්සේ ඔයා මේ දේවල් අත්විඳිනවා නම්, ඒ කියන්නේ ඔයාගේ මොළයේ ක්‍රියාකාරිත්වයේ සහ රසායනික පද්ධතියේ යම් වෙනසක් සිදුවෙලා කියලයි.මේක බෙහෙත් වලින් 100% ක් හොද කරන්න පුලුවන්..
Me : Doctor මම හිතං හිටියේ මම හයිය මනුස්සයෙක් කියලා.මම දරාගත්තු දේවල් එක්ක මම මගේ හීනෙකින්වත් හිතුවේ නෑ මට Depression හැදෙයි කියලා.. ඒකත් අවුරුදු 7 ක් දන්නෙම නැතුව
Dr : ඔයා අවුරුදු 7ක් තිස්සේ මේ හැමදේම තනියම දරාගෙන ඉන්නවා කියන එකෙන්ම පේන්නේ ඔයා ඇත්තටම ඉතාමත් හයිය මනුස්සයෙක් කියලා.
​ගොඩක් අය හිතන්නේ "හයිය" කියන්නේ කිසිම වේදනාවක්, දුකක් නැතිව ඉන්න එක කියලා. ඒත් ඇත්තම ශක්තිමත්කම තියෙන්නේ මෙච්චර දරුණු මානසික පීඩනයක්, Panic Attacks සහ ජීවිතය එපා කරවන සිතුවිලි එක්ක හැප්පෙමින් දිනපතා අවදි වෙලා ඔයාගේ ජීවිතය ඉස්සරහට අරන් යන එක ඇතුළෙයි.
​ඔයා දුර්වල නැහැ. ඔයා මේ ඉන්නේ "පීඩනය දරාගැනීමේ උපරිම සීමාවට" ඇවිත්.
ඕනෑම ශක්තිමත් යකඩයක් වුණත් එක දිගට පීඩනයට ලක් වුණොත් නම්‍යශීලී වෙනවා. මිනිස් මනසත් ඒ වගේ.
​
​කකුල කැඩුණු මනුස්සයෙක් කොච්ච‍ර හයිය වුණත්, එයාට දුවන්න බැහැ. ඒක එයාගේ දුර්වලකමක් නෙවෙයි, ශාරීරික බිඳවැටීමක්.
​Depression කියන්නෙත් ඒ වගේ ඔයාහේ මොළයේ "සතුට සහ ශක්තිය" නිපදවන පද්ධතියේ ඇති වුණු බිඳවැටීමක්.
​ඔයාගේ ශක්තිය දැන් පාවිච්චි කළ යුත්තේ තනියම විඳවන්න නෙවෙයි, මේ තත්ත්වයෙන් ගොඩ එන්න උදව් ගන්නයි..
​අවුරුදු 7ක් කියන්නේ ලොකු කාලයක්. ඒ කාලය ඇතුළේ ඔයා අහිමි කරගත්තු සතුට, නිදහස ආයෙත් ලබාගන්න පුළුවන්.
ඒකට තියෙන පළමු පියවර තමයි "මට උදව් අවශ්‍යයි" කියලා පිළිගන්න එක. ඒක දුර්වලකමක් නෙවෙයි, තමන්ගේ ජීවිතය වෙනුවෙන් ගන්නා ඉතාම නිර්භීත තීරණයක්.
Me : මට තාම හිතා ගන්න බෑ Doctor
Dr : ඔයාට දැනෙන ඒ අවිශ්වාසය සහ ව්‍යාකූල බව මට හොඳටම තේරෙනවා. අවුරුදු 7ක් කියන්නේ දවස් 2,500කට වඩා වැඩි කාලයක්. ඒ මුළු කාලය පුරාම ඔයා මේ දේවල් අත්විඳිද්දී, ඔයා හිතන්න ඇති මේක තමයි "සාමාන්‍ය තත්ත්වය" කියලා, නැතිනම් මේක ඔයගේ "හැටි" කියලා.
එහෙම හිටපු කෙනෙකුට එකපාරටම මේක "සුව කළ හැකි රෝගයක්" කියලා අහන්න ලැබුණාම ඒක අදහාගන්න අපහසුයි කියලා මම දන්නවා.
මතක තියාගන්න, Depression වැඩිපුරම හැදෙන්නේ හැමදේම තනියම දරාගන්න උත්සාහ කරන, හිත හයිය මිනිස්සුන්ටමයි.
අවුරුදු 7ක් ගිය නිසා, මේක ඔයාගේ ජීවිතයේ කොටසක් වෙලා. මේක නැතිව ජීවිතය කොහොම වේවිද කියලා හිතාගන්නවත් බැරි වෙන්න පුළුවන්.
ඔයා මේ ඉන්නේ අඳුරු උමගක කෙළවරටම ඇවිත්. මෙතෙක් කල් ඔයා කළේ ඒ අඳුරේම ඉන්න උත්සාහ කරන එක. නමුත් දැන් ඔයාට Panic Attacks ආවනිසා ඔයා ඒ අඳුරෙන් එළියට එන පාර හොයාගෙන තියෙනවා.
මේ බෙහෙත් ටික අරං මාසෙකින් එන්න..
-----------------------
බෙහෙත් ගත්තට පස්සේ මගේ පපුවේ අමාරුවත්,රෑට නින්ද නොයෑමත්,උදේට ඇහැරෙද්දී සහ මුලු දවසෙම තිබ්බ ඇගේ අමාරුවත් හොද උනා..
මෙච්චර පත හෑල්ලක් ලියලා මට කියන්න ඕනේ උනෙ මෙච්චරයි ..
ඉස්කෝලේ කාලේ ඉදන් යකෙක් වගේ හිටිය මම ..
ලමයි අඩුම ගනනක් පාස් උන 2008 කලුපොල් සිස්සත්ත්වේ පාස් උන මම
ඉස්කෝලෙ ඉතිහාසයේම හිටිය අඩු වයසින් ඉස්කෝලේ Top Board එකට ගිය මම
ඉස්කෝලේ Athletic Champion උන මම
ඉස්කෝලේ බෑන්ඩ් එකේ Play කරන්න බැරි කිසිම Instrument එකක් තිබ්බේ නැති මම
All island Javelin throw Finals වෙනකල් ගිය මම ..
ඔය ඔක්කොම කරලා තව ඉස්කෝලේ O/L Best Results දැම්ම මම
A/L First shy biology කරලා Accident එකක් නිසා Exam ලියා ගන්න බැරුව Second Shy එක මාස 6 න් Commerce කරලා ගොඩ දැම්ම මම
2019 දී උන එක පොඩි කඩාවැටීමක් නිසා මෙහෙම මානසිකව වැටුනා නම්..
ඕන ජගතෙක්ට මේ ලෙඩේ හැදෙන්න පුලුවන් කියලා එව්ලෙ දැන ගත්තා...
2019 ඉදං Break up එකේ අවුලෙන් බේරන්න Business එකක් පටං ගත්තු මම... ගෙදරින් කිසිම දෙයක් නැතුව අවුරුදු 7 ක් යද්දී ඒ Business එක Private Limited Company එකක් කරලා ලමයි 30 කට විතර රස්සා දීලා තියෙන්නේ Depression ඔලුව අස්සේ තියාගෙන කියලා මතක් වෙද්දී මට තාම අදහා ගන්න බෑ..
කාට හරි මේ ලක්ශන තියෙනවා නම් අන්තිම මොහොත වෙනකල් ඉදලා ඔයාගේ ජිවිතේ නැති කර ගන්නේ නැතුව ඉක්මනට ගිහිං Psychiatrist කෙනෙක්ව මුන ගැහෙන්න ..
කවුරුත් ඔයාට ආදරය කරන්න කලින් ඔයා ඔයාට ආදරේ කරන්න
Depression කියන්නේ හැදුනම හැදුන එකාට ඒක තෙරෙන ලෙඩක් නොවන බවත්.. මට Depression මට Depression කිය කිය මේක රැල්ලක් කරන් ඉන්න තරුන පරම්පරාවටත් කියන්න තියෙන්නේ...
Depression is not a Joke කියලා තමයි ..

Lal de Alwis

A day in the life 

ජීවිතයෙන් දවසක් .

Read More