2009 වසරේදී එක්සත් ජාතීන්ගේ මහා මණ්ඩලය විසින් සම්මත කරන ලද යෝජනාවක් අනුව නම් කරන ලද මෙම දිනය “පොළව මත ඇති සියළුම ජීවීන්ගේ පැවැත්ම තහවුරු කරන පද්ධතියක් ලෙස මිහිතලය සැලකීම” යන්න අරමුණු කර ගෙන ඇත.
1970 අප්රේල් 22 දින ජගත් මිහිතල දිනය ප්රථම වරට එක්සත් ජනපදයේදී සමරන ලදී. ඒ සඳහා, හේතු පාදක වූයේ යුරෝපීය ජාතීන් විසින් සිදු කරන ලද අධික සම්පත් පරිභෝජනය හේතුවෙන් සිදුවූ වායු දූෂණය සහ ජල දූෂණය හේතුවෙන් මානව සෞඛ්ය සඳහා එල්ලවූ තර්ජන මඟහරවා ගැනීම සඳහා ජනතාව පෙළගැසීමයි. අද වන විට රටවල් 193ක බිලියන 1 ක පමණ ජනතාව මිහිකත දිනයට සහභාගී වී පරිසරය සහ ජෛව විවිධත්වය ආරක්ෂා කිරීමට අධිෂ්ඨාන කරගෙන පෙළ ගැසෙති.
ජගත් මිහිතල දිනයේ ආරම්භය හා විකාශනය
ලොව පළමුවරට මිහිතල දිනය සැමරුනේ 1970 වර්ෂයේදීය. මේ සඳහා පුරෝගාමී වී කටයුතු කරන ලද්දේ ඇමරිකානු සෙනෙට් සභිකයෙකු හා පරිසරවේදියකු වු ගේලෝඩ් නෙල්සන් නැමැත්තෙකි. ඔහු හා හාවඩ් විශ්වවිද්යාලයේ දේශපාලනිකව ක්රියාකාරී සරසවි සිසුවෙකු වූ ඩෙනිස් හේස් විසින් මිහිතල දිනය වශයෙන් අප්රේල් 22 යොදාගන්නා ලදි. ඔවුන් විසින් 1970 අප්රේල් මස 22 දින දහස් ගනන් ජනතාව විදීවලට ගෙන්වා ඇමරිකාවේ පැවති පරිසර විනාශය පිළිබඳව ජනතාව දැනුවත් කිරීම හා වගකිවයුත්තන්ගේ අවධානය යොමු කරවීමේ අරමුණින් මිහිතලය සුරක්ෂිත කිරීම සඳහා ශ්රමදාන හා පෝස්ටර් ව්යාපාර ඇතුළුව සංවිධානය කරන ලද සාමකාමී පරිසර අරගලයක් ලෙස මිහිතල දිනය ආරම්භ කර ඇත. මෙහිදී එකල පැවති වියට්නාම් යුද්ධයෙන් සිදු වන පරිසර විනාශය පිළිබඳ ජනතාවගේ අවධානය යොමු නොවන බව දුටු ඔහු, දුමාරය,තෙල් වැගිරීම් හා කෘමිනාශක ආදීයෙන් පෘථීවියට සිදු වන හානිය සම්බන්ධයෙන් අවධානය යොමු කරවන ලදී. මේ සඳහා ඇමරිකානුවන් මිලියන විස්සක් පමණ සහභාගි වී ඇත. මෙහි ප්රතිඵලයක් ලෙස වසර කිහිපයක් තුළ ඇමරිකාවේ පරිසර සංරක්ෂණයට අදාළ අණ පනත් ගණනාවක් ඇති වු අතර ඒ සඳහා වගකිව යුතු ආයතන කිහිපයක් ද ස්ථාපනය කිරීමට ද අවධානය යොමු කර තිබෙන බව පිළිගනී.
මෙම මිහිතල දිනය ඇමරිකාව තුළ ආරම්භ වුවද පසුව ලොව දසත ව්යාප්ත වු සංකල්පයකී. 1980 දශකයේ සිට සෑම වසරකම අප්රේල් මස 22 වැනි දිනය මිහිතල දිනය ලෙස සැමරීමට ලොව පුරා රටවල් රැසක් අවධානය යොමු කර ඇත. 1990 වන විට ලොව පුරා රටවල් 141ක පුද්ගලයින් මිලියන 200ක පිරිසක් මෙම දිනය සැමරිමට එක්විය. 2000 වසර වන විට ලොව පුරා පරිසර සංවිධාන 5000ක දායකත්වයෙන් රටවල් 184ක ලෝක මිහිතල දිනය සමරන ලදී. එහෙත් මෙම දිනය එක්සත් ජාතීන් ගේ දිනයක් සේ නොසැලකේ. නමුත් 2009 වසරේ දී 'ජාත්යන්තර මිහිතල මාතා දිනය' යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ ද අප්රේල් 22 වන දිනයයි. මෙය එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවත්සර දිනයකි. එක්සත් ජාතීන්ගේ මහා මණ්ඩලය විසින් 2009 වර්ෂයේ දී සම්මත කරන ලද යෝජනාවක් අනුව මෙම දිනය නම් කරන ලදී. එහි අරමුණ "පොළව මත ඇති සියලුම ජිවීන්ගේ පැවැත්ම තහවුරු කරන පද්ධතියක් ලෙස මිහිතලය සැලකීම" යන්නයි.
මිහිකත දිනයේ ඉතිහාසය
මූලාරම්භය: මිහිකත දිනය ප්රථම වරට සමරනු ලැබුවේ 1970 අප්රේල් 22 වන දින, එක්සත් ජනපද සෙනෙට් සභික ගේලෝර්ඩ් නෙල්සන් සහ ක්රියාකාරික ඩෙනිස් හේස් විසින් ආරම්භ කරන ලදී. පාරිසරික ගැටළු පිළිබඳව දැනුවත් කිරීම සහ පාරිසරික ආරක්ෂාව සඳහා මහජන සහයෝගය බලමුලු ගැන්වීම මෙම උත්සවයේ අරමුණ විය.
ගෝලීය ව්යාප්තිය:
මුලින් එක්සත් ජනපදය කෙරෙහි අවධානය යොමු කළ මිහිකත දිනය ගෝලීය සිදුවීමක් දක්වා වර්ධනය වී ඇති අතර, රටවල් 192 කට වැඩි ගණනක ක්රියාකාරකම් සඳහා බිලියන 1 කට අධික ජනතාවක් සහභාගී වේ. 1990 දී, ඩෙනිස් හේස් මෙම උත්සවය ජාත්යන්තරයට ගෙන ගොස්, රටවල් 141 ක ක්රියාකාරකම් සංවිධානය කළේය.
වැදගත්කම සහ තේමාවන්
පාරිසරික දැනුවත්භාවය: මිහිකත දිනය අපගේ ග්රහලෝකය ආරක්ෂා කිරීමේ වැදගත්කම සහ දේශගුණික විපර්යාස, දූෂණය සහ ජෛව විවිධත්වය අහිමි වීම වැනි ගැටළු විසඳීමේ වැදගත්කම මතක් කිරීමක් ලෙස සේවය කරයි. එය පුද්ගලයන්, ප්රජාවන් සහ සංවිධාන තිරසාර අනාගතයක් සඳහා පියවර ගැනීමට දිරිමත් කරයි.
මිහිකත දිනය යනු එක් දින සිදුවීමක් පමණක් නොවේ; එය වසර පුරා අඛණ්ඩ පාරිසරික උපදේශනය සහ ක්රියාමාර්ග සඳහා උත්ප්රේරකයක් ලෙස සේවය කරයි. මිහිකත දින ක්රියාකාරකම්වලට සහභාගී වීමෙන්, පුද්ගලයන්ට සෞඛ්ය සම්පන්න ග්රහලෝකයකට සහ වඩාත් තිරසාර අනාගතයකට දායක විය හැකිය.
2026 මිහිකත දිනයේ නිල තේමාව "අපගේ බලය, අපගේ ග්රහලෝකය" වන අතර එය පාරිසරික ප්රගතිය මෙහෙයවීමේදී ප්රජාවන්ගේ සහ පුද්ගලයින්ගේ කාර්යභාරය ඉස්මතු කරයි.
2026 මිහිකත දිනය අප්රේල් 22 වන බදාදා සමරනු ලබන අතර, පුළුල් සහභාගීත්වයක් ලබා දීම සඳහා සතියේ මුලදී බොහෝ ක්රියාකාරකම් ආරම්භ වේ. "අපගේ බලය, අපගේ ග්රහලෝකය" යන තේමාව අවධාරණය කරන්නේ අර්ථවත් පාරිසරික වෙනසක් රජයේ ප්රතිපත්ති මත පමණක් රඳා නොපවතින නමුත් ඔවුන්ගේ වටපිටාව ආරක්ෂා කිරීමට කැපවී සිටින ප්රජාවන්, අධ්යාපනඥයින්, සේවකයින් සහ පවුල්වල දෛනික ක්රියාමාර්ග මගින් මෙහෙයවනු ලබන බවයි. එය ප්රායෝගික, දේශීය විසඳුම් සහ සාමූහික වගකීම දිරිමත් කරන අතර, සාමාන්ය ජනතාවට පාරිසරික තිරසාරභාවය කෙරෙහි ස්පර්ශ්ය බලපෑමක් ඇති කළ හැකි ආකාරය කෙරෙහි අවධානය යොමු කරයි.
ප්රධාන අවධානය යොමු කළ යුතු ක්ෂේත්ර
ප්රජා ක්රියාමාර්ග: සම්පත් භාර ගැනීමට සහ පරිසර හිතකාමී මුලපිරීම් ක්රියාත්මක කිරීමට අසල්වැසි ප්රදේශ සහ ප්රාදේශීය කණ්ඩායම් දිරිමත් කිරීම.
ප්රායෝගික විසඳුම්: ස්වදේශීය පරාග වාහක උද්යාන නිර්මාණය කිරීම, ප්රාදේශීය ජල පෝෂක පිරිසිදු කිරීම්, ඇඳුම් හුවමාරු කිරීම් සහ බලශක්ති කාර්යක්ෂමතා පරීක්ෂාවන් වැනි ක්රියාකාරකම් පවුල්වලට විශාල අයවැයක් හෝ පුළුල් කාලයක් අවශ්ය නොවී දායක වීමට උපකාරී වේ.
බෙදාගත් වගකීම: දේශගුණික විපර්යාස, ජෛව විවිධත්වය අහිමි වීම සහ දූෂණය වැනි පාරිසරික අර්බුද - දේශීය හා ගෝලීය මට්ටමින් සම්බන්ධීකරණ ක්රියාමාර්ග අවශ්ය වන අන්තර් සම්බන්ධිත අභියෝග බව තේමාව අවධාරණය කරයි.
බලගැන්වීම: පුද්ගල සහ සාමූහික ක්රියාමාර්ගවල බලය ඉස්මතු කිරීමෙන්, තේමාව ආහාර නාස්තිය අඩු කිරීම, ශාක පදනම් කරගත් ආහාර තෝරා ගැනීම සහ නැවත භාවිතා කළ හැකි අයිතමවලට ප්රමුඛත්වය දීම වැනි තිරසාර පුරුදු අනුගමනය කිරීමට ජනතාව පොළඹවයි.
ගෝලීය සහභාගීත්වය
මිහිතල දිනය රටවල් 190 කට අධික සංඛ්යාවක සමරනු ලබන අතර, වාර්ෂිකව බිලියනයකට වඩා ජනතාව බලමුලු ගන්වයි. 2026 තේමාවේ අරමුණ වන්නේ සෑම කුඩා ක්රියාවක්ම විශාල පාරිසරික ප්රගතියකට දායක වන බව හඳුනා ගැනීමට ලොව පුරා සහභාගිවන්නන් පෙළඹවීමයි, ග්රහලෝකය ආරක්ෂා කිරීම බෙදාගත් වගකීමක් යන අදහස ශක්තිමත් කිරීමයි.
සාරාංශයක්
“අපගේ බලය, අපගේ ග්රහලෝකය” පරිසරය ආරක්ෂා කිරීම සඳහා ක්රියාශීලී, ප්රායෝගික පියවර ගන්නා ලෙස පුද්ගලයින්ගෙන් සහ ප්රජාවන්ගෙන් ඉල්ලා සිටින අතර, ප්රාදේශීය මට්ටමින් සාමූහික ක්රියාමාර්ග මගින් අර්ථවත් ගෝලීය වෙනසක් ඇති කළ හැකි බව පෙන්නුම් කරයි.
.jpeg)
.jfif)
