දුවන බල්ලෝ...

ඇයි මේ බල්ලෝ දුවන කාර් එකක්, බයිසිකලයක් දැක්ක ගමන් පිස්සුවෙන් වගේ පස්සෙන් පනින්නේ?
( මම නම් ඒ වෙලාවට කරන්නේ වාහනේ, බයිසිකලේ නවත්තලා අහනවා ඇයි මොකද ප්‍රශ්නයක්ද කියලා, එතකොට කට්ටිය නොදැක්ක වගේ ආපහු හැරිලා යනවා)
1. මොළේ ක්‍රියාකරන විදිය (Neuroscience behind it):
ඇහැට අහුවෙන චලනය: බල්ලන්ගේ ඇස් හරිම සංවේදියි, විශේෂයෙන්ම චලනය වන දේවල් වලට. පොඩි හෙලවීමක් උනත් එයාලට ඉක්මනට අහුවෙනවා. වේගෙන් යන දෙයක් දැක්කම, එයාලගේ ඇහැ ඒක ප්‍රබල දෘශ්‍ය උත්තේජනයක් (visual stimulus) විදියට 'ටක්' ගාල අල්ලගන්නවා.
මොළේට යන ස්නායු සංඥා: අර චලනය ඇහැට අහු උන ගමන්, එයාලගේ මොළේට ස්නායු සංඥා (nerve signals) යනවා, "අන්න මොකක්දෝ යනවා!" කියලා. ඊටපස්සේ මොළේ තමයි (විශේෂයෙන්ම චාලක පාලනයට සම්බන්ධ කොටස්) තීරණය කරන්නේ "හරි, දැන් ඕක පස්සේ පන්නමු!" කියලා. ( පූසෙක් දැක්කත් බල්ලන්ට ඉන්න බෑ, මොකද පූස දුවනවනේ)
දුවනකොට එන 'ආතල්' එකේ විද්‍යාව: 

වැදගත්ම දේ තමයි, ඔහොම දුවනකොට එයාලගේ මොළේ ඇතුළේ ඩොපමයින් (Dopamine) වගේ, එයාලට සතුටක්, 'ආතල්' එකක් දැනෙන රසායනික ද්‍රව්‍ය (මේවට කියන්නේ ස්නායු සම්ප්‍රේෂක - neurotransmitters) නිපදවෙනවා. මේක මොළේ තියෙන එයාලගේ ත්‍යාග පද්ධතිය (reward system) එක සක්‍රීය කරනවා. ඒක නිසා තමයි එයාලට ඒක ආයෙ ආයෙත් කරන්න හිතෙන්නේ, හරියට අපි කැමති දෙයක් කළාම ආයෙත් කරන්න හිතෙනවා වගේ.
සමහරවිට බයට දක්වන ප්‍රතිචාරය: 

වෙලාවකට, ලොකු සද්දයක් දාගෙන එන වාහනයක් දැක්කම එයාලට බයක් දැනෙන්නත් පුළුවන්. ඒ වෙලාවට ඇඩ්‍රිනලින් (Adrenaline) වගේ හෝමෝන ඇඟේ ක්‍රියාත්මක වෙලා, 'සටන් කරන්න හෝ පැනලා දුවන්න' කියන සටන්-හෝ-පලායාමේ ප්‍රතිචාරය (fight-or-flight response) කියන තත්වෙට එයාලව පත් කරනවා. ඉතින් ඒ 'භයානක' දේ එලවලා දාන්න, ඒ කියන්නේ 'සටන්' කරන්න වගේ, එයාලා පස්සෙන් දුවනවා.

2. ඇඟේම එන උරුමය (ජාන වලින් එන දේවල් - Genetic Predisposition):

පරම්පරාවෙන් එන දඩයක්කාරකම: මේක තමයි ලොකුම හේතුව. බල්ලෝ කියන්නේ ඉස්සර කැලේ දඩයම් කරපු සත්තු ජාතියකින් (වෘකයෝ වගේ) පැවතගෙන එන නිසා, ඒ දඩයම් කරන සහජ දඩයම් ආශාව (innate prey drive) කියන ගතිය එයාලගේ ප්‍රවේණික උරුමයේ (genetic inheritance), ඒ කියන්නේ DNA වලම, තියෙනවා. දුවන දෙයක් දැක්කම එයාලට ඉබේටම වගේ හිතෙන්නේ ඒක දඩයමක් කියලා.
සමහර බල්ලෝ මේකට විශේෂයි: 

ඔයා දැකල ඇතිනේ, සමහර බල්ලෝ අනිත් අයට වඩා දුවන දේවල් පස්සේ පන්නන්න දක්ෂයි. ඒ මොකද, මිනිස්සු සමහර බල්ලන්ව (උදා: ගොපල්ලෝ පාවිච්චි කරන බල්ලෝ - Herding dogs, දඩයම් බල්ලෝ - Hunting dogs) අවුරුදු ගාණක් තිස්සේ වරණීය අභිජනනය (selective breeding) කරලා, ඒ කියන්නේ එයාලට ඕන විදියේ වර්ග-විශේෂිත ලක්ෂණ (breed-specific traits) ඇතිවෙන විදියට බෝ කරලම තියෙන්නේ එහෙම වැඩ වලට. ඉතින් එයාලගේ ඇඟේ ඒ හැකියාව ජාන වලින්ම තවත් වැඩියි.

3. ඉබේටම වෙන දේවල් (Reflexes and Fixed Action Patterns):

දැක්ක ගමන් හිත යොමු වෙන එක: 

දුවන දෙයක් දැක්ක ගමන්, වෙන කිසි දෙයක් හිතන්න කලින්, බල්ලාගේ අවධානය ඒ පැත්තට යන එකට කියන්නේ දිශානති ප්‍රතිචාරය (orienting reflex) කියලා. ඒක ස්වයංක්‍රීයව, ඉබේටම වෙන දෙයක්.
හිතන්න කලින් ක්‍රියාත්මක වෙන එක: 

ඊටපස්සේ, "අයියෝ, මේක පස්සේ පැන්නුවොත් හොඳද? නරකද?" කියලා ලොකුවට හිත හිත ඉන්න වෙලාවක් නැතුව, දුවන දෙයක් දැක්ක ඒ සංඥා උත්තේජනයට (sign stimulus), එයාලගේ ඇඟ ඉබේටම වගේ 'පන්නන්න' කියලා අණ දෙනවා. මේ වගේ ඉබේටම සිද්ධවෙන, හිතන්න කලින් ක්‍රියාත්මක වෙන චර්යා රටා වලට ස්ථාවර ක්‍රියා රටා (Fixed Action Patterns - FAPs) කියලත් විද්‍යාත්මකව කියනවා. ඒක හරියට, අපේ අතට රස්නෙ දෙයක් වැදුන ගමන් අපි අත පස්සට ගන්නවා වගේ, ලොකුවට හිතන්න දෙයක් නෑ, ඉබේටම වෙනවා.

සරලවම කිව්වොත්, බල්ලෝ දුවන දේවල් පස්සේ පන්නන්නේ එයාලගේ ඇස්වලට චලනය කියන දෘශ්‍ය උත්තේජනය ඉක්මනට අහුවෙන නිසා, එහෙම පන්නනකොට මොළේ ඩොපමයින් වගේ දේවල් නිසා එයාලට සතුටක් දැනෙන නිසා (ඒ කියන්නේ ත්‍යාග පද්ධතිය ක්‍රියාත්මක වෙන නිසා), එයාලගේ ප්‍රවේණියෙන් එන සහජ දඩයම් ආශාව නිසා, සහ ඒක එයාලට ස්ථාවර ක්‍රියා රටාවක් විදියට ඉබේටම වගේ කරන්න හිතෙන දෙයක් නිසා.
මීට පස්සේ බල්ලෙක් එලෙව්වොත්, බය වෙලා කඩාගෙන බිඳගෙන යන්න එපා, විශේෂයෙන්ම බයික් වල යනකොට.
නවත්තල අහන්න ඇයි කියලා ?.

Dr. Priya

Copied

A day in the life

Read More

Omega 3 වියපත් වීම පාලනය කරයි.

මිනිසාගේ නිරෝගීභාවය වෙනුවෙන් සහ යහපැවැත්ම වෙනුවෙන් සමබල ආහාර වේලක් පවත්වාගත යුතු වැදගත් සාධකයක්. ඒ අතරින් අපේ ශරීරයට අත්‍යවශ්‍ය ඔමේගා (Omega) 3 මේද අම්ල ගැන ගොඩක් අය කතා බහ වෙන කරුණක්.
මත්ස්‍යයන් තුළින් මේ ඔමේගා 3 ශරීරයට පහසුවෙන් ලබා ගන්න පුළුවන් වෙනවා. සෞඛ්‍ය සම්පන්න ජීවන රටාවකට අත්‍යවශ්‍ය වන මේද අම්ලයක් වන මෙම ඔමේගා 3 පෝෂණය අපේ ශරීරයෙන් නිෂ්පාදනය නොකිරීම නිසා ශරීරයට ආහාරවලින් ලබා ගත යුතු වෙනවා.
කෙසේ වෙතත් ප්‍රමාණවත් තරම් ඔමේගා 3 ආහාරවේලකින් ලබා ගන්න ටිකක් අපහසු කාරණාවක් නමුත් අපිට අතිරේකයක් වශයෙන් ශරීරයට එකතු කරගන්න හැකියාව තිබෙනවා.
ෆිෂ් ඔයිල් (fish oil) බොන්න හැම දේටම හොඳයි...
මේ වගේ බොහෝ කතා fish oil එක්ක කතා වෙනවා. ගොඩ දෙනෙක් විවිධ හේතුවලට මේවා ගන්නවා. ඉතින් අද fish oil වල මිත්ත්‍යාවන් සහ නිවැරැදි භාවිතය ගැන කතා කරමු.

ෆිෂ් ඔයිල් වල අහල ඇති ඔමෙගා 3 ෆැටි ඇසිඩ් සහ ඔමෙගා 6 කියලා තියනවා. මේකෙන් වඩාත්ම වැදගත් වෙන්නෙ ඔමෙගා 3.

ෆිෂ් ඔයිල් වලට කොලෙස්ටරෝල් අඩු වෙනවද? කියල ‌ගොඩක් අය අහන ප්‍රශ්නයක්. ෆිෂ් ඔයිල්වලට කොලෙස්ටරෝල් අඩුවෙන්නේ නැහැ. බොහොම සුළු ප්‍රමාණයකින් ශරීරයේ තිබෙන හොද කොලෙස්ටරෝල් ( HDL) වැඩි කරනවා.
ඇත්තටම වෙන්නෙ, අපේ රුධිරගත කොලෙස්ටරෝල් ඔක්සිකරණය වෙලා කොලෙස්ටරෝල් තැම්පත් වීමක් වෙනවා. මේක තමයි නරක. ඉතින් මේ ෆිෂ් ඔයිල් වලින් මේ තැම්පත් වීම නවත්වනවා. මේ නිසා හදවත් රෝග අවදානම අඩුකරනවා. ඔමේගා 3 මේද අම්ල මගින් ට්ර්යිග්ලිසරයිඩ් විශාල ප්‍රමාණයකින් අඩු කරන්නට දායක වෙනවා. ඒ වගේම අධි රුධිර පීඩනය ඇති පුද්ගලයන්ගේ රුධිර පීඩන මට්ටම අඩු කරන්නත් දායක වෙනවා. ඔමේගා 3 වලට හැකියාව තියෙනවා රුධිර පට්ටිකා එකට ගැටීම වළක්වා හානිදායක රුධිර කැටි ගැසීම් වලක්වා ගන්න. එසේම ශරීරයට හිතකර කොලෙස්ටරෝල් මට්ටම වැඩි කරන්නටත් දායක වෙන ඔමේගා 3 අඩංගු මෝරතෙල් හදවතේ ගැටලු ඇති වීමේ අවදානම බොහෝදුරට අඩු කරනවා.
ඒ වගේම මෙම ඔමේගා 3 වලින් පිළිකා මර්දනය කරනවා. කාන්තාවන් භාවිතා කළ යුතු තෙල් වර්ගයක් විදියට මෝරතෙල් හඳුන්වන්නට හැකියාව තියනවා. මෝරතෙල් කාන්තාවන්ගේ වයස්ගත වීමත් එක්ක ඇතිවන අස්ථිවල ගැටලු සඳහා වගේම කාන්තාවන් බහුතරයකට ඇතිවන පියයුරු පිළිකා මර්දනය කිරීමේ හැකියාවකුත් මේ මෝර තෙල් සතු නිසා. මේ මගින් පියයුරු පිළිකා සෑදීමේ ප්‍රවණතාවය අඩු කරන අතර පුරස්ථි ග්‍රන්ථි පිළිකා ඇතිවීමත් වළක්වනවා. ඒ වගේම පියයුරු පිළිකා මර්දනය සඳහා දිගුකාලීන ප්‍රතිකර්මයක් ලෙසත් මෙය ඉතා වැදගත් වෙනවා.
ඔසප් වේදනාව අවම කිරීමත් ෆිෂ් ඔයිල් වල ඇති ඔමෙගා 3 මගින් සිදුවෙන බව වෛද්‍ය පර්‍යේෂණ මගින් සොයාගෙන තිබෙනවා. ඔසප් වීමේදි දරුණු වේදනාවන්ට ලබා දෙන ඖෂධ වලට වඩා ඔමෙගා 3 අතිරේකය වඩාත් ඵලදායි බවත් සොයාගෙන තියෙනවා.
අපි හැමෝම කැමති දෙයක් තමයි අපේ සම සුන්දරව නිරෝගී පැහැපත්කම රදවාගන යන්න. මේ ඔමේගා 3 පෝෂකයෙන් නිරෝගී සමක් ලබාදෙනවා. සමේ තෙතමනය ආරක්ෂා කිරීමට, සමේ කුරුලෑ, ලප කැළැල් ඇති වීම අඩුවීමටත් උදව් වෙන මේ ඔමේගා 3 භාවිතයෙන් අකලට වියපත් වීම වළක්වා ගන්නට හැකියාව ලැබෙනවා. වැඩිහිටි පුද්ගලයන්ගේ මතකය අඩුවීම අවම කර හොඳ මතක ශක්තියක් පවත්වා ගෙනයාමටත් උපකාරී වෙනවා.
අපි නිතරම මාලු ආහාරයට ගන්නවා, ඒක නිසා අපිට ෆිෂ් ඔයිල් ගන්න ඕනි නෑ නේද? කියල කවුරු හරි අහනවා නම් ඔබ දැන ගත යුතු කරුණක් තමයි ඔමේගා 3 අඩංගු වන්නේ කුඩා මත්සයන්ගේ බව. ඔබ විශාල මාලුවන් ආහාරයට ගන්නවා නම් ඔබට ඔමේගා 3 ලබා ගන්න හැකියාවක් නැහැ. මුහුදු පත්ලේ තිබෙන කුඩා පැළෑටි ආහාරයට ගන්නා මසුන්ගේ තමයි ඔමෙගා 3 බහුලව පවතින්නේ.
ඒ කොහොම වුණත් ෆිෂ් ඔයිල් අපේ ශරීරයට බෙහෙවින් හිතකර ප්‍රතිලාභ ලබාදුන්නත් එය නිසි මාත්‍රාවකින් වෛද්‍යවරයෙකුගේ නිර්දේශය මත ලබා ගැනීමට කටයුතු කිරීම අනිවාර්යයි. ඒ වගේම ප්‍රමිතියෙන් යුතු fish oil ලබා ගැනීමට ඔබ විශේශයෙන්ම සැලකිලිමත් විය යුතු බව අපි ඔබට මතක් කරනවා

@highlightසුවපත් දිවියක් උදෙසා - මුණු පොතෙන්

A day in the life

Read More

සංගීතවේදී වික්ටර් හාරා

"ඔහුගේ කටට වයර් ආධාරයෙන් විදුලි සැර යවනවා මම දුටුවා..." - සංගීතවේදී වික්ටර් හාරා මරාදමනු දුටු වෛද්‍යවරයෙකු ලියූ සංවේදී ලිපිය
වීදුලියට පිලිස්සීමෙන් සිරුරේ බොහෝ ස්ථාන අවපැහැ ගැන්වී තිබුණා...
ඒ දණ්ඩනයට ලක්වන්නේ මගේ මිතුරකු බව මා දුටුවා... 
 
ඔගස්ටෝ පිනෝචේ චිලී රටේ බලය අත්පත් කර ගත්තේ හමුදා කුමන්ත්‍රණයක් මාර්ගයෙනි. චිලී සමාජවාදී පක්ෂයේ නායක සැල්වදෝර් ඇලන්දේගේ රජය ඇමෙරිකන් මධ්‍යම ඔත්තු සේවාවේ සහාය ඇතිව පෙරළා දමනු ලැබුවේ 1973 සැප්තැම්බර් 11 මෙහෙයවූ හමුදා කුමන්ත්‍රණය මඟිනි. කුමන්ත්‍රණය මෙහෙයවන අවස්ථාවේ ඔගස්ටෝ පිනෝචේ ජනාධිපති ඇලන්දේගේ රජයේ හමුදාපති වූයේය. 
කුමන්ත්‍රණයට යටත් නොවූ ජනාධිපති ඇලන්දේ AK-47 රයිපලයකින් වෙඩි තබාගෙන සිය දිවි හානිකර ගත්තේය. 
 
ප්‍රතිවිප්ලවය විසින් චිලී රට වධකාගාරයක් බවට පරිවර්තනය කළේය. දහස් ගණන් ප්‍රගතිශීලී කලාකරුවන්, විද්වතුන් වධකාගාරවලදී මරුමුවට පත්වූහ. මිලිටරි ජුන්ටාව විසින් 1990 දක්වාම චිලී දේශය පාලනය කරන ලද්දේ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය මුලිනුපුටා දැමීමෙනි' 
 
චිලී හමුදා කුමන්ත්‍රණයෙන් පසු මිලිටරි ජුන්ටාව විසින් වධ කඳවුරක සිරකර තබන ලද නමුත් දෛවයේ හාස්කමකින් දිවි ගලවා ගත් ඇලන්දේගේ හිතවතකු වූ ගේබි්‍රයෙල් එල්ඩෝරා නම් වෛද්‍යවරයා විසින් එක්සත් ජාතීන්ගේ මානව හිමිකම් කොමිසම වෙත යවනු ලැබූ ලිපියකින් කොටසක් මෙවර ඉදිරිපත් කරමු. 
 
ලේකම්,
මානව හිමිකම කොමිසම
එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානය
ජිනීවා, ස්විස්ටර්ලන්තය.
මුලදී මා රඳවාහුන් කුටියට ඉතා කුඩා සිදුරකින් හිරු රැස් දහරක් කාන්දු වූ නමුදු පසුව එයද වසා දැමීමට නියෝග කළේය. බීමට දුන් අපවිත්‍ර දිය බඳුන දුටු විට පිපාසය අතුරුදන් වෙයි. දෙදිනකට පසු ලබා දෙන කෑම වේල ඔක්කාරය දැනවීය. අපවිත්‍ර දෑ අනුභව කර රෝගී වනවාට වඩා නිරාහාරව කුසගින්නේ මිය යන්නෙමැයි මම තීරණය කළෙමි. තිත්ත කළුවරේ දවස ගෙවීම හිසරදයට හා ඇස් දැවිල්ලට හේතුවන බව මා දැනගත්තේ මේ අඳුරු කුටියේදීය.
සිහිය විකල්වන තරම් රෝගී තත්ත්වය උත්සන්න වූයෙන් මා වෛද්‍යවරයකු වෙත ගෙන යෑමට බන්ධනාගාර නිලධාරීහු කාරුණික වූහ. ඔවුන්ට ස්තුතිවන්ත වීමට නොහැකිවීම ගැන මම දුක්වෙමි. වෛද්‍ය ප්‍රතිකාර ලැබීමෙන් පසු මා තරමක් හොඳ ස්ථානයකට මාරු කළේය. මා වෛද්‍යවරයා වෙත යොමු කර සිටියදී බිඳ වැටුණු ජීවිතාශාව සහ ආත්ම ධෛර්යය නැවත ගොඩනඟා ගත හැකි අත්දැකීමකට මම මුහුණ දුන්නෙමි. මම එයින් තැතිගත් නමුත් විශ්වාස කළ නොහැකි තරම් භක්තියක් සහ චිත්ත ශක්තියක් මා තුළ වැඩෙන්නට විය.
මා සිටි ස්ථානයට නොදුරෙහිවූ සිර කුටියක බිම බාවන ලද පුද්ගලයකුගේ කටට වයර් ආධාරයෙන් විදුලි සැර යවනු මම දුටුවෙමි. විදුලියට පිලිස්සීමෙන් ඔහුගේ සිරුරේ බොහෝ ස්ථාන අව පැහැ ගැන්වී තිබිණි. ඔවුන් ඔහුට අතින් පයින්ද පහර එල්ල කළෝය. ඒ දණ්ඩනයට ලක්වන්නේ මගේ මිතුරකු බව මා දුටුවේ තරමක් වේලා ගතවීමෙන් පසුවය. ඔහු එකවර හඳුනාගත නොහැකි තරම් වෙනස්ව සිටියේ තළාපෙළා දැමීම නිසාය. හෙතෙම කොතෙක් තාඩන පීඩනවලට භාජන වුවද මහත් අභිමානයෙන් හා ධෛර්යයෙන් යුතුව නිශ්ශබ්දව ඉවසා සිටි අයුරු දැකීමෙන් මා තුළද ශක්තිය වැඩිණි. ඔහු අනෙකකු නොව මගේ පාසල් වියේ මිතුරකු වූද, චිලී ජනතාවගේ හද දිනූ සංගීතවේදියා වූ වික්ටර් හාරාය. ඔහුගේ අවසානය කුමක්දැයි මා නොදුටුවේ වෛද්‍යවරයා විසින් මා අපස්මාර රෝගියකු ලෙස එළිමහන් සිර කුටියකට යොමු කළ නිසාය.
ගේබ්‍රියෙල් එල්. ඩෝරා' 
 
සන්තියාගෝ චිලී ගුරුවරයකු, සංගීතඥයකු, නාට්‍යකරුවකු, විප්ලවවාදී කවියකු, ගීත රචකයකු මෙන්ම කොමියුනිස්ට් ක්‍රියාකාරියකුද වූ වික්ටර් හාරා දරුණු වධ බන්ධනයට ලක්කළ මිලිටරි ආණ්ඩුව වික්ටර් හාරාට වෙඩි තබා ඝාතනය කොට ඔහුගේ සිරුර සන්තියාගෝ නුවර පැල්පත් ප්‍රදේශයක වීථියක දමා තිබිණි. 
 
2016 ජුනි මාසයේ ෆ්ලොරීඩා ජූරි සභාවක් වික්ටර් හාරාගේ ඝාතනයට වගකිවයුතු චිලියේ හිටපු හමුදා නිලධාරි පෙද්‍රෝ බැරියන්ටෝස් සොයා ගන්නා ලදී. 2018 ජූලි මාසයේ චිලී විශ්‍රාමික හමුදා නිලධාරීන් 8 දෙනකුට විරුද්ධව නඩු පවරන ලදුව වික්ටර් හාරා ඝාතනය කිරීමේ වරදට ඔවුන්ට වසර 18ක සිරදඬුවම් නියම විය.

 

ශ්‍රීයානි අජන්තා විතාන
මව්බිම

face book -
Sanjaya Nilruwan Gunasekara

A day in the life

Read More

සිලියාක් රෝගය Coeliac Disease.

සීලීයාක් රෝගය යනු ඔබ ග්ලූටන් අනුභව කරන විට ඔබේ ප්‍රතිශක්තිකරණ පද්ධතිය ඔබේම පටක වලට පහර දෙන තත්වයකි.
මෙය ඔබේ බඩවැල් (කුඩා අන්ත්‍රය) වලට හානි කරන බැවින් ඔබේ ශරීරයට නිසි ලෙස පෝෂ්‍ය පදාර්ථ ලබා ගත නොහැක.
සීලීයාක් රෝගය පාචනය, උදර වේදනාව ඇතුළු රෝග ලක්ෂණ රාශියක් ඇති කළ හැකිය.
සීලීයාක් රෝගය ඇතිවන්නේ ධාන්‍ය වර්ග 3 ක දක්නට ලැබෙන ආහාර ප්‍රෝටීනයක් වන ග්ලූටන් වලට අහිතකර ප්‍රතික්‍රියාවක් මගිනි:
තිරිඟු
බාර්ලි
රයි

ග්ලූටන් එම ධාන්‍ය වර්ග අඩංගු ඕනෑම ආහාරයක දක්නට ලැබේ, ඒවා අතර:
පැස්ටා
කේක්
උදෑසන ආහාර ධාන්‍ය වර්ග
බොහෝ පාන් වර්ග
සමහර සෝස් වර්ග
ඊට අමතරව, බොහෝ බියර් බාර්ලි සමඟ සාදා ඇත.

සීලියාක් රෝගයේ රෝග ලක්ෂණ

ග්ලූටන් අඩංගු ආහාර ගැනීමෙන් බඩවැල් රෝග ලක්ෂණ රාශියක් ඇති විය හැක, එනම්:
විශේෂයෙන් අප්‍රසන්න ගඳක් ඇති විය හැකි පාචනය
බඩ කැක්කුම
බඩ පිම්බීම සහ වාතය පිටවීම (වාතය පිටවීම)
අජීර්ණය
මලබද්ධය
ආහාර වලින් ප්‍රමාණවත් පෝෂ්‍ය පදාර්ථ නොලැබීම නිසා ඇතිවන තෙහෙට්ටුව (තෙහෙට්ටුව)
නොදැනුවත්වම බර අඩු වීම
ගැබ් ගැනීමේ ගැටළු (වඳභාවය)
ස්නායු හානි (පර්යන්ත ස්නායු රෝග)
සම්බන්ධීකරණය, සමබරතාවය සහ කථනයට බලපාන ආබාධ

සෙලියාක් රෝගය හඳුනා ගන්නේ කෙසේද?

රුධිර පරීක්ෂණ: සෙලියාක් රෝගයෙන් පෙළෙන බොහෝ පුද්ගලයින් තුළ ඉහළ යන පටක ට්‍රාන්ස්ග්ලූටමිනේස් (tTG) ප්‍රතිදේහ වැනි නිශ්චිත ප්‍රතිදේහ සඳහා පරීක්ෂා කිරීම.
බයොප්සි සමඟ එන්ඩොස්කොපි පරීක්ෂාව: ලාක්ෂණික හානිය හඳුනා ගැනීමෙන් රෝග විනිශ්චය තහවුරු කිරීම සඳහා බඩවැල් ආස්තරයේ කුඩා සාම්පලයක් ගනු ලැබේ.

සීලියාක් රෝගයට ප්‍රතිකාර කිරීම

සිලියාක් රෝගයට ප්‍රතිකාරයක් නොමැත,
නමුත් ග්ලූටන්-නැති ආහාර වේලක් අනුගමනය කිරීම රෝග ලක්ෂණ පාලනය කිරීමට සහ තත්වයේ දිගුකාලීන සංකූලතා වළක්වා ගැනීමට උපකාරී වේ.
ඔබට සුලු රෝග ලක්ෂණ තිබුණත්, ග්ලූටන් අනුභව කිරීම දිගටම කරගෙන යාම බරපතල සංකූලතා ඇති කළ හැකි බැවින් ඔබේ ආහාර වේල වෙනස් කිරීම කල යුතුයි.

කායික රෝග පිලිබද විශේෂඥ වෛද්ය
බන්දුල සත්කුමාර

A day in the life

Read More

මීකිරි වලට වස මුසු ⁣වෙන හැටි

මීකිරි කියන්නේ එසේ මෙසේ රසයක්, ගුණයක් තියෙන කෑමක්ය කියල අමුතුවෙන් කියන්න දෙයක් නෑ. එළකිරි වගේ දෙගුණයක් ප්රෝටීන්, මේදය, කනිජ ලවන වගේම විටමිනුත් යහමින් තියෙන බඩවැලට හිතකර බැක්ටීරියා (ප්රෝබයොටික්) වලින් හොඳටම පොහොසත් ආහාරයක් තමයි මීකිරි කියන්නේ. නැවුම් හට්ටියේ නියම ප්රමිතියට, පදමට නිෂ්පාදනය කරපු මීකිරි අනාදිමත් කාලයක ඉදල ලංකා⁣වේ බොහෙම ජනප්‍රිය කෑමක්. රුහුණේ මීකිරි කියන්නේ වෙනම වයිබ් එකක්.
ඒත් මීකිරි ගැන රහ නැති, ටිකක් අමුතු කතාවක් පර්යේෂණ අධ්‍යයන පත්රිකා, පලකෙරෙන රිසර්ච් ගේට් වෙබ් සඟරාවේ මෑතකදී පලවෙලා තිබුණා. පේරාදෙණිය විශ්ව විද්‍යාලයේ කෘෂිකර්ම පීඨයේ විද්‍යාථීන් කිහිප දෙනෙකු 2016 වර්ෂයේ කරල තියෙන මේ පර්යේෂණයෙන් හොයල බලල තියෙන්නේ , ලංකාවේ විවිධ පළාත්වල නිෂ්පාදනය කෙරෙන මීකිරිවල අඩංගු බැරලෝහ ප්රමාණයක් ගැන ය. මේ කාරණාව ගැන මෙයට පෙර කරපු අධ්‍යයනයන් ඉතාමත් හිඟ නිසා මේක ටිකක් වටිනවා.
සම්පූර්ණ අධ්‍යයන වාර්තාව මේ ලිංක් එකෙන් කියවන්න.
https://www.researchgate.net/.../350706907_Quantification...
මේ අධ්‍යයනයෙන් හෙළිවෙලා තියෙන කරුණුවලට අනුව ලංකාවේ සමහර පළාත්වල මීකිරි සාම්පල්වල ආසනික්, කැඩ්මියම්, ලෙඩ් වගේ බැර ලෝහ සැලකිය යුතු මට්ටමකික් හමු වෙලා තියෙනවා.
ලෝක සෞඛ්‍ය සංවිධානයේ අනුමත ප්රමානය ඉක්මවා යන කැඩ්මියම් සාන්ද්‍රණයක් අනුරාධපුරේ පදවියේ මීකිරි සාම්පල්වලින් ලීටරයට මයික්රෝග්රෑම් 37.5ක ප්රමාණයක් හමු වෙලා තිබෙනවා . මේ ප්රමාණය අනුමත උපරිම ප්රමාණය වගේ දහ ගුණයක් විතර වෙනවා. (The World Health Organization (WHO) recommends a maximum of 0.003 mg/L (3 μg/L) of cadmium in drinking water.)
අවාසනාවක⁣ට, ලංකාවේ වකුගඩු රෝගීන් (CKDu) වැඩි පුරම හමු වෙන්නේත් පදවිය ශ්‍රී පුර වගේ ප්රදේශවලින්.
පරික්ෂා කළ මීකිරි සාම්පල් වලින් ආසනික් සහ ඊයම් අන්තර්ගතය වැඩිම මීකිරි හමුවෙලා තියෙන්නේ ඇඹිලිපිටිය ප්රදේශයෙන් ගත්තු සාම්පල වල. මේවායේ එකී බැර ලෝහ ප්රමාණයන් අනුමත ප්රමාණයන් ඉක්මවා වාර්තා වී නැතත් සැලකිය යුතු අවදානමක් පෙන්නුම් කරල තියෙනවා.
මීකිරිවලට බැරලෝහ ආවේ කොහොමද...?
මේකට ක්රම දෙකයි තියෙන්නේ. එකක් මී වැස්සියන් කන කෑම සහ බොන වතුර. අනික් ක්රමය තමයි කිරි ගබඩා කරල තියෙන ඇසුරුම්. මේ බැර ලෝහ වර්ග එකක්වත් ලංකාවේ පසේ සහ ජලයේ ස්වභාවිකව මෙතරම් සාන්ද්රණයක් සහිතව තියෙන එවුවා නෙවෙයි. ඒ අතින් අපි වාසනාවන්තයි. සමහර රටවල්වල ස්වභාවිකවම පස්වල සහ ජලයේ ආසනික් , කැඩ්මියම්, ඊයම් වගේ බැර ලෝහ ප්රමාණයන් වැඩියි. උදාහරණයක් ගත්තොත් බංග්ලාදේශයේ ලිං ජලයේ ආසනික් ප්රමාණය ලීටරයට මයික්‍රෝග්රෑම් 50 ද ඉක්මවා වාර්තා වෙනවා. මෙය ලෝක සෞඛ්‍ය සංවිදානය විසින් පානීය ජලයේ තියෙන්න පුළුවන් උපරිම ආසනික් ප්රමාණය වගේ පස් ගුණයක්.
ලංකාවේ එහෙම තත්වයක් නැති නිසා, වෙන්න පුළුවන් එක විදියක් තමයි කෘෂිකාර්මික කටයුතු වලට යොදන කෘෂි රසායනික ද්රව්‍ය වල අඩංගු බැර ලෝහ කාලයක් තිස්සේ එකතු වෙලා මේ හරකුන්ගේ ආහාර සහ බොන වතුර හරහා ශරීරගත වෙන එක. බැර ලෝහ යම් තරමකට එහෙමත් මීකිරිවලට යනවා ⁣වෙන්න පුළුවන්. හැබැයි මේ අධ්‍යයනයේදී කවුරුවත් එච්වර හිතන්නේ නැති පැතිකඩක් අනාවරණය වෙලා තියෙනවා. ඒක තමයි මේ අධ්‍යයනයට යොදා ගත්තු ප්ලාස්ටික් ඇසුරුම්වල ගබඩා කරල තිබිච්ච මීකිරවල බැර ලෝහ ප්රමාණය මැටි හට්ටිවල ගබඩා කරල තිබුණු කිරිවලට සාපේක්ෂව අඩු මට්ටමක තිබීමය. (ඒකෙන් අදහස් කරන්නේ නෑ ප්ලාස්ටික් ඇසුරුම් සෞඛ්‍යආරක්ෂිතයි කියල. මොකද ප්ලාස්ටික් ඇසුරුම්වලින් මයික්රොප්ලාස්ටික් සහ ප්ලාස්සයිසර්ස් ආහාරවලට කාන්ඳු වෙන්න පුළුවන්.)

එහෙම වෙන්නේ කොහොමද..
මැටි කියන්නේ ඛණිජ ලවන සහ බැරලෝහ අවශෝෂණය කරගෙන ගබඩා කරගන්නා මාධ්‍යයක්. දීර්ඝ කාලයක් තිස්සේ පසට එකතුවෙන වස විස මැටිවල ගබඩා කරගෙන තියෙන්න පුළුවන්. ඊට පස්සේ ඒ මැටිවලින් හදන කිරි හට්ටි, වලං, මුට්ටිවල ගබඩා කෙරෙන ආහාර සහ ජලයට ඒ වස විස රිලීස් කරනවා. හරි සරලයි.

මේ අධ්‍යයනය කරල තියෙන්නේ 2016 අවුරුද්දේ. මේ අධ්‍යයනය මත විතරක් පදනම් වෙලා නිගමනවලට එළැඹෙන එක විද්‍යාත්මක නෑ. හැබැයි, දැන් තත්වය සහ එම ප්රදේශවල ස්වභාවික කුඹුරු මැටිවල අන්තර්ගත බැර ලෝහ ප්රමාණයන් පිළිබඳව සහ කන බොන කෑමවල වස විස ගැන පුළුල් අධ්‍යයන සහ ආවේක්ෂණ ක්රම විධිමත් සහ ශක්තිමත් කිරීම පිලිබඳවත් විශේෂයෙන් කෘෂිකාර්මික යෙදවුම්වල තත්වය හා ප්‍රමිතිය ගැන වැඩි වැඩියෙන් සොයා බැලීමේ වැදගත්කම ගැනත් යම් රතු එළියක් මේ අධ්‍යයනය මගින් පෙන්නුම් කර තිබෙන බවනම් අවශ්‍යයෙන්ම කිව යුතුව තිබෙනවා.

- ගැමුණු සාලිය පෙරේරා
මහජන සෞඛ්‍ය පරීක්ෂක .
දෙහිවල ගල්කිස්ස මහානගර සභාව .

A day in the life

Read More

නවාතැන් කාරයා.

"දැන් ඉතින් මං වයසයි. ලෝකෙ තිබ්බ ඔක්කොම වැඩ ඉවර කළාට පස්සෙ මගේ වැඩක් කියලා දෙයක් කරගන්න තරම් ශක්තියක් මට ඉතිරි වෙලා නෑනෙ. කොටින්ම, හිටපු ගේ ලොකු වැඩි නිසා ඒක විකුනලා පොඩි එහෙකට ඇවිල්ලත් දැන් කලක් වෙනවා. දැන් දැන් මේකත් සුද්ධ පවිත්‍ර කර ගන්න එක මහමෙරක් වගේ, අමාරුයි. කවුද දැන් මගෙ වැඩ කරලා දෙන්න ඉන්නෙ ? 

"ඇයි, මගෙ ළමයි?"
"එයාලට කොයි තරම් වැඩද? එයාලගෙ ළමයි, එයාලගෙ රස්සාවල්, එයාලගෙ ගෙවල් දොරවල් නඩත්තු, අපොයි අම්මේ, මං එදා කරපු යුද්දෙ අද කරන්නෙ එයාලා" 
හොඳටම හිතන කොට මට ඉතිරි වෙන්නෙ කොහේ හරි තියෙන නර්සින් හෝම් එකක් තමයි. බලපු ඒවායින් හිතට අල්ලපු තැන නම් හරිම පිළිවෙළයි, නිස්කලංකයි. තනි කාමරේ පුංචි පුංචි උපකරණ ටිකක් එක්ක මටම අයිති වෙච්චි තනි ඇඳක්. එයාලගෙ කෑම බීම රටාවත් මගෙ වයසටම ගැළපෙන්න රස ගුණ පිරිලා.
ඒත්....
හොඳ වැඩි වෙන්න වැඩි වෙන්න ගාණත් වැඩි වෙන එක අහන්නත් දෙයක්ද? අවුරුද්දෙන් අවුරුද්ද ගාස්තු වැඩි නොවී තියේවි, කියලා කාට නම් කිව හැකිද ?
මුළු පැන්ෂන් එකම වියදම් කළොත් යාන්තමින් පිරිමහ ගත්තැකි. දැනට ඉන්න ගේ-දොර විකුණුවොත් නම් ඒකත් ඒ හැටි ලොකු ප්‍රශ්නයක් නෙවෙයි.
දරුවො මගෙන් කිසි දෙයක් බලාපොරොත්තු වෙන්නෙම නෑනෙ, ඒ අය පූර්ණව ස්වාධීන වෙලා ඒ ඒ අයගේ සහකාර - සහකාරියන් එක්ක. අද කාලෙ අහන්න ලැබෙන දේවල් එක්ක බලද්දී නම් මගෙ දරුවො වාසනාවන්.
ඒත්....
දැන් ඉතින් මේ හැම දේම අතෑරලා යන්න ඕන.
උදෙන්ම ගේ අස්පස් කරන්න ගත්තා. බලපු බලපු හැම තැනම මගෙ අතීතෙ නටඹුන්.
බෑග්, පෙට්ටි, පින්තූර, මතක සටහන්, ඇඳුම්, ඇඳ ඇතිරිලි, තෑගි බෝග..... කොයි තරම් නම් කියලද? කුස්සිය පුරාම රිදී යකඩ නන්ස්ටික් භාජන, චීන පිඟන්, හට්ටි මුට්ටි, වළං, හාල් පෙට්ටි, කුළුබඩු. ඇඳුම් කබඩ් පුරාම වෛවාරණ්න සාරි, මාල, කෝට්, කළිසම්, ටයි, යට ඇඳුම්,
පුස්තකාලෙ පිරෙන්න පොත් පත්, ඒවායින් කීයක් කියෙව්වද කියලාවත් මතකයක්වත් නැති ගානයි, මේ වෙද්දී.... බිත්ති පුරා ෆොටෝ සිය ගාණක්.
මේ කිසිම දෙයක් පිළිගන්න නර්සින් හෝම් එකේ පුංචි කාමරේ කොහෙත්ම ලෑස්ති වෙන එකක් නෑ.
අපි හදාපු තට්ටු ගෙවල්, මං හිටවපු මල් පඳුරු මට නොතේරෙන කතාවක් කියනවා, හරියට සරදමක් කරන්නා වගේ.....
මේ ජීවිත කාලෙ පුරාවට මං දහදිය හෙළපු කිසිම දෙයක් අද මට ගෙනියන්න බෑ.
පණ තියෙනකම් මට අර පුංචි ඇඳයි, එක ඇඳුමකුයි, පිඟානයි, කෝප්පෙයි අයිති වේවි.
ඉතින් ඊට පස්සෙ?
නෑ නෑ කවදත් මට හැබෑවට අයිති වෙලා තිබ්බෙ ඔය පුංචි බඩු මුට්ටු ටික විතරමයි. මම පාවිච්චි කලේත් ඔය පුංචි බඩු මුට්ටු ටික විතරමයි. මට වුවමනා වුනෙත් ඔය පුංචි බඩු මුට්ටු ටික විතරමයි. ගෙදර ඇඳන් දාහක් තිබ්බත් මං නිදා ගත්තෙ එක ඇඳක විතරයි. ඇඳුම් දාහක් තිබ්බත් මං එක වෙලාවක ඇන්දෙ එකම එක සරළ ඇඳුමයි. තේ කෝප්ප සිය දහස් ගණනක් තිබ්බත් මට එක වෙලාවක බොන්න පුළුවන් වුනේ එකම එක කෝප්පෙක විතරයි. කොයිතරම් රස මසවුළු තිබ්බත් මං කෑවෙ බඩ පිරෙන පොඩි කොටසක් විතරයි.
ඉතුරු හැම අතිරික්තයම වෙනුවෙන් මං මහන්සි වුණා විතරමයි.. හෙම්බත් වුණා විතරමයි.. කාලේ කෑවා විතරමයි.. සිද්ධ වෙලා තියෙන්නේ, එදා මට ඒක නොතේරුණ එක විතරයි..
අද මං අවදි වෙලා...!!!
මේ තාවකාලික නවාතැන අපිට පාවිච්චි කරන්න ගොඩක් දේ දුන්නට අපිටම කියල අයිති කරගන්න කිසි දෙයක් දෙන්නෙ නෑ. අපි ඒ ඒ දේවල් තාවකාලිකව බාවිතා කරන්නෝ, පාවිච්චි කරන්නෝ විතරයි.....
ඉතින් ඇයි අපි මේ තරම් වද වෙන්නෙ ? මේ දේ තේරුම් ගන්න මෙච්චර වයසට යනකන් ඉන්න වුනේ ඇයි... ? මේ දේ තේරුම් ගන්න ඇඟේ හයිය හත්තිය ඉවර වෙනකං ඉන්න වුනේ ඇයි... ?
ඔයාලට මේ කියන්නේ .....
ජීවිතේ විඳින්න පරක්කු වෙන්න එපා. අයිතියක් නොකියා මේ සියල්ලට නොකඩා නොබිඳ මේ සියල්ල පාවිච්චි කොට ස්තුතියි කියා නික්ම යන්න ලැහැස්ති පිට ඉන්න.
හද පුරා ආදරෙන් ඔබ වටා ඇති ජීවී - අජීවී සියල්ලට සළකන්න. ගෞරවය දක්වන්න:
ඔබත් මමත් ඇත්තටම මේ නවාතැන් පොළේ තාවකාලික නවාතැන්කරුවෝ විතරමයි.

උපුටා ගැනීමකි....Nanda Thushara Kumara Weralavithana මුණු පොතට

A day in the life

Read More

ජිම් ඩේවිස් සහ ගාෆීල්ඩ්.

මේ රූපයේ ගාෆීල්ඩ් එක්ක ඉන්නෙ ජිම් ඩේවිස්. ජිම් තමයි ගාෆීල්ඩ්ගෙ ඇත්ත ම අයිතිකාරයා. ජිම්ට දැන් වයස අවුරුදු 80 ක් වෙනවා.

මං වගේ කොමික් පිස්සන්ට ගාෆීල්ඩ් ව අලුතින් හඳුන්වා දෙන්න දෙයක් නෑ.
ජිම් ඩේවිස් තමයි ගාෆීල්ඩ් කියන කාටූන් චරිතය ලෝකයට දායාද කෙරුවෙ. ඒ 1978 දි. කොමික් චරිතයක් විදිහට. ඒ කාලෙ ඇනිමේෂන් සහ කොමික් ඉන්ඩස්ට්‍රි එක සෑහෙන වේගයෙන් දියුණු වෙමින් පැවතුනා.

ජිම් මුලින් මේ කාටූන් එක නම් කරලා තියෙන්නෙ ජොන් කියලා. පස්සෙ තමයි ගාෆීල්ඩ් කියලා නම වෙනස් කෙරුවෙ. ගාෆීල්ඩ්ගෙ කාටූන් එකේ ඉන්න අයිතිකාරයාගෙ නම තමයි ජොන් කියන්නෙ. අර නිතරම ගාෆීල්ඩ්ට ලසඥ්ඥා ගෙනැත් දෙන කෙනා.
මේ කාටූන් එක එයා පටන් අරන් තියෙන්නෙ ජොන් ගෙ කතා අඳින්න. ගාෆීල්ඩ් අතුරු චරිතයක් විතරයි. ජොන් තනියම පාඩුවේ ඉන්න චරිතයක් හින්දා පාලුවට තමයි ගාෆීල්ඩ්ව ඇන්ඳෙ. හැබැයි දෙබස් ලියමින්, චිත්‍ර අඳිමින් යද්දි නිතරම පූසාට ලියැවෙන දෙබස් සහ චිත්‍ර තමයි විනෝදජනක වෙලා තියෙන්නෙ. ජිම්ගෙත් ඇස් වහලා ඔන්න ඔහොමයි ගාෆීල්ඩ් මේ කතා මාලාවෙ මුල්තැන අරගත්තෙ.

මේ කාලෙ ජිම් ඩේවිස් හිටියෙ වෙනත් ජ්‍යේෂ්ට කාටූන් ශිල්පියෙකුගෙ ඇසිස්ටන්ට් විදිහට. එයා තමයි ජිම්ට කියන්නෙ ඔන්න ඔය පූසාව අප් කරලා අරන් ඔයාගෙ කාටූන් එක ඉස්සරහට ගෙනියන්නය කියලා. ජොන් වගේ කම්මැලි නැති ක්‍රියාශීලී බවක් ගාෆීල්ඩ් මේ කාටූන් එකට ගෙනැත් දෙයි කියලා.

අසූව අනූව දශකවලදි කාටූන් ලෝකය පුරාම ගාෆීල්ඩ්, ජොන්, ඔඩී කියන සුසංයෝගය අතිශයින් ජනප්‍රිය උනා. ලංකාවටත් මේ උන්මාදය ආවා. ජිම් ඩේවිස් විසින් ජොන්ව නිර්මාණය කරලා තියෙන්නෙ තමන්ගෙ ම ගති ලක්ෂණ එකතු කරලා. කොටින් ම ජිම් ඩේවිස් මේ ජොන් ව ඇඳලා තියෙන්නෙ ඒ තමන් කියලා හිතාගෙන.

1978 ඉඳන් අද වෙනකන් ම ජිම් ඩේවිස් එක දිගට ගාෆීල්ඩ් ව අඳිනවා. දැන් ඉතින් මිකී මවුස් තරම්ම ගාෆීල්ඩ්ව මුලු ලෝකය ම දන්නවා. ලංකාවෙදි නම් අපේ කුඩා කාලයේ ගාෆීල්ඩ්ට වඩා ජනප්‍රිය ඇනිමල් කැරැක්ටර් එකකට හිටියේ ‘චක් ජෝන්ස්‘ විසින් ඇඳපු ‘රෝඩ් රනර්‘ විතරයි වෙන්න ඇති. (ස්කූබි ඩූ තනි පුද්ගල කොමික් එකක් නෙවෙයි. ඇනිමේෂන් එකක් විදිහට ම එලියට දාපු ටීම් වර්ක් එකක්. ස්කූබි නිර්මාණය කෙරුවෙ ටොම් ඇන් ජෙරී හදපු හැනා බාබරා කම්පැනිය)

මේ දිගු ගමන ගාෆීල්ඩ්ව එක්කන් එන්න ජිම් ඩේවිස් අපමණ වෙහෙසක් දැරුවා. පුවත්පත්වල කොමික් තීරුවක් විදිහට තමයි මුල් කාලෙ ගාෆීල්ඩ් ඇන්ඳෙ. ජිම් ඩේවිස් නම් කියන්නෙ එයා තාම කැමති ඒකට කියලා. මොකද පර්ෆෙක්ට් ම ඈන්ගල් එකෙන් ගාෆීල්ඩ්ගෙ වැඩකෑලි අඳින්න පුලුවන් වෙන්නෙ ඒ විදිහට. හැබැයි ගාෆීල්ඩ් ව බලන තරම් කොහෙත් ම ලේසි නෑ මේ කොමික් ඇඳිල්ල.

ඉස්සර පුවත්පත්වල අඟල් 7ක් දිග තීරුවක පුංචි කොටු 3ක් ඇතුලෙ තමයි මේ කොමික් එක අඳින්නෙ. ඒකට කිව්වෙ Three Panel Strip එකක් කියලා.
ජිම් ඩේවිස් එක ඉන්ටවිව් එකකදි කියනවා හැමදේම ඩිජිටල් උනාට පස්සෙත් ඇනිමේෂන් ආටිස්ට සිද්ධ වෙනවා ලයින් එකක් ගානෙ අතින් අඳින්න කියලා. එයා මේ වැඩේ කැමති ම කොටස ඒකලු. ඒක ඇත්ත. මේකෙන් ආට් එක තවත් ස්මූත් විදිහට ආරක්ෂා වෙලා ඉදිරියට යන බවයි ජිම් කියන්නෙ. (මමත් ඉඳහිටලා ඇනිමේෂන් අඳින හින්දා ජිම් ඩේවිස්ගෙ මේ ප්‍රකාශය එක්ක එකඟයි. මම තවමත් අර කලින් කියපු පැනල් ස්ට්‍රිප් වලත් අඳිනවා.)

ජිම් ඩේවිස් ගාෆීල්ඩ් ගැන අපූරු කතාවක් කියනවා. ඒක අපි හැමෝට ම වටිනවා. මේ කතාව ටීවි එක ඉස්සරහ ඉඳගෙන ගාෆීල්ඩ් බලද්දි අපේ හිතට නිකන්වත් එන එකක් නෙවෙයි.

“එයා පර්ෆෙක්ට් නෑ, ඒ උනාට කමක් නෑ. එයාගෙ ම විදිහකට එයා බොහොම පහසුවෙන් ජීවත් වෙනවා. ඒක හොඳ පණිවුඩයක්. එයාට සමහර වෙලාවට ටිකක් නරක පුරුදුත් තියෙයි. අපි හැමෝට ම එහෙමයි. හැබැයි ගාෆීල්ඩ්ට ධෛර්යයක් තියෙයි එයා කවුද කියලා හංගන්නෙ නැතිව හොඳ-නරක එක්ක නිදහසේ ජීවත් වෙන්න“
දැන් ජිම්ට වයසයි. ඒ හින්දා ගාෆීල්ඩ්ව අඳින්න එයා තව ඇසිස්ටන්ට්ලා දෙන්නෙක් හයර් කරලා තියෙන්නෙ. ඒ දෙන්නා මොනවා ඇන්ඳත් හැම පැන්සල් ඉරක ම තියෙන අඩුපාඩු ටික ජිම් ඩේවිස් තාම සම්පූර්ණ කරනවා.

පසුගිය සඳාදාට (ඒ කියන්නෙ 2025 ජූලි 28 වැනිදාට) ජිම් ඩේවිස්ට වයස අවුරුදු 80 සම්පූර්ණ උනා. ඉතින් ජිම් සීයෙ, ඔයාට ප්‍රමාද වෙලා හෝ සුබ ම සුබ උපන් දිනයක් ! තව කාලයක් අපිට ගාෆීල්ඩ්ව ඇඳලා දෙන්න හැකිවේවා..!

 ජිම් ඩේවිස් සහ ගාෆීල්ඩ්. 

සටහන: Nuwan Ishara Mahagamage | නුවන් ඉෂාර මහගමගේ

A day in the life

Read More

මුස්ලිම් විවාහ හා දික්කසාද පනත (MMDA) - ජනාධිපති නීතිඥ අලි සබ්රි

ජනාධිපති නීතිඥ Mohamed Ali Sabry ගේ සටහනක සිංහල පරිවර්තනය
MMDA ප්‍රතිසංස්කරණ
යුක්තිය ජයගත යුතුයි – අපේම ප්‍රජාව තුළ පවා.
මුස්ලිම් විවාහ හා දික්කසාද පනත (MMDA) සඳහා ඉක්මන් ප්‍රතිසංස්කරණ අවශ්‍ය බව පිළිබඳ මාගේ මෑත කාලීන ප්‍රකාශයන් මතභේදයක් ඇති කර තිබේ.
මාගේ ස්ථාවරය පැහැදිලි කරමි: මම උලමාවරුන්ට ගෞරව කරමි. එහෙත්, ගෞරවය අයුක්තියට ආවරණයක් විය නොහැක.
වර්තමානයේ පවතින නීතිය සියලු දෙනාට, විශේෂයෙන් අපගේ කාන්තාවන්ට සේවය නොකරයි. එය වෙනස් විය යුතුයි.
දශක ගණනාවක් තිස්සේ, 1971 සිට, ජමීල්, ෂහබ්දීන්, විනිසුරු මාර්සූෆ්, හලීම්දීන් යනාදී කමිටුවලින් පසු කමිටුවක් ගෙන ආවත්, අපගේ ප්‍රජාවට අවශ්‍ය ප්‍රතිසංස්කරණ තවමත් ළඟා විය නොහැකිව තිබේ.
තව කොපමණ කල් බලා සිටිය යුතුද? ඉක්මනින් හෝ ප්‍රමාද වී හෝ, අපගේ ජනතාව පද්ධතිය කෙරෙහි සම්පූර්ණයෙන් විශ්වාසය අහිමි කරනු ඇත.
ඊටත් වඩා කනස්සල්ලට කරුණ වන්නේ, ප්‍රතිසංස්කරණවලට ඇති දැඩිම විරෝධය බටහිර ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී රටවල ජීවත් වන, එහි ලෞකික නීති පද්ධති යටතේ සමාන අයිතිවාසිකම් භුක්ති විඳින අයගෙන් එන බවයි.
ඔවුන් තමන්ගේම ප්‍රජාවට ආපසු තම රටේ එම අයිතිවාසිකම් අහිමි කරති. එය හුදු අනනුකූලත්වයක් පමණක් නොව, කුහකකමකි.
අපහසු සත්‍යයකටද මුහුණ දෙමු: කාතිවරුන් 60 දෙනාගෙන් 6 දෙනෙකු අල්ලස් ගැනීමේදී අත්අඩංගුවට ගෙන ඇත – එය 10%කි. එය හුදු එක්තරා දුෂ්ටයන් කිහිප දෙනෙකුගේ ගැටලුවක් නොවේ. එය ආතතියට පත්ව ඇති පද්ධතියකි, එයට ඉක්මන් ප්‍රතිසංස්කරණ අවශ්‍යයි.
මුස්ලිම් නීතියේ නම යොදාගෙන අයුක්තිය වසං කිරීම ඉස්ලාමයේ කරුණාව, වගවීම සහ සාධාරණත්වය වැනි වටිනාකම්වලට කරන පාවාදීමකි.
මෙම ප්‍රතිසංස්කරණ ඇතුළත් නොකළහොත්, අපි ඉස්ලාමීය වටිනාකම් හා නීති පිළිබඳ ව්‍යාජ රුවක් ඉදිරිපත් කරනු ඇති අතර, අප ආරක්ෂා කරන බවට ප්‍රතිඥා දුන් ආගමට සහ වටිනාකම්වලට බරපතල අකටයුතුකමක් කරනු ඇත.
අවම, අත්‍යවශ්‍ය ප්‍රතිසංස්කරණ ක්‍රියාත්මක කිරීමට කාලය එළඹ ඇත:
1. විවාහය සඳහා අවම වයස 18ක් වීම
2. කාන්තාවකට තමන්ගේ විවාහ සහතිකයට අත්සන් කිරීමේ අයිතිය
3. ස්ථිර ජීවනාධාරයක් සඳහා විධිවිධාන
4. කයිකුලි (දායාදය) තහනම් කිරීම
5. ජීවනාධාර පිළිබඳ අධිකරණ බලය මහේස්ත්‍රාත් අධිකරණවලට පැවරීම
6. කාසිවරුන් සඳහා අවම සුදුසුකම් සැකසීම
7. කාතිවරුන් ලෙස සේවය කිරීමට කාන්තාවන්ට ඉඩදීම
8. විවාදිත දික්කසාද සාධාරණ, සාක්ෂි පදනම් කරගත් විනිශ්චය සඳහා දිස්ත්‍රික් අධිකරණයට යොමු කිරීම
පනත් කෙටුම්පත කෙටුම්පත් කිරීම අවසන් කර ඇත. නීතිපතිවරයා විසින් එය සහතික කර ඇත. තවත් කිසිදු නිදහසට කරුණක් නැත.
නීතියක් විසින් බියෙන්, පක්ෂග්‍රාහීත්වයෙන් හෝ පූර්ව අගතියෙන් තොරව විශේෂයෙන් පීඩාවට පත්වූවන්ට සහ අවදානමට ලක්වූවන්ට සාධාරණත්වය ලබාදීමට අසමත් වුවහොත් එහි ඒ නීතිය ලියැවුණු කඩදාසියට තරම් වත් වටිනාකමක් නැත.
මෙය ආගමට එරෙහි ප්‍රතිසංස්කරණ ගැටලුවක් නොවේ. 

එය ඉහළම ආදර්ශ පිළිබිඹු කරන නීති පද්ධතියක් හරහා අපගේ ඇදහිල්ලට ගෞරව කිරීමයි. ක්‍රියා කිරීමට කාලය එළඹ ඇත.

බොහිමියා.- මුණු පොතෙන්. 

-මොහොමඩ් අලි සබ්රි 
A day in the life

Read More

මුළු තැන් බත් .

මේ මාසය පෙරහැර මාසයයි.ඇසල මාසය ඇරඹෙන්නේ දළදා පෙරහැර කතරගම පෙරහැර. රත්නපුර, දෙවුන්දර,සහ අනෙකුත් පරිවාර දේවාල වල  පෙරහර මංගල්‍යයයන්  පැවත්වෙමින්.
පෙරහැර ගැන නොවෙයි මගේ කතාව.
රසවත් මුළුතැන් බත ගැනයි .
“දේවාලයක අංග කිහිපයක් තියෙනව. ප්‍රධාන පිවිසුම, වාහල්කඩ, ප්‍රධාන බරාඳ, හඳුන් කූඩම, දිග්ගෙය, වැඩ සිටින මාලිගය, මුළුතැන් ගෙය, ගබඩා කාමර, අටු මඩුව, දඬු මඩුව ආදී කොටස්වලින් යුක්ත වන විට දේවාල පරිශ්‍රයක් බවට පත්වෙනවා.
මින් මීදුම මුළුතැන් ගෙට අවධානය යොමු කරා.
කෑම බීම අපිට මුල්තැනක් ගන්නවානේ.
දෙවියන් සදහා ආහාර සැපයීම මුළුතැන් බෑම කියලයි කියන්නේ.මුළුතැන් වැඩීම කියලත් බාවිතා කරනවා. වැඩි ගෞරාවින්ත බවට.

අපේ කුස්සිය කිචන් එක දේවාලෙදී මුළුතැන් ගෙය ලෙසයි හදුන්වන්නේ.

දෙවියන් සදහා වෙන්වු මුළුතැන් ගෙයින් දේවාලයට ආහාර සැපයීම කරන චාරිත්‍රයට  “ මුළු තැන් බෑම “ කියලා කියනවා.
පුරානයේ සිංහල රජ මාලිගාවල මෙම සිරිත පැවතිලා තියෙනවා.දිනකට තුන් වරක් දෙවියන් උදෙසා ආහාර පාන පූජා කිරීම එකල පැවති සිරිතක්.
හිණ්දුන්ගේ  පිලිගැනීම් අනුව “ මුළුතැන් කවාඩි “නම්වු චාරිත්‍රය් මෙයමයි.
මුළුතැන් ගෙදර වෙනම කාර්ය මණ්ඩලයක් ඉන්නවා.මුළු තැන් කද ගෙන ඒම සදහා මෙම කාර්ය මණ්ඩලයේ නිල ඇත්තෝ වෙනමම ඉන්නවා.තේවාව පැවත්වීම කපුරාලගේ කාර්යයක්.පිරිසිදුව සකසන මෙම මුළුතැන පූජාව  බුද්ධ පුජාව සදහා රන් පාත්‍රයද , දේව පූජාව සදහා රණ් මණ්ඩයද පිසින්නාගේ බදුනද මේසය මත තබා පිලිවෙලින් එක හැන්ද බැගින් සකසන ආහාර බෙදනා. විශේෂයක් වන්නේ දේව පූජාව සදහා යොදන මණ්ඩයට හැදි තුනක් බෙදීමයි.
ඉන් පසු උඩු  වියන් සහිතවදෙවියන් උදෙසා  දේවාලයටත් බුදුන් වහන්සේ උදෙසා බුද්ධ පුජාව  පන්සලටත් පුජා කිරීම සදහා මුළුතැන් ගෙයින් පෙරහරින් වඩමවති.

ඉතිරි වන ආහාර දේවාලයට රොක්වන බැතිමතුන් වෙත බෙදා දෙති.  

මෙම ආහාර ප්‍රසාද  ලෙසින් හදුනවන අතර ප්‍රසාද භුක්ති විදීමෙන් සියළු රෝග නිවාරණය වේයැයි බැතිමතුන්ගේ විශ්වාශයයි.

A day in the life

Read More

ප්‍රෙෂර් පෙත්ත Losartan Potassium

• C22H22ClKN6O

ප්‍රෙෂර් පෙත්ත (ලොසාටන්) ගැන හරියට දැනගමු...... 
 
කොළඹ විශ්වවිද්‍යාලයේ වෛද්‍ය පීඨයේ ඖෂධ වෛද්‍ය විද්‍යා අංශය මඟින් ලංකාවේ ඖෂධ භාවිතය පිළිබඳව පවත්වන ලද දීප ව්‍යාප්ත සමීක්ෂණයෙන් හෙළි වූ කරුණු අනුව මෙරට වෛද්‍යවරුන් විසින් ‍රෝගීන් සඳහා වැඩියෙන් ම නියම කරන ලද ඖෂධ අතරින් දෙවැනි තැන ගන්නේ ලොසාටන් (Losartan) ඖෂධය වේ.  
 
ලොසාටන් ඖෂධය වැඩියෙන් ම නියම කරනු ලබන්නේ අධික රුධිර පීඩනය පාලනය කිරීම සඳහා ය. ඉන් අමතරව ‍හෘදයේ ක්‍රියාකාරිත්වය අඩු වීම පාලනයට, දියවැඩියාව ඇති රෝගීන්ගේ වකුගඩුවල ආරක්ෂාව සහ වකුගඩුවලින් ප්‍රෝටින් පෙරීයන ප්‍රමාණය පාලනය කිරීම සඳහා ලොසාටන් ඖෂධය දෙනු ලැබේ.  
 
වෛද්‍යවරයා විසින් ඔබට ලොසාටන් ඖෂධය නියම කර දී ඇත්නම් ඒ ඉහත සඳහන් රෝග තත්ත්ව අතරින් කවරක් වෙනුවෙන් ද යන්න වෛද්‍යවරයාගෙන් දැනගැනීම වැදගත් ය. ලොසාටන් බහුලව ඇත්තේ මිලිග්‍රෑම් 50 පෙත්තක් වශයෙනි. ඇතැම් විට මිලිග්‍රෑම් 10 සහ 25 පෙති ද තිබේ. ඔබට නියමිත ඖෂධ මාත්‍රාව කුමක් දැයි දැන සිටීම වැදගත් වන අතර ඔබට නියම කර ඇත්තේ මිලිග්‍රෑම් 50 ක් දවසට වරක් හෝ හෝ දෙවරක් විය හැකි ය.  
 
ඇතැම් විට මිලිග්‍රෑම් 50 ක් දවසකට දෙවරක් ලෙස නියම කළ විට පෙත්තෙන් ½ ක් ගැනීමට සිදු විය හැකි ය. ඇතැම් විට ¼ ක් ද විය හැකි ය. පෙති - ගණනින් නොව මිලිග්‍රෑම් ප්‍රමාණයෙන් ඔබ ගත යුතු බෙහෙත් ප්‍රමාණය දැන සිටීම වැදගත් වන්නේ එලෙස පෙති ½ හෝ ¼ බැගින් ගන්නා අවස්ථාවලදී ය. 
 
සාමාන්‍යයෙන් ලොසාටන් ඖෂධය උදේ සහ සවසට ගන්නා මෙන් උපදෙස් දෙනු ලැබේ‍. මේ ඖෂධය ආරම්භ කරන විට ඔබ ගත යුත්තේ දිනකට එක් වරක් නම් එය රාත්‍රියේදී ගැනීම වඩාත් සුදුසු ය. උදේට ගත්තද වරදක් නැත. මෙහි කෑමට පෙර හෝ පසු යනුවෙන් විශේෂත්වයක් නැත. එහෙත් හැමදාම එකම නිශ්චිත වෙලාවක බෙහෙත ගැනීම කළ යුතු ය.  

අතුරු ආබාධ

ලොසාටන් යනු අතුරු ආබාධ ඉතාමත් අඩු ඖෂධයකි. සාමාන්‍යයෙන් වෛද්‍යවරයකු මේ ඖෂධය නියම කරන්නට පෙර වකුගඩුවල ක්‍රියාකාරීත්වය හා රුධිරයේ සෝඩියම් සහ පොටෑසියම් මට්ටම බලා එය නියම කරනු ඇත. එමෙන් ම මින් පෙර ආසාත්මිකතා ඇත්නම් මීට සමාන කාණ්ඩයකට අයත් (Ac Inhibitors) කාණ්ඩයට අයත් (Captopril, Enalapril) බෙහෙත් මඟින් කැස්සක් ඇති විය හැකි ය. එසේ හෙයින් ඒ වෙනුවට ලොසාටන් නියම කරනු ලැබේ.  
 
ලොසාටන් ඖෂධය ගැනීම අරඹා මාසයකින් පමණ පසුව ඉහත සඳහන් පරීක්ෂණ සිදුකර ඒ වාර්තාවල කිසියම් වෙනසක් ඇත් දැයි සොයා බැලිය යුතු ය. වෙනත් බෙහෙත් සමඟ ලොසාටන් ගන්නා විට රුධිරයේ පොටෑසියම් වැඩි වන වෙනත් බෙහෙත් Spronolactone නම් ඖෂධ කාණ්ඩයේ ගන්නවා නම් රුධිරයේ පොටෑසියම් ප්‍රමාණය වැඩි විය හැකි හෙයින් එවැනි රෝගීන් වෛද්‍ය උපදෙස් දෙනු ලබන ආකාරයට ම රුධිර පරීක්ෂණ කර ගැනීම වැදගත් වේ. 
 
කලාතුරකින්, ඇතැම් විට ආසාත්මිකතාවක් ඇති විය හැකි ය. උගුර, තොල් ඉදිමීම, හෝ පළු දැමීම වැනි ලක්ෂණ පහළ වුවහොත් බෙහෙත නවත්වා වෛද්‍යවරයා වෙතින් ඒ වෙනුවට වෙනත් බෙහෙතක් ලියවා ගත යුතු ය. 
 
ගබඩා කිරීම
ගබඩා කිරීමෙහි ලා විශේෂත්වයක් නැතත් සායනයකින් ලබාදෙන ඇසුරුම් රහිත පෙති ඉරු එළියෙන් වලකින සේ දුඹුරු පැහැති හෝ සුදු පැහැති ප්ලාස්ටික් බෝතලයකට දමා ලොසාටන් මිලිග්‍රෑම් 50/45/10 යනාදී වශයෙන් පැහැදිලිව ලියූ ලේබලයක් අලවා වියලි ස්ථානයක අසුරන්න. 
 
ලොසාටන් ගන්නේ අධික රුධිර පීඩනය පාලනයට වන හෙයින් එය හොඳින් පාලනය වී ඇත්දැයි පරීක්ෂා කර බැලිය යුතු ය. සාමාන්‍යයෙන් ඔබේ රුධිර පීඩන මට්ටම සිස්ටොලික් අගය 140 ට අඩුවෙන් හා ඩයස්ටලික් අගය 90 ට අඩුවෙන් පැවතීම යහපත් ය. හොඳින් අධික රුධිර පීඩන මට්ටම පාලනය වී ඇත්නම් මසකට වරක් රුධිර පීඩන මට්ටම මැන බැලීම ප්‍රමාණවත් ය. 
 
ඇතැම් විට තයසයිඩ් කාණ්ඩයේ ඖෂධ හා මිශ්‍ර ව ලොසාටන් ලබාදෙන අවස්ථා ද තිබේ. බෙහෙත් වර්ග දෙකක් වෙනුවට ඒ දෙකට එකතු කර සාදන ලද මිශ්‍ර බෙහෙත් වර්ග ද දෙනු ලැබේ. එවැනි පෙති ලොසාටන් මිලිග්‍රෑම් 50 – 100 ප්‍රමාණවලින් ද නියම කිරීමට ඉඩ තිබේ. හැම විටම ඔබට ලබාදෙන පෙත්තෙහි අඩංගු සංඝටක ගැන දැන සිටීම ද වැදගත් වේ. 
 

උපුටා ගැනීමකි .
කොලඹ වෛද්‍ය පීඨයේ ඖෂධ විද්‍යා අංශ ප්‍රධානී, කායික රෝග හා ඖෂධවේදීනිය පිලිබඳ මහාචාර්ය,විශේෂඥ වෛද්‍ය
ප්‍රියදර්ශනී ගලප්පත්ති

A day in the life

Read More