නොසැලෙන පර්වතයක් වන්න

කටින් වචනයක්වත් නොකියා, අපහාස කරන කෙනාව 'Mental' කරන මනෝවිද්‍යාත්මක ට්‍රික්ස්.

අපේ ජීවිතය හරියට වාහනයක් පදවාගෙන යනවා වගේ ගමනක්. මේ ගමන යද්දී ලස්සන මල් වතු වගේම, මඩ වලවල් සහ කටුක පාරවල් ඕනෑ තරම් හමු වෙනවා. අන්න ඒ වගේ තමයි අපිට මුණගැහෙන මිනිස්සුත්. සමහරු හරිම පිියකරුයි, හැබැයි තවත් සමහරුන්ගේ වචන හරියට මඩ වතුර පිරුණු බාල්දියක් අපේ ඇඟට හළනවා වගේ දැනෙන අවස්ථා තියෙනවා. කෙනෙක් අපිට අගෞරව කරද්දී, අපහාස කරද්දී අපේ ඇඟේ ලේ රත් වෙන එක සාමාන්‍ය දෙයක්. හැබැයි ඒ වෙලාවට අපිත් පෙරළා පහර දුන්නොත්, අපිත් වැටෙන්නේ අර මඩ වලටමයි.

නමුත් ඔබ දන්නවාද? සැබෑ බුද්ධිමතා කියන්නේ කඩුවක් අරන් යුද්ධ කරන කෙනාට නෙවෙයි; තමන් දෙසට එන විෂ සහිත ඊතල මල් මිටක් බවට පත් කරගන්න පුළුවන් කෙනාටයි. මනෝවිද්‍යාවේ ඇති සියුම් උපාය මාර්ග භාවිතා කරලා, අගෞරව කරන පුද්ගලයාව හිටි තැනම ලොප් කරලා දාන හැටි අපි බලමු.

මනස නමැති රිමෝට් කන්ට්‍රෝලය අනුන්ට නොදීම

කවුරුහරි අපිට බැන්නම අපිත් ඒ මොහොතේම කෑගහලා උත්තර දුන්නොත්, ඒකෙන් අදහස් වෙන්නේ අපේ සතුට හෝ දුක තීරණය කරන "රිමෝට් කන්ට්‍රෝලය" අපි එයාගේ අතට දීලා කියන එකයි. එයාට ඕන වෙලාවට ඔයාව තරහ ගස්සන්න එයාට පුළුවන් වෙනවා. මේක නවත්වන්න තියෙන හොඳම ක්‍රමය තමයි ඔබේ ප්‍රතිචාරය පමා කිරීම. මොළයේ ඇති වන ක්ෂණික කේන්තිය හරියට ගිනිකූරක් ගැහුවා වගේ. ඒ ගින්න නිවෙන්න හරියටම තත්පර කිහිපයක් යනවා. අන්න ඒ තත්පර කිහිපය ඔබ හුස්ම ගන්න පාවිච්චි කළොත්, ඔබේ මොළයේ ඇති තාර්කික කොටස (Logic) නැවත පණ ගැන්වෙනවා. මේ නිහඬ බව කොච්චර බලගතුද කියනවා නම්, අර බැනපු පුද්ගලයාට හිතාගන්න බැරි වෙනවා "ඇයි මෙයාට තරහ ගියේ නැත්තේ?" කියලා. ඒක එයාගේ සැලසුම අවුල් කරනවා.

කුණු පාර්සලය ආපසු හරවා යැවීම’

නිකමට හිතන්න, තැපැල්කාරයෙක් ඔබේ ගෙදරට කුණු ගොඩක් පිරුණු පාර්සලයක් ගේනවා. ඔබ ඒක බාරගත්තේ නැත්නම් මොකද වෙන්නේ? ඒ කුණු ටික තියෙන්නේ අර ගෙනාපු කෙනා ළඟමයි. අපහාස කියන්නෙත් ඒ වගේ දෙයක්. කෙනෙක් ඔබට පහත් විදිහට කතා කරනවා නම්, එය පෞද්ගලිකව භාරගන්න එපා. මනෝවිද්‍යාවට අනුව, මිනිස්සු අනුන්ට බනින්නේ ඔවුන් තුළ ඇති පීඩනය, අතෘප්තිය හෝ ඉරිසියාව පිට කරන්නයි. ඒ කියන්නේ ඔවුන් ඇත්තටම බනින්නේ ඔබට නෙවෙයි, ඔවුන් ඔවුන්ගේම කැඩුණු ප්‍රතිරූපය ඔබ තුළින් දකිනවා. ඔවුන් ගැන අනුකම්පා කරන්න. "මේ මනුස්සයා මොන තරම් මානසික අවුලකද ඇත්තේ?" කියලා හිතද්දී ඔබට තරහක් එනවා වෙනුවට සිනහවක් පහළ වේවි.

කැඩපතක් ඉදිරියට දැමීමේ උපාය.

කෙනෙක් අර්ථයක් නැති මෝඩ විහිළුවක් හෝ අපහාසයක් කළාම, එය නොතේරුණා වගේ ඉන්න එක හරිම රසවත් අත්දැකීමක්. "සමාවෙන්න, මට ඔයා කියපු දේ පැහැදිලි නෑ, ඇයි ඔයා එහෙම කිව්වේ?" කියලා බොහොම බැරෑරුම්ව අහන්න. මෙතනදී වෙන්නේ පුදුම වැඩක්. අර පුද්ගලයාට සිද්ධ වෙනවා එයාගේ අපහාසය විස්තර කරන්න. අපහාසයක් විග්‍රහ කරන්න ගියහම එහි ඇති "විහිළු" ස්වභාවය නැති වෙලා යනවා විතරක් නෙවෙයි, එයා වටේ ඉන්න අය ඉස්සරහා නිරුවත් වෙනවා. හරියට එයාම එයාගේ මෝඩකම ලෝකෙට ප්‍රදර්ශනය කළා වගේ වැඩක් එතන වෙන්නේ.

ගින්දර නිවන සිසිලස

කෙනෙක් ගින්දර වගේ ඇවිලීගෙන එද්දී, අපිත් පෙට්‍රල් අරගෙන ගියොත් වෙන්නේ මහා විනාශයක්. ඒ වෙනුවට වතුර ටිකක් වෙන්න උත්සාහ කරන්න. කෙනෙක් කෑගහද්දී "ඔයාට අද හරි මහන්සි පාටයි, අපි පස්සේ කතා කරමුද?" කියලා බොහොම කාරුණිකව කියද්දී, සතුරා නිරායුධ වෙනවා. මනෝවිද්‍යාවේදී මේකට කියන්නේ අපේක්ෂාවන් කඩ කිරීමක් කියලා. එයා බලාපොරොත්තු වුණේ රණ්ඩුවක්, හැබැයි ඔබ දුන්නේ කරුණාව. ඒක දරාගන්න බැරිව එයා පසුබහිනවා. ඒ වගේම ඔබව බිඳ දමන්න එන වචන හිනාවකින් භාරගන්න පුළුවන් නම්, ඔබව පරාජය කරන්න කාටවත් බැහැ. ඔබේ දුර්වලකමක් අල්ලලා විහිළු කළාම, ඔබත් එයාලට එකතු වෙලා ඒ ගැන හිනා වුණාම, එයාලගේ ආයුධය මොට වෙනවා.

නොසැලෙන පර්වතයක් වන්න

අවසාන වශයෙන්, ඔබේ සීමාවන් (Boundaries) ගැන අමතක කරන්න එපා. පාරේ යන බල්ලෙක් බිරුවට අපි ඌට බුරන්න යන්නේ නැහැ වගේම, හැම දේටම උත්තර දෙන්න යන්න එපා. අවශ්‍ය තැනදී ස්ථිරව ඇස් දෙස බලාගෙන "මට ඔය විදියට කතා කරනවට මම කැමති නෑ" කියලා කෙලින් කියන්න. ඔබේ නිහඬ බව, ඔබේ බැල්ම සහ ඔබේ නොසැලෙන පෞරුෂය ඉදිරියේ ඕනෑම නින්දා කරන්නෙක් වාමන රූපයක් බවට පත් වෙනවා.

මතක තියාගන්න, සිංහයෙක් කවදාවත් බැටළුවන්ගේ අදහස් නිසා තමන්ගේ නින්ද නැති කරගන්නේ නැහැ. ඔබේ වටිනාකම තීරණය කරන්නේ වෙන කවුරුත් නෙවෙයි, ඔබමයි.

#EmotionalIntelligence #PsychologyHacks #MentalStrength #SelfRespect #ConflictResolution #Mindfulness #PersonalDevelopment #SocialPsychology #LifeSkills #InnerPeace

විශ්වකර්ම.

A day in the life

බෝලුං නැත්තං ඔතෑනි වෙලා

බෝලුං නැත්තං ඔතෑනි වෙලා වෙලා බාල වෙයිද..?

සිංහරාජ අඩවිය අසල ගම්වල උදවිය අතීතයේ කැලේ හේන් (ගොයිපොල) කොටාගෙන එහි අවුරුද්දේ යම් කාලයක් ගත කරන අතරතුර භාවිත ජන වහර ගොවි බාසාව නම් විය.

සතුනට අමුතුම නම්.

සතුන් සිවුපාවුන් බහුල සිංහරාජ අඩවියේ සතුන් හැඳින්වීමටද වෙනස් නාම පද ගොයි බාසාවේ බහුල වීම අරුමයක් නොවේ. මෙම සතුන්ගේ විශේෂ හැඩ හුරුකම් අනුව ඔවුන් අරඹයා භාවිතා කළ නම්වල තර්කානුකූල බවක් හඳුනාගත හැකි වුවත් සමහර සතුන් සම්බන්ධයෙන් එය අමාරුය. කබල්ලෑවට 'පොතු ඇඹයා' කීමත්, නයාට 'පුප්පන ඇඹයා' කීමත්, පොළගාට 'පුල්ලි ඇඔයා' කීමත්, තේරුම් ගත හැකි වුවත් වල් මීයා 'පොට්ටනි ඇඹයා' වූයේ ඇයිද යන්න වටහා ගැනීම තරමක් අමාරුය. මාලුවාට 'දිය පිට පීනන්නා' කීමද වටහා ගත හැකිය. 'මහ ඇඹයා' කීවේ ගෙදර ප්‍රධාන පිරිමියාට යයි කෙනෙකුට අනුමාන කළ හැකි වුවත් ඇත්තටම එනමින් හැඳින්වූයේ අලියාය. 'පර්වත ඇඹයා' කියාද අලියා හැඳින්වුණි.

අලි යන පාර 'මහා ඇඹයා යන මන්දාව' විය. 'හෙට්ටියා' හෙවත් 'හෙට්ටිරාල' නමින් හැඳින්වුනේ කොටියාය. නැතහොත් දිවියාය. 'කළු ගෙඩියා' හෙවත් ඌරා ගොයිපලවලට මහා හිරිහැරයක් වන්නට ඇත. ගෝනා හා ගවයා යන සතුන් දෙදෙනාටම 'අම්බරුවා' නම භාවිතා විය. වඳුරා හා රිලවාට 'ගස් උඩ ඇඹයා' යන්නද ඉත්තෑවාට 'කූරු ඇඹයා' යන්නද කියනු ලැබීය. සිංහරාජය අවට කරදරකාරීම සතෙකු වනුයේ 'සෙවෙල් ඇඹයා' හෙවත් කූඩැල්ලාය. 'ලියන්නා" හෙවත් 'ලියන ඇඹයා' යනුවෙන් මියා හැඳින්වුණේ උගේ කාර්යය ගැන සිතා වන්නට ඇත කුරුල්ලන් හැඳින්වුණ පොදු නාමය වූයේ 'පියහටු බරියා' යන්නයි.

ගමට අමුතු නමක්.

සිංහරාජ අඩවිය අවට ඇති ගම් හෝ කුඩා ගම් ගණනාවකි. වැද්දාගල, කුඩව, පෙතිය කන්ද, පිටකැලේ, මීයනපලාව, හා පොතුපිටිය ඒ අතර වේ. එසේ වුවත් ඒවා හැඳින්වීමට ගොයිපලවලදී භාවිතා කලේ වෙනස් නම්ය. කුඩව ගමට කීවේ 'වැඩබෝගම' කියාය. කුඩව අසල පිහිටි 'පෙතියකන්ද' නම් කුඩා ගම 'වැඩබෝකන්ද' යනුවෙන් හැඳින්විණ. ඒ අතර මියන පලාව නමැති කුඩා ප්‍රදේශය 'රැකෙන පලාව' නමින් හැඳින්වුණේ 'මියන' යන්න 'මැරෙන' යන අරුත දෙන නිසා 'රැකෙන' යන්නෙන් එහි දෝෂ ඉවත් වෙතැයි සිතා වෙන්නට ඇතැයි අනුමාන කළ හැක. පොතුපිටිය නමැති ගමට 'උඩඇරපොත' යයි කියූ අතර ප්‍රදේශයේ ප්‍රධාන ගමක් ලෙස සැලකිය හැකි වැද්දාගල 'ගම්මානෙ' නමින් හඳුන්වන ලදී.

ආගම.

ගොයි ඇඹයන් තුළද යම් ආගමික විශ්වාස ගමේදී පැලපදිංචි වී තිබෙන්නට ඇත. එසේ වුවත් ගොයිපලේදී ඊට වෙනස් වචන ආදේශ කෙරුණි. දෙවියන් හා යකුන් දෙගොල්ලම ඔවුන්ගේ විශ්වාස තුළ වැඩ වාසය කළත් ඒ දෙගොල්ලම හැඳින්වුණේ එකම නාමයකිනි. එනම් බෝලුං කියාය. දෙයියන්ට වී ටිකක් වෙන් කිරීම තම ගොයිපළේ කටයුතු අතුරු ආන්තරාවකින් තොරව හොඳින් කිරීමට අත්‍යවශ්‍ය විය. එසේ කිරීමට කීවේ 'බෝලුංට බැත බෝයක් බානවා' කියාය. යකුන්ගෙන් උපද්‍රව පැමිණි විට තොවිල් කිරීම සිරිතකි. නමුත් ගොයි භාෂාවෙන් තොවිලයට කීවේ 'බෝලුම' කියාය 'බෝලුම' කරන කට්ටඩි උන්නැහේව හැඳින්වුනේ 'බෝලුං ඇඹයා' කියාය.බෝලුමේදී 'බෝලුං ඇඹයා' 'බෝලුං' එලවා දැමීමට ගැහුවේ දුම්මල වුනත් එයට ගොවිපලේදි කීවේ 'සුදුවා බෝය' කියාය.

ජීවිත අත්දැකීම්.

ඔවුන්ගේ ජීවිතයේ බොහෝ සිදුවීම් පිළිබඳ කතා කිරීමේදී ඒ සඳහාද ආදේශක පද නිර්මාණය කළ යුතු විය. ගැහැණු දරුවෙකු වැඩිවිය පැමිණීම 'අරටියාව' නම් විය. එවැන්නක් සිදුවූ විට 'අරටියා වෙලා' යයි කතා වෙති. වැඩපළ කරන අතරතුර තුවාල වුවහොත් 'රතුකිරි ගලනවා' යයි කීහ. ලේ සඳහා 'රතු කිරි' යන යෙදුම කෙතරම් අපූරුද? ලෙඩක් දුකක් ඇති වුනහොත් 'ඔතෑනි වෙලා' කියා 'වෙද ඇඹයකු' හෝ සෙවීම කළ යුතුය. ඔතෑනි වූවකු ඇතැම්විට මරණයට පත් වන්නටත් පුළුවන. නමුත් මැරුණා යයි කීම 'නපුරු පාදේ සද්ද කරන්න ඉස්සර' නිසා (නුසුදුසු වචන නොකිව යුතු නිසා) 'බාල උනා' යයි කීහ.

බුද්ධාගම් කාරයන් වුවත් ගොයිපලේ කතා බහේදී 'ගොයි ඇඹයන්'ගෙන් බුද්ධාගමට අදාළ වෙනස් වචන නිර්මාණය නොවීම විමසා බැලිය යුතු කරුණකි. නමින් බුද්ධාගමේ වුවත් ඔවුන්ගේ ආධ්‍යාත්මික ලෝකය තුළ රජ කළේ බෝලුං පමණද?

මෙහිදී අප සඳහන් කළේ සිංහරාජ අඩවිය අසල කුකුළු කෝරළයට අයත් කඳු ආශ්‍රිත ගම්වල මිනිසුන් කලකට පෙර සිංහරාජ වනාන්තරය තුළට ගොස් හේන් කොටා ගෙන අවුරුද්දේ සෑහෙන කාලයක් හේන්වල හෙවත් ගොයිපළවල ගත කරද්දී භාවිතා කළ 'ගොයි භාසාව' ගැනයි. ගමේදී භාවිතා කළ භාෂාව හේන්වලදී භාවිතා කිරීම නරක ප්‍රතිවිපාක ඇති කරනු ඇත යන බිය නිසා මෙම උප භාෂාව පාවිච්චි කෙරිණ.

බ්‍රිතාන්‍ය පාලන යුගයේ යටත් විජිත රජය විසින් ඇතිකළ මුඩුබිම් පනත නිසා ඉඩම් අහිමි වූ ගොවීන් ආඩුවේ දේශීය මුලාදෑනියකු වන කෝරලේ මහතාගෙන් ලබාගත් බලපත්‍ර සහිතව වනාන්තර තුළට ගොස් වාණිජ බෝග වගාවකරන ක්‍රමය ඇරඹීමේ ක්‍රියාවලිය මෙම ප්‍රදේශයේ ගත් ඓතිහාසික ස්වරූපය මෙය විය හැක. එසේ වුවත් එය තහවුරු කරගැනීම සඳහා වැඩිදුර අධ්‍යයන මත රඳා පවතී.

මීට හේතුව අවුරුදු හතලිස් ගණනකට පෙර කුඩව ගමේ ආදී ගැමියන් ඉතා ආශිර්වාදයෙන් තම පැරණි ජීවන රටාවක් ගැන කරන අතීත සැමරුම් තුළින් හෙළි කරගත් මෙම සංස්කෘතික දායාදය ඔවුන් කිසිවෙක් ජීවතුන් අතර නැති තත්වයක සදහටම මැකීයාම වැලකීමට. මෙසේ ජනගත කළෙමි.


2025.12.19
නීතීඥ රංජිත් විජේනායක ©
අනිද්දා

ඡායාරූපය අන්තර්ජාලයෙන්.
A day in the life