ඩොලරය රජ ගමනේ - 04

ඩොලරය එක දවසින් 344 ඉඳලා 333 ට කඩා වැටෙද්දී ඇත්තටම වෙන්නේ මොකක්ද?
අද අනිල් ජයන්ත කියන රටේ නියෝජ්‍ය මුදල් ඇමති මාධ්‍ය ඉස්සරහට ඇවිල්ලා මාර උජාරුවට “රුපියල ශක්තිමත් වුණා” කියන සිඟිති ආතල් එක දෙනවා.
හැබැයි ඇත්ත ප්‍රශ්නය තියෙන්නේ ඒකට යටින්.
රුපියල ශක්තිමත් වුණා කියලා chart එකක් පෙන්නන්න පුළුවන්.
මාධ්‍ය සාකච්ඡාවල ලස්සන කතා කියන්න පුළුවන්.
හැබැයි රටක මුදල් පද්ධතිය කියන්නේ Facebook post එකක් නෙවෙයි.
වෙළඳපොළ කියන්නේ විශ්වාසය මත දුවන යන්ත්‍රයක්.
අද Friday market close වෙන්න ටිකකට කලින් එකපාරටම ඩොලරය 344 ඉඳලා 333 range එකට කඩා දානවා කියන්නේ සාමාන්‍ය ස්වභාවික විනිමය චලනයක් නෙවෙයි කියන සැකය market එකට එනවා.
විශේෂයෙන් usable foreign reserves ඩොලර් බිලියන 6ක් වගේ කුඩා ප්‍රමාණයක් තියෙන රටකට මේ වගේ දැවැන්ත මැදිහත්වීමක් කියන්නේ සෙල්ලමක් නෙවෙයි.
මහ බැංකුව සංචිත වලින් ඩොලර් වෙළඳපොළට විසි කරලා rate එක කෘතිමව පහළට තල්ලු කරනවා නම්, කෙටි කාලයකට chart එක ලස්සන වෙයි.
හැබැයි ඊට පස්සේ වෙන්නේ මොකක්ද?
වෙළඳපොළ official rate එක විශ්වාස කරන එක නවත්වනවා.
ඒක තමයි මුල්ම අනතුර.
එතනින් පස්සේ:
• උණ්ඩියල් ජාල නැවත ශක්තිමත් වෙනවා
• කළු කඩ ඩොලර් වෙළඳපොළ උණුසුම් වෙනවා
• විදේශ රැකියා කරන මිනිස්සු බැංකු මග හැර යනවා
• අපනයනකරුවන් ඩොලර් රඳවාගෙන ඉන්නවා
• බැංකු පද්ධතියට එන ඩොලර් අඩුවෙනවා
ඒක තමයි 2022 අර්බුදයට කලින් වෙන්න පටන් ගත්තෙත්.
කෘතිම rate control → කළු වෙළඳපොළ → remittance collapse → reserve depletion → currency crash.
අද Friday artificially rate එක push කරලා market close කළා කියලා හිතමු.
එතකොට Monday වෙනකන් unofficial market එකේ panic expectation build වෙනවා.
Banks වහලා.
Official market එක නවතිලා.
හැබැයි කළු market එක නවතින්නේ නෑ.
දැන් unofficial market එක හිතනවා:
“333 ඇත්ත rate එක නෙවෙයි.”
“Reserves burn කරනවා.”
“මේක දිගටම කරන්න බෑ.”
එතකොට Monday වෙනකොට official rate එක 333 තිබුණත් black market එකේ 350-360 යන තත්ත්වයක් එන්න පුළුවන්.
එතනින් පස්සේ banking channel එකට dollars එන එක තවත් කඩා වැටෙනවා.
පිටරට ඉන්න ශ්‍රී ලාංකිකයෙක් ඩොලර් 1000ක් එවනවා නම් bank එකෙන් රුපියල් 333,000යි.
හැබැයි unofficial market එකේ 360,000ක් ලැබෙනවා නම් මිනිස්සු මොන පාරද තෝරන්නේ?
ආර්ථිකය හැමවෙලේම වැඩ කරන්නේ incentive එකට.
ඒ නිසා artificial currency strength කියන්නේ ඇත්ත ශක්තියක් නෙවෙයි.
ඒක බොහෝ වෙලාවට cosmetic stability එකක්.
Steroid ගහලා marathon දුවනවා වගේ වැඩක්.
ටික දවසක් හොඳට පේනවා.
හැබැයි collapse එක එද්දී brutal.
Sri Lanka වගේ:
• ආනයන මත ජීවත් වෙන
• ණය බර වැඩි
• විදේශ විනිමය හිඟ ඉතිහාසයක් තියෙන
• informal dollar economy එක ශක්තිමත්
රටකට මේ වගේ sudden exchange rate manipulation කියන්නේ ඉතාම high risk game එකක්.
Stable currency එකක් කියන්නේ artificially strong currency එකක් නෙවෙයි.
ඇත්ත stability එක එන්නේ:
• සැබෑ ඩොලර් ආදායම් වලින්
• ශක්තිමත් අපනයන වලින්
• වෙළඳපොළේ විශ්වාසයෙන්
• විශ්වාසදායක මුදල් ප්‍රතිපත්තියෙන්
• sustainable reserves වලින්
මිසක් press conference වලින් නෙවෙයි.
Chart එක green කරලා economy එක recover වෙන්නේ නෑ.
Market එකට බොරු කරන්න පුළුවන් ටික කාලයයි.නන්දලාල් අනිල් අයිසේ කෝටි ගණන් පඩි ගන්න ගමන් මිනිස්සු අමාරුවෙන් ගොඩදාපු ආර්ථිකය ආයේ කුඩු පට්ටම් කරන්න එපා මනුස්සයො.දන්නෙ නැත්නම් ඉල්ලලා අස්වෙලා දන්න මිනිහෙක්ට ඕක දෙනවා.

මෙහෙම කියන්නේ 

විවාහක රූ රැජිනන් බිහිකරන්නන්ගේ සන්සදය 

A day in the life 

ජීවිතයෙන් දවසක් .

ඩොරලය රජ ගමනේ - 03

මෑතකදී දේශීය මුදල් ඒකකය දරුණු ලෙස කඩා වැටීමට බලපෑ ආසන්නතම සාධකය වන්නේ වාහන ගෙන්වීමේ සීමාවන් ලිහිල් කිරීම නිසා ඩොලර් විශාල වශයෙන් රටින් පිටවීම බව පොදු මතය වී තිබේ.
මේ හේතුවෙන් පවතින විදේශ විනිමය ඉතිරි කරගැනීමේ අරමුණින්, වාහන ආනයනය අධෛර්යමත් කෙරෙන විවිධ ක්‍රියාමාර්ග ගැනීමට රජය පසුගියදා පෙළඹුණි.
කෙසේ වෙතත්, මෙරට මුහුණ දී සිටින විදේශ විනිමය අර්බුදය හුදෙක් වාහන ආනයනය නිසාම හටගත්තක් නොවන බව HNB Stockbrokers ආයතනය පෙන්වා දෙයි.
ඔවුන්ගේ විග්‍රහයට අනුව, ශ්‍රී ලංකාව සතුව ශක්තිමත් විදේශ මුදල් සංචිතයක් නොමැති වීම මෙම ගැටලුවට ප්‍රධානතම හේතුවයි. මේ වසරේ මාර්තු මාසය වන විට මෙරට ජංගම ගිණුමේ පැවති ඩොලර් මිලියන 479 ක අතිරික්තය ඩොලර් මිලියන 45 ක් දක්වා සීඝ්‍රයෙන් පහත වැටී ඇත.
මීට ප්‍රධාන වශයෙන්ම බලපෑවේ පසුගිය වසරේ මාර්තු මාසයට සාපේක්ෂව ඉන්ධන ආනයන වියදම ඩොලර් මිලියන 612 ක් දක්වා ඉහළ යාම, පෙර වසරට සාපේක්ෂව සංචාරක ව්‍යාපාරයෙන් ලැබුණු ආදායම සියයට 37 කින් කඩා වැටීමය.
සංචාරකයන්ගේ පැමිණීම අවම වූ මෙම කාලසීමාව තුළ ඉන්ධන මිල ඉහළ යාම නිසා මාර්තු මාසයේ සිට ජංගම ගිණුමේ පරතරය තවදුරටත් සීමා විය. එබැවින් රටට ගලා ආ විදේශ විනිමය ප්‍රමාණයෙන් වැඩි කොටසක් සංචිත ශක්තිමත් කිරීමට හෝ විදේශ ණය ගෙවීමට යෙදවීමට ප්‍රථම, අධික ඉන්ධන බිල පියවීම සඳහා වැය කිරීමට සිදු විය. කෙසේ වුවද, 2025 අගෝස්තු මාසයෙන් පසු අවම වාහන ආනයන වියදම වාර්තා වූයේ මෙම මාර්තු මාසයේ බැවින්, වාහන ගෙන්වීම මේ සඳහා බලපා නැත.
ශ්‍රී ලංකාවේ ඉන්ධන ආනයන වියදම දළ ජාතික නිෂ්පාදිතයෙන් සියයට 3.6 ක් පමණ වන අතර , එය මැලේසියාව, තායිලන්තය සහ වියට්නාමය වැනි ආසියානු රටවලට වඩා අඩු අගයකි. එසේ වුවත්, ගැටලුව නිර්මාණය වී ඇත්තේ ඉන්ධන නොවන ආනයන-අපනයන අතර පවතින පරතරය හේතුවෙනි.
අනෙක් රටවල් ඉන්ධන නොවන වෙළෙඳාමෙන් අතිරික්තයක් පවත්වා ගනිද්දී ශ්‍රී ලංකාව පවත්වාගෙන යන්නේ වෙළෙඳ හිඟයකි. මැලේසියාව, තායිලන්තය, වියට්නාමය සහ තායිවානය වැනි රටවල්ද ඉන්ධන ආනයනය කළත්, ඔවුන් අගය එකතු කළ විදුලි උපාංග, යන්ත්‍රෝපකරණ සහ සේවා අපනයනය මඟින් විශාල විදේශ විනිමයක් උපයයි.
එමඟින් ඇති වන ශක්තිමත් සංචිතය නිසා ඔවුන්ට ඉන්ධන මිල කම්පන දරාගත හැකිය. නමුත් ලංකාව සතුව ඉන්ධන නොවන වෙළෙඳාමේ හිඟයක් පැවතීම නිසා එවැනි ආරක්ෂිත සංචිතයක් ගොඩනැඟී නොතිබුණි. මේ අනුව, රුපියල දුර්වල වීම හුදෙක් ඉන්ධන නිසාම නොව, මුදල් ඒකකයේ ව්‍යුහාත්මක සැකැස්ම නිසාම සිදුවන්නකි.
මීට ඇති එකම තිරසාර සහ දිගුකාලීන විසඳුම වන්නේ අගය එකතු කළ අපනයන ප්‍රවර්ධනය කර ඉහළ ආනයන අධිහාරයන් පවත්වා ගැනීමයි. සලාක ක්‍රම හෝ ඉහළ බදු පැනවීම් මඟින් මෙම පීඩනය තාවකාලිකව අඩු වුවද, ඉන් ජංගම ගිණුම යථාවත් නොවන අතර ජීවන වියදම ඉහළ ගොස් රජයේ ප්‍රතිපත්ති බිඳ වැටීමටද එය හේතු වේ.
මිල දර්ශකයේ ආචරණයන් (පිරිවැය බලපෑම) හරහා මෙවැනි බලශක්ති කම්පනයකදී ඉල්ලුම පාලනය කරගත හැකි වුවත් , සහනාධාර ලබාදීම වැනි ක්‍රම නිසා පිරිවැය පිළිබිඹු වන බලශක්ති මිල සූත්‍රයක් ක්‍රියාත්මක නොවන විට, පවතින පීඩනය ලිහිල් වීමට නම් රුපියලේ අගය තවදුරටත් අවප්‍රමාණය විය යුතුය.
HNB Stockbrokers ආයතනය වැඩිදුරටත් සඳහන් කරන්නේ ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය අරමුදලෙන් (IMF) ඉදිරියේදී ලැබීමට නියමිත ඩොලර් මිලියන 700 ක මුදල නිසා රුපියල මත ඇති පීඩනය යම් තරමකින් සැහැල්ලු වනු ඇති බවයි.

#srilanka #trendingnews #SL #viral #LKA

Lanka face book.

A day in the life 

ජීවිතයෙන් දවසක් .