නයනා හෙට්ටිආරච්චි.

ඈත ගම් දනව්වල දුක් විඳින ගැහැනුන්ගේ සැබෑම ප්‍රතිරූපයට පණ දෙන ස්වභාවික රංගනයේ විශිෂ්ටතම මැවුම් කාරිය.
නයනා හෙට්ටිආරච්චි.
හිතේ කහටක් නැති නිර්ව්‍යාජ සිනහව, නියම ගැමි කතා වහර, ස්වභාවික ගැහැණු පෙනුම,
අප ඈත ගම් දනව්වල සංචාරය කරන අවස්ථාවලදී එම ප්‍රදේශවල දී අපට මුණ ගැසෙන කටපුරා නැන්දේ යැයි කිව හැකි ගැහැනුන් අපට හමු වෙනවා.එම නැන්දා කෙනෙකුගේ පෙනුම ඇත්තටම අපට ඇයව මතක් වේවි.
නයනා හෙට්ටිආරච්චි සෝමලතා සුබසිංහයන් ගේ ඇසුරෙන් දැනුම් සම්භාරයක් උකහා ගත් රංගවේදීනියකි. වීදි නාට්‍ය , වේදිකා නාට්‍ය ටෙලි නාට්‍ය, සිනමාව තුළ තුළ විවිධ භූමිකාවන් මැවූ අපූරු රංගන ශිල්පිනියකි
ඇයට බොහෝ විට ලැබුණේ කර්කශ පරිසරය තුළ ජීවත්වන ගැහැනුන්ගේ චරිතයි. ඒ
එම චරිත තුළ ඇය ජීවත් වීම නිසාම අපට දැනෙන්නේ ඇය අපත් සමගම සැරිසරන ආකාරයයි.ඇගේ රංගනය දෙස බැලීමේදී ඇය කිසිවිටෙකත් එකතැන හිටගෙන හෝ හිඳගෙන දෙබස් පමණක් කියමින් රඟපාන්නේ නැත.
ඇය යම් කාර්යයක් කරමින් රඟපෑම ඉතාමත් අපූරු ය.ඉවුම් පිහුම් කරමින්, වී අව්වේ වේලමින්, දර කඩමින්, වැනි ක්‍රියාවන් සමගින් රඟපෑම ඇගේ ස්වභාවික රංගනය තුළ දැකිය හැකිය.
බ්‍රෝ, චලෝ, මාණික්කාවත ,ගිරි දේවි, දෙව්ලියේ ,බැද්දෙ කුලවමිය ,සංසාරන්‍ය අසබඩ හිරු දරුවෝ අකුරට යන වෙලාවේ, අග්නි පියාපත්, අඳුන් ගිර,
ඇතුළු ටෙලි නාට්‍ය රැසක විවිධ රංගනයන් ඉදිරිපත් කළාය.
ගිරිදේවි තුළ සඳුන්ගේ මව ලෙස තම සොයුරාටත් පුතාටත් මැදිවූ මවකගේ විශිෂ්ට රංගනයක් දැකිය හැකි විය.
ඇගේ දෙබස් උච්චාරණය චරිතයට නියම ආලෝකයකි.
බැද්දේ කුලවමිය චංචලා ගේ මව ලෙස තම දියණිය වෙනුවෙන් කැපවෙන සංවේදී ගැහැනියක් ලෙස අපට දැකගත හැකි විය.
අඳුන් ගිර මව ලෙස රඟපෑ චරිතය තුළ ඇයට රඟපෑමට අවශ්‍යද සියලුම අඩුමකුඩුම එහි විය. දරුවන්ගේ ප්‍රශ්න හමුවේ හඬා නොවැටෙන දිරිය ගැහැනියක ලෙස ශක්තිමත් චරිතයක් රඟපෑවාය.
නයනා හෙට්ටිආරච්චි සරල ගැහැනියකි පොශ් ගති ඈ තුළ නැත.
ගැමි ගැහැනුන් ගේ චරිත වලින් ඔබ්බට ගිය චරිතයක් ලෙස ඇය අග පිපි මල් ටෙලිනාට්‍යය රඟපෑවාය.
ඇයට ඕනෑම චරිතයක් කළ හැකි නිළියකි.
අග්නි පියාපත් තුළ සරෝජිනී ගේ මව කෙසේ අමතක කරන්නද.
ආදරය, ඉවසීම , දරාගැනීම ,කලහ කිරීම ,වැනි ගති ලක්ෂණ වලින් හෙබි මෙම චරිතයට ඇය උපරිම සාධාරණය ඉටු කළා ය.
ගෝල්, සුළං කිරිල්ලී එක දවසක අපි වරිගපොජ්ජ පුරහඳ කළුවර, වැනි සිනමා නිර්මාණ තුළ කෙටි චරිතයක් වුවද මතකයේ රැඳෙන ලෙස රඟපෑමට ඇය සමත් වූවාය.
රඟ නොපා රඟපෑම යනු කුමක්ද චරිතවල ජීවත් වන්නේ කෙසේද යන්න තේරුම් ගැනීමට ඇගේ රංගනය දෙස බැලීමේදී අපට තේරුම් ගත හැකිය.
ඇය සරල ගැහැනියකි සරල කම නිසාම මහ පොළොවේ ඕනෑම තැනක පැල වෙන්නට ඇයට හැකි ය .වීදි නාට්‍ය වේවා ටෙලි ,වේදිකා සිනමා මේ ඕනෑම තැනක තම හැකියාවන් පෙන්වීමට හැකි වන්නේ ඒ නිසාය.
ප්‍රවීණ කලාවේදී ප්‍රසන්නජිත් අබේසූරිය මහතාගේ දයාබර බිරිඳ වන ඇය සැබෑ ජීවිතයේ දයාබර මවක් ආදරණීය බිරිඳක් ලෙස කුටුම්භය තුළ ද අපූරු චරිතයකි.
ඇගේ රංගනයට නිසි ඇගයුමක් ලැබී තිබෙනවා දැයි සැක සහිත ය සම්මාන උළෙලවලදී ඇය නිර්දේශ වත් වූවා දැයි මතක නැත.
ආදරණීය ලෙන්ගතු දයාබර නයනා හෙට්ටිආරච්චි රංගවේදීනියනි සමාජයේ වෙසෙන තවත් ගැහැනුන්ගේ ජීවිත තිරය මත ජීවත් කරවන්නට ඔබට ශක්තිය ධෛර්යය ලැබේවා.

Shan Iddamalgoda.

meta. 

A day in the life

ක්‍රිස්තු පූර්ව 400 ශීතකරන

ක්‍රිස්තු පූර්ව 400 පමණ ජීවත් වූ අතීත මිනිස්සුත් "ශීතකරන" පාවිච්චි.කරලා තියෙනවා කියලා කිව්වොත් ඔබ ඒක විශ්වාස කරනවද?
විදුලිය සොයා ගැනීමටත් බොහෝ කාලයකට පෙර සිටි පර්සියානු (වර්තමාන ඉරානය) ජනයා "ශීතකරන" භාවිතා කරලා තියෙනවා. පර්සියානු බසින් මේවා "යක්චාල්" ලෙස හැඳින්වෙනවා. යක්චාල් යන්නෙහි තේරුම 'අයිස් වළ' යන්නයි.
වාෂ්පීකරණ සිසිලනකාරකයක් ලෙස ක්‍රියා කරන මේ ශීතකරණ ව්‍යුහය පොළවට ඉහළින් ගෝලාකාර හැඩයක් සහ භූගත ගබඩාවක් ලෙස කොටස් දෙකකින් සමන්විතයි. ඒ වගේම ඝන තාප ප්‍රතිරෝධී ඉදිකිරීම් ද්‍රව්‍ය වලින් භූගත අවකාශය හොඳින් පරිවරණය කර තිබෙනවා. මේ ගබඩා තුල ආහාර ද්‍රව්‍ය මෙන්ම අයිස් ද ගබඩා කර තිබූ බව සඳහන් වෙනවා.
මේ යක්චාල් ඉදිකර තියෙන්නේ බොහෝවිට කාන්තාර තුලයි. කාන්තාර දේශගුණයේ අඩු ආර්ද්‍රතාවයෙන් ජලය වාෂ්පීකරණය ප්‍රවර්ධනය වීම ඊට හේතුවයි. ඒ වගේම හිරු බැස ගිය පසු වාතයේ සිසිලන වේගයත් අනෙක් ගොඩබිම් ප්‍රදේශ වලට වඩා කාන්තාරයේදී වේගවත් වෙනවා. ඉහළ උන්නතාංශ වල පිහිටා ඇති සමහර කාන්තාර ප්‍රදේශවල රාත්‍රියේදී උෂ්ණත්වය හිමාංකයට වඩා පහත වැටෙනවා.
මේ වාෂ්පීකරණ සිසිලන පද්ධතිය ක්‍රියාත්මක වූයේ උල්පත් වලින් qanats නම් විශේෂ ජල මාර්ග හරහා ගෙන එන ජලය හරහා යි. මේ ජලය යක්චාල් අසලදී තටාක වලට එකතුවෙන අතර ශීත සෘතුවල රාත්‍රි කාලයේදී මේවා අයිස් බවට පත් වෙනවා. පර්සියානුවන් මේ අයිස් යක්චාල් තුල ගබඩා කරනවා. උණුසුම් කාලවලදී නම් අවට ඇති අයිස් කඳු වලින් අයිස් කඩා ගෙනවිත් තැන්පත් කරන්නත් ඔවුන් කටයුතු කරලා තියෙනවා.
යක්චාල් ඉදිකරලා තියෙන්නේ "සරූජ්" නම් අද්විතීය ජල-ප්‍රතිරෝධී බදාමයකින් වන අතර එය වැලි, මැටි, බිත්තර සුදුමද, අලුහුණු, එළු ලොම් සහ අළු නිශ්චිත අනුපාතයකින් යොදාගෙන සකස් කරලා තියෙනවා. ඒ බදාමය තාප හුවමාරුවට ප්‍රතිරෝධී වෙනවා වගේම සම්පූර්ණයෙන්ම ජලයට ද ප්‍රතිරෝධී වෙනවා. මේ කේතු හැඩැති ව්‍යූහය සාමාන්‍යයෙන් මීටර 18ක් පමණ උසයි.
මේ නිර්මාණය අතීත පර්සියානු ඉංජිනේරු ශිල්පයේ විශිෂ්ටත්වය ලෝකයට කියාපානවා.
අතීත මිනිසුන් ඔවුන්ගේ තාක්ෂණය තුල සොබාදහම ඉක්මවා නොයමින් සොබාදහමෙන් වැඩ ගන්නෙ කොහොමද කියලා අපිට හරි අපූරුවට පෙන්නලා දීලා තියෙනවා කියලා මේක දැක්කම හිතෙනවා නේද?

Chathranga Priyadarsana

meta.

A day in the life