සුන්දර කොත්මලය ..(තුන්වන ටීකාව)

ගැමුණු කුමරුගේ ගැටවර අවදිය ...
Historical Legends of young Gamunu

කොත්මලා ඔය හඬ නඟමින් බැස යන
ශබ්දය ,ඇසුණු විට වර්ෂාවේ දෝංකාරය
යැයි මුලදී අප රැවටුණේ , නො දැනුවත්කමටය.
එය ,එතරම්ම විශාල ඝෝෂාවකි . ඇහැල
මලින් පිරුණු ගස යට වූ බංකුවේ වාඩිවූ විට
ඇස් මානයේ පෙනෙන වෙල් ඉපනැල්ල
චමත්කාර ජනක හැඟීම් මතුකරවයි.මෙවැනි
වෙල්යායක හරකුන් දක්කාගෙන යන
ජවසම්පන්න තරුණ ගැටවරයෙක් ..කාවන්තිස්ස
රජුට රහසේ ,සරල ගැමි ජීවිතයකට යොමු වූ
අයුරු , අතීතයට ඉගිළ ගිය සිතුවිළි නිසා
මනසේ සිත්තම් වන්නට විය.
දෙහදු කඩුල්ල හරහා කොත්මලයට පැමිණි
කුමරු කොටගෙපිටිය ගම්මානයේ ,ගමරාළ ගේ
ගෙදර නවාතැන් ලබාගත්තේ ගුත්තා ...ලෙස
පෙනී සිටිමිනි .
“මොණරාගල කන්ද පාමුළ සැදී ඇතී
නිල් දිය කඳුර හෝ හෝ ගා ගලා යතී
ගාමිණි කුමරු හොර රහසේ ලැගුම් ගතී
මේ ගම පියස කොටගේ පිටිය නම් වෙතී .”
(ජනකවියක්)
ගොවිතැන් කටයුතු සඳහා ඌරු
පැලැස්සේ ගමරාළ ට සහාය වීමට ඔහුට සිදුවිය .
නන්නාඳුනන තරුණයා ට ගම්මුන් ගේ සහාය
නො ලැබුණු බව ජනප්‍රවාද පවසයි.කොත්තුනුගොඩ
නවන්ගම ප්‍රදේශය යකඩ කර්මාන්තයට ප්‍රසිද්ධය .
උදැල්ලක් සාදා ගැනීමට නවංගම කම්මල්කරු
සොයා පැමිණි විට ,කුමරු ගේ ඉල්ලීම ප්‍රතික්ෂේප
කරමින් කල් මැරූ බව කියවේ. කම්මල අසල
කැලෑ රොදක සැඟවී ,කම්මල් කරු බැහැර යන
තෙක් බලා සිටි ඔහු ,අවසානයේ කම්මල්කරු
පිටවෙනවාත් සමග එහි ගොස් ඉවත ලා ඇති
යකඩ කැබලි තලා සුළු වේලාවකින් ,ඉතා කදිම
උදැල්ලක් සකස් කරගත් බවත් , කම්මල්කරු
පැමිණි විට එය දැක විශ්මයට පත්වී ,කුමරුට
වැඳ වැටී සමාව ඉල්ලූ බවත් කියැවේ.
කුමරු හරක් බලා ගැනීමට ගියේ ,මොණරාගල
කන්දටය . එම කන්ද මුදුන මොණරකු ගේ පිල්
කළඹ සේ උස්ව පැවති හෙයින් ඒ නම ලැබුණු
බව ගම්මු පවසති.ගොවිතැන් කිරීමට අවශ්‍ය
මීගොන් ලබාගැනීමේදී පවා ගම්මුන් ගේ
කෙණෙහිලි කම් නිසා අවශ්‍ය තරමට මී ගොන්
නො ලැබුණද ...ඔහු ගේ පින් මහිමයට පසුව
මීගවයින් ඔහු සතු ගවයා පසුපස පැමිණි බවක් ද
ජනප්‍රවාදයේ එයි.
මොණරාගල කන්දේ සිට ගලා බසිනා රජ ඇළ
පිළිබඳවද අපූරු ,ඇදහිය නො හැකි කතා පුවතක්
ඇත . සෙසු ගොවීන් ගුත්තා ට ජලය ලබාදීමට
අකමැති වූ බැවින් තම කෙවිට අතට ගත් ඔහු
කන්දේ සිට පහළ වෙල්යාය දක්වා කෙවිටෙන්
ඉරක් ඇඳගෙන ගිය විට ,ඔහුගේ පුණ්‍ය ශක්තියට
ඒ පාර ඔස්සේ ජලය ගලා ආ බවත් .එම ඇළ
මාර්ගය “ රජ ඇළ” නමින් පසුව භාවිතා වූ බවත් ය.
“උදහස් වූ බැවින් පිය රජු හට බියෙනී
පැනගොස් මොණරගල හෙළ අසබඩ පැමිණී
එහි හිස් ඉඩම්වල සරු කෙත් කරවමිනී
විසු වෙස්වළා ගාමිණි කුමරිඳු තුටිනී .”
(ජන කවියක්)
තමාගේ උදැල්ල හා මී ගවයින් උදව් කරගෙන
වෙල් යායක් සරුසාර ලෙස අස් වද්දා ..ගම්මැහේ
නොහොත් ගමරාළට තම ශක්තිය පෙන්වීමට
කෙවිට ඇදගෙන එනවිට ,ඒ පසුපසින් වී පිරවූ
මළු එකදිගට පැමිණි බවත් ...වී ඇසුරූ ගෙදර
“වීසුරු ගෙදර” නම් වී ,පසුව කටවහරේ භාවිතයට
අනුව ..අද “ වීරසූරිය ගෙදර”නමින් දක්නට ලැබේ .
“ ඌරු පැලැල්ලේ ගම මහගේ ගෙදර
මාරු වී එනම “ වී ඇසුරූ ගෙදර”
සීරුවට අළුත් පලකරන නිසියුර
වීරසූරිය ගෙදරයි දැනට බැවහර .”
(ජන කවියක්)
කුමරුට සේවකයෙකුට මෙන් සැලකු ගමරාළ
හා සිය පවුල ,කුමරු ගේ දස්කම් දැක බෙහෙවින්
පැහැදී ,කළු එතනා නම් සිය වැඩිමල් දියණිය
ඔහුට කාර බැඳ දෙන්ට වෑයම් කළද ,ඇය
අකමැති වී ඇත.එහෙයින් ගුත්තාට මල් කදට
(බත් පෙට්ටියට) ඇඹුල ගෙනගියේ බාල දුව
රන් මැණිකාය .දෙදෙනා අතර සෙනෙහසක්
ගොඩ නැගුණු බවත් පසුව ඇය හා කාර බැඳ
පැලැල්ල දෙණියේ මහ ගෙදර ම පදිංචියට ආ
බවත් කියැවේ .( එතෙක් ඔහු ගම ගෙදරටම
අයත් කුඩා මඩුවක් වැනි පැලක සිටි බවය්
කියැවෙන්නේ .)
“දුල ගාමිණී කරනට කරකාර සුබ
කළු මැණිකෝ පිං නොකළේ මන්ද නුඹ
හෙළ දිව කිරුළ මපියාගෙන් මෙදින ලැබ
රජ කරනට රන් මැණිකෝ නඟිනු නුඹ .”
(ජන කවියක්)
දහවල් ආහාරයෙන් පසු ,සුළු වේලාවක්
රන් මැණිකා ගේ උකුළෙහි හිස තබා නිදා
ගැනීම කුමරුගේ පුරුද්දකි. දිනක් විකාර
සිහිනයක් දැක තැතිගෙන අවදිවී ඇත .
“තමාගේ බඩවැල් මුවින් එළියට පැමිණ දික්වී
ගොස් ,නැවත කෙටි වී කුසතුලට ඇදී යාමයි.”
බියට පත් කුමරු ජ්‍යෝතිෂ්ශාස්ත්‍රය දත් “පොන්නා”
නම් නැකත්කරු හමුවී පලාපල විමසූ බවත් ,
සිහිනය විමසූ පොන්නා ,කුමරු ඉදිරියේ වැඳ වැටී
ඔහු රජ වන බව පවසා ඇති බවත් කියැවේ .
අවසානයේ ඔබ ,මා දන්නා පරිදි ..කාවන්තිස්ස
රජුගේ ඇවෑමෙන් ..සරසනලද මංගල හස්ති රාජයා
කුමරු දහවල සැතපී සිටි තැනට ම පැමිණ ...රජ
පෙරහරින් රජවාසලට කැඳවා ගියේලු ...
කොත්මලයේ සිට මාගමට ..මඟුල් රිය පෙරහැර
බලන්නට මාත් සිටියානම් ..කිනම් අරුමයක්ද??
මොනතරම් රසවත් ,ජනප්‍රවාද කොත්මලය විසින්
සඟවා ගෙන ඇත්දැයි ..ගලා යන කොත්මලා
ලාලනිය දෙස බලා සිටි ,මට සිතුණි.

(සේයාරුවෙන් දැක්වෙන්නේ ගැමුණු කුමරු කොත්මලේ
සිටියදී වගාකළ බව කියන වෙල්යාය අද ගොයම් කපන
පිරිසක් .අප ගේ කැමරාවෙන්.)


රෝ.සි. 2024 .04.02.A day in the life

සුන්දර කොත්මලය ...(දෙවන ටීකාව)

සුන්දර කොත්මලය ...(දෙවන ටීකාව)

දෙහදු කඩුල්ල

The historical monument called Dehadu Kadulla

at Kothmale

සුන්දර කොත්මලය ගැන තවත් ටීකාවක්
ලියන්නයි ,මේ හදන්නෙ .
අද වගේ සන්නිවේදන ක්‍රම නො තිබුණු
ඒ කාලයේ ,පුංචි සත්‍ය සිදුවීමක් මුල් කරගෙන
ආලවට්ටම් ගොඩක් දාල අදහගන්න බැරි
තරම් වගේ කතන්දර , පුරා වෘත්ත (legends)
ගොඩනගනවා .සමහරවිට කටින් කට ආරංචි
ගලාගෙන යනකොට ,මුලදී කියාපු අදහස
බොහෝ දුරට වෙනස් වෙලා යන්නෙ. ඒ ගැන
පුදුම වෙන්න දෙයක් නෑ .
පිය රජු සමග උරණ වූ ,ගැමුණු කුමරුට අවවාද
අනුශාසනා දී ..මලය රටේ , කොත්මලයට පලා
යන්නැයි පැවසුවේ විහාරමහා දේවිය බවයි
කියැවෙන්නේ ...
“ඉර දිගට පැල් විස්ස නම් පැවති ,කොත්මලේ
කන්ද උඩ කෝට්ටයට පලා යව...”යි කියූ බව ..
කියවා ඇත්තෙමි .කුමරු මාළිගයෙන් පලා එනවිට
හාල් මැස්සන් හා අලකොල බැදුමක් සමග බත්
ගෙඩියක් බැඳ දුන් බව ජනප්‍රවාදයේ එයි.කුමරු
ඔයක් අසල වාඩිවී බත් ගෙඩිය ලිහා , අනුභව
කිරීමට පෙර , “මට අනාගතයේ රජකම ලැබේ නම්
මේ හාල් මැස්සන් ට පණ ඒවි .” යැයි අදිටන් කර
හාල්මැස්සන් කීපයක් ඔයට දැමූ විට ..උන්ට පණ
ආ බවත් , හාල් මැහි කඳුර ලෙස අදටත් එම ඔය
කොත්මලේ දක්නට ඇති බවත් සොයා ගත්තෙමු .
පුරාවෘත්ත හා ජනප්‍රවාද සූදුරු ඇටයක් දැවටූ ,හූණු
බිත්තරයක් මෙනි .වටා ඇති පොත්ත විශාලය .පැණි
රසය .සූදුරු ඇටය ,ඉතා කුඩාය .
එකල ,රුහුණු ..පිහිටි ..මායා නමින් තුන්
හෙළය දැක්වූ අතර ,රුහුණේ අගනුවර මාගම විය.
මාගම සිට මායා රටට ප්‍රවිෂ්ටවීමට කොත්මලේ එක්
දොරටුවක් විය .එය ...දෙහදු කඩුල්ල ලෙස හැඳින්වූ
අතර ,එය නැරඹීමේ වාසනාව ලදුයෙමි . නිලූපා ත් ,
හීන් මැණිකේ හා මග පෙන්වූ සම්පත් ද සමග උලපනේ
පුස්සැල්ලාව පාරේ පිවිසුමින් ඇති අත්වැල නැග කඩදොර
හෙවත් දෙහදු කඩුල්ල නැරඹීමට ගියෙමු .මාගම සිට
කොත්මලේට ඇතුල්වීමට පිවිසුම් දොරටු හතරක් තිබී ඇත.
කඩදොර ,නියම් ගම් දොර ,වටදොර හා ගල් දොරයි.
එයින් අද දක්නට ලැබෙන්නේ දෙහදු කඩුල්ල නමින්
හැඳින්වෙන ,කඩ දොරයි. මහවැලි මහ සෑය පිවිසුම්
මාර්ගය භාවිතා කළහොත් ,ත්‍රී රෝද රියකින් එතැනට
ළඟා විය හැක.
ගල් කුට්ටි හා සක්ක ගල් විශාල ප්‍රමාණයක් භාවිතා කර
දෙපසින් තාප්පයක ස්වරුපයෙන් හා ,මුදුන උස් හැඩයක්
ගන්නා සේ නිමවා ඇති මෙය අපූර්ව නිර්මාණයකි .
මුල් කොටස ගුහාවක් හෝ බිම් ගෙයක ස්වරූපය ගනී.
ඇතැම්විට මෙහි දෙපස මුර සෙබළුන් පවා
සිටින්නට ඇතැයි මට සිතුණි. උස් වූ විශාල ගස් කොළන්
නිසා හිරු රැසින් වන පීඩා කිසිත් නො දැනේ .
ජනප්‍රවාදයේ දැක්වෙන අන්දමට ,මාගම සිට කොත්මලේට
සෙන්දුවූ ගැමුණු කුමරු ,සිය මඟුල් කඩුව සඟවා ඇත්තේ
මෙහි ය. පුරා විද්‍යා ඵලකයක් මගින් ද ඒ බව සඳහන් කර ඇත.
පියතුමා සමග අමනාපය කින්න
ගියේ කොත්මලා දෙස රහසින් කුමරු පැන
සිය කග සැඟවූ කල කඩදොර අයින
දෙහදු කඩුල්ලයි ,නම් පැනවූ සොඳින .
(ජන කවියක්)
තරුණ ජවය පිරී ඉතිරෙන වියේ වූ ගැමුණු කුමරු ගේ
පාද යාත්‍රා ව මොනතරම් කටකතා ජනප්‍රවාද හා පුරා
වෘත්තවලට වස්තු බීජයක් වේ දැයි ..එදා ඔහු සිතන්නට
නැත .

රෝ.සි.

2024 .03. 31

A day in the life