අතීත පුරා විද්යාත්මක වටිනාකම් රැසක් අපට ඉතිරි කළ පුලතිසි පුරවරය ලෙස හැදුන්වු පොළොන්නරුව වර්තමානයේ ලෝක උරුමයක් ලෙස ප්රකාශයට පත් කර ඇති, අපේ අතීත සෞභාග්ය ලෝකයට කියා පාන භුමියකි. .
පොලොන්නරු පූජා භූමිය වෙන්වත් වානිජ නගරයක් ලෙස කදුරුවෙල නව නගරයක් ලෙස බිහිවී තිබේ. පොළොන්නරුව දුම්රිය ස්ථානය , බස් නැවතුම් පොල සහ ව්යාපාරික ස්ථාන නව පොළොන්නරු නගරය වන කදුරුවෙල පිහිටා ඇත.
පැරණි අනුරාධපුරයේ මෙන් පොලොන්නරුවේ පැරණි නගරයේ නටඹුන් මත ගොඩනැගිළි ඉදිවී නැති බව අපට නිරීක්ෂනය වන්නකි
ඓතිහාසික පොළොන්නරුව නගරයක් ලෙස නිර්මාණය කරන ලද්දේ කවර කාලයකදී දැයි නිශ්චිත නැත. විජය රජුගේ විජය නම් අමාත්ය වරයෙකු ඉදිකල විජිතපුරය ඓතිහාසික පොළොන්නරුව බව එක් මතයකි. දුටුගැමුණු රජු විනාශ කරන ලද එළාර රජුගේ විජිතපුර බළකොටුව පොළොන්නරුව ආසන්නයේ තිබෙන්නට ඇතැයි ද විශ්වාසයකි
දුටුගැමුණු රජතුමා අනුරපුරය ආක්රමණය කරද්දී කන්දවාරපිට්ඨි නම් තැනක කඳවුර ලා ගත් බවත් එය පොළොන්නරුව බවටත් මතයක් ද පවතී. එසේම 1 උපතිස්ස රජ දවස පුලස්තිපුර වැවක් කරවූ බව ඇති සෙල්ලිපියක් හමුව ඇත. ඒ හැරුණු කොට 4 අග්බෝ, 7 අග්බෝ, 2 සේන, 5 සේන රජවරුන් පොළොන්නරුව අගනුවර කරගෙන රජකම් කර ඇත.
පස්වැනි මිහිදු රජු සමයේ සොළීහු මෙරට ආක්රමණය කොට පොළොන්නරුව සිට රටේ පාලනය ගෙන ගියේය. වර්ෂ 1065 දී සොළීන් පළවාහැර අනුරාධපුරයේදී රාජ්ය අභිෂේක ලබන මහා විජයබාහු රජු පොළොන්නරුවට පැමිණ එය අගනුවර කර ගැනීමෙන් පොළොන්නරුවේ සිංහල රාජ වංශය ආරම්භ විය.
ශ්රී ලංකාව සහලින් ස්වයංපෝෂිත කරමින් මෙරට පාලනය කරනු ලැබු මහා පරාක්රමබාහු රජුගේ පාලන සමයේ දැවැන්ත වාරිමාර්ග පද්ධතීන්ද ඉදි කර තිබේ. වර්ෂ 1164 දී පොළොන්නරුවේ රජ පැමිණ 33 වසරක් එතුමන් රට පාලනය කළ බව සදහන්වේ.එකළ රාමඤ්ඤ පුරය, පඩි රට, රාජිනා පුරය ආදී විදෙස් රාජ්යයන් කිහිපයක්ද යටත් කරගත් බව මහාවංශයේ සඳහන් වේ. පෙළොන්නරුවේ ඇති නටඹුන් වලින් වැඩි ප්රමාණයක් මෙම පරාක්රමබාහු රජතුමාගේ පාලන සමයේ ඉදිකරවන ලද ගොඩනැගිළිය.
වර්ෂ 1197 දී රජ පැමිණී නිශ්ශංකමල්ල රජු බොහෝ වෙහෙර විහාර කරවා ප්රතිසංස්කරණය කල බව ඉතිහාසයයේ සදහන්වේ. පොළොන්නරුවේ ඓතිහාසික ගල්පොත නැමැති සෙල්ලිපිය මෙම රජුගේ ලේඛනයකි.
අනුරාධපුර සමයේදී ද පොළොන්නරුවේ දියුණු නගරයක් ලෙස පවතින්නට ඇති බවට සාධක පොත පතෙහි සදහන්වේ. .පොළොන්නරුව පිළිබඳ මහාවංශයේ පළමුවැනි උපතිස්ස රජු ක්රීස්තු වර්ෂ 365 ත් 406 ත් අතර තෝපා වැවබැන්දවු බව සදහන් කරයි . ක්රිස්තු වර්ෂ 633 දී තුන්වැනි අග්රබෝධි රජු විසින් කරවන ලද ආරාමයක් පිළිබඳ තොරතුරුද සඳහන් වේ.
රජවරුන් පහළොස් දෙනෙක් සහ ලීලාවතී හා කළ්යාණවතී නැමැති රැජිනියන් ද පාලනය කළ පොළොන්නරු රාජධානිය සොළි ආක්රමණයෙන් බිඳවැටේ.
ඉන් පසු කාලිංග මාඝ නම්වු සොළි රජු ගේ පාලනය ඇරඹේ. මෙකළ ඇතිවු හින්දු සංස්කෘතිකමය ආභාෂයන් ශිව දේවාල, පොලොන්නරුවේ සදකඩපහන ආදී නිර්මාණවලින් හදුනාගත හැකිවේ. සටහන්වේ.
නැවත දෙවැනි පරාක්රමබාහු කාලිංඝ මාඝ පරාජය කර දඹදෙණිය සිය රාජධානිය කර ගත්තේය.
ඉතිහාසය පොළොන්නරු යුගය අවසන් කරන්නේ තුන්වැනි පරාක්රමබාහු රජතුමාගෙනි. ඔහු ක්රිස්තු වර්ෂ 1298 සිට 1303 දක්වා වසර පහක් පොළොන්නරුවට වී රට පාලනය ගෙන ගියේය.
පොලොන්නරු යුගයේ පාලනය කල රජවරුන්ගේ පාලන කාලයන්
👪1017 දී අනුරාධපුර රාජධාණිය බිද වැටුනේ යයි සදහන්ය
- පස්වෙනි මහින්ද (මිහිදු) 982-1029
- හතරවන කස්සප 1029-1040
- මහලාන කිත්ති 1040-1042
- වික්රම පණ්ඩු 1042-1043
- ජගතිපාල (ජගත්පාල) 1043-1046
- පරාක්රම පණ්ඩු 1046-1048
- ලෝක (ලෝකිස්සර ,ලෝකේශ්වර ) 1048-1054
- හත්වන කස්සප 1054-1055
- පලමුවන විජයබාහු(විජය-බා) 1055 -1110
- පලමුවන ජයබාහු 1110 – 1111
- පලමුවන වික්රමබාහු 1111 – 1132
- දෙවන ගජබාහු 1132 – 1153
- පලමුවන පරාක්රමබාහු (පැරකුම්බා) 1153 – 1186
- දෙවන විජයබාහු 1186- 1187
- නිශ්ශංකමල්ල 1187 – 1196
- දෙවන වික්රමබාහු 1196 – ——
- චෝඩගංග 1196 – 1197
- ලීලාවතී රැජිණ 1197 – 1200
- සහස්සමල්ල 1200 – 1202
- කල්යාණවතී රැජිණ 1202 – 1208
- ධර්මාශෝක 1208 – 1209
- අනිකංග මහාදිපාද 1209———
- ලීලාවතී රැජිණ (දෙවන රාජ්ය කාලය ) 1209 – 1210
- ලෝකේශ්වර 1210 – 1211
- ලීලාවතී රැජිණ (තුන්වන රාජ්ය කාලය) 1211 – 1212
- පරාක්රම පණ්ඩු 1212 – 1215
- මාඝ ( කාලිංග විජයබාහු) 1215 – 1236
- තුන්වන විජයබාහු 1232 – 1236 ( දඹදෙණිය රජ කලේය)
- දෙවන පරාක්රමබාහු (පන්ඩිත දෙවන පරාක්රමබාහු) 1236 -1270
- හතරවන විජයබාහු (බොසත් විජයබා) 1270 – 1272
- බුවනෙකබාහු 1272 – 1284 (දඹදෙණිය සහ යාපහුව රාජධාණි )


































