දුම් බීම ශරීරයට අහිතකරයි.

සිගරට් එකේ ඉරි කීයද ? '

පනස් දෙකයි.

එංගලන්ත ජාතික ජෝන් ප්ලේයර් නිර්මාතෘ බ්රිතාන්‍ය ඇමරිකා දුම්කොල සමාගම ගෝල්ඩ් ලීෆ් නිශ්පාදනය ඇරඹු අතර පාකිස්තානයෙහි මෙය වඩාත් ජනප්‍රිය හා වැඩිම අලෙවිවන සිගරට්ටුව වී ඉන් පසු දකුණු ආසියාවේ සියලුම රටවල් වල අලෙවිය ව්‍යාප්ත විය.
ඉතින් ඇයි බොන්නෙ සිගරට්.

ජෝන් ප්ලේයර් හදුන්වලා දුන්නෙ ඒ ඒ රටවල ශීත කාලගුණික තත්වය යටතේ ඇබ්බැහි නොවී ශීත වූ කැටි වූ ලේ ගමනාගමනය වැඩි කරන්න.විශේෂයෙන් මුහුදෙම රැකියා කරන නාවිකයන්ට වගේ.

ඒකට ලංකාවේ උන් ඒක බොන්නෙ ගිනියම් මද්දහනේ රත් වෙලා තියෙන ලේ උණුසුම තවත් වැඩි කරගන්න.බත් කෑවත් සිගරට්,තේ බිව්වත් සිගරට් ,අරක්කු බිව්වත් සිගරට්
හැමෝම වගේ දන්නවා, යම් අයෙක් සිගරට් එකක් බොන්න හදන්නේ, දැන් තමුන් කරදඬු උස්මහත් වුණු ලොකු මිනිහෙක් - වීරයෙක් කියන හැඟීමක් ඇති කරගෙන. ඒ බව අනික් අයට අඟවන්න. ඒ වගේම සිගරට් බීම කොහොමහරි ඇතිකර ගතයුතු, හරි ශෝක් හිත් ඇදලාගන්නා පුරුද්දක් කියලා අඟවන්න හදනවා. 

නමුත්, ඔබ මේ බොළඳ වීරයා වෙන්න කලින් කිසිම විටෙක හිතුවද, සිගරට්ටුවක් තුළ ඔබේ ''මිනීවළ" හෑරිලා තියෙනවා කියලා ?

"නිකොටින්" - Nicotine - තමයි අපට පළමුවෙන්ම හිතට එන්නෙ. නැද්ද? නමුත් ඔබ දන්නවාද සිගරට් බීම නැතුවම බැරි කරන, බොන සිගරට් ප්‍රමාණය වැඩි කරමින් ඇබ්බැහිකරවන, රසායන ද්‍රව්‍යයන් ඒකෙ තියෙන බව ? සිගරට් බොන්න පුරුදුවෙලා, ඒක නැතුවම බැරි විදියට ඇබ්බැහි වුණ අයට, සාමාන්‍ය විදියට ඉන්න ලේ වල එක්තරා මට්ටමකට ''නිකොටින් '' තියෙන්නම ඕනෙ. නැත්නම් කෑවෙ බිව්වේ නෑ වගේ. ''මූඩ්" එකත් ටිකක් ''අප්සෙට්'' වගේ. 

නිකොටින් සුලු ප්‍රමාණයක්, මාත්‍රාවක් ගත්තාම මොළය ටිකක් කුල්මත් වෙනවා. උත්තේජනයක් ඇතිවෙනවා. නමුත් විශාල ප්‍රමානයක් ගත්තාම මත්වීමක්, නිදිබර ගතියක් දැනෙනවා. මෙයින් ස්නායු සෛල අතර ක්‍රියාකාරිත්වය දුර්වල වෙලා, හදවතේ, රුධිර ධමනී සහ හෝමොනවල ක්‍රියාකාරිත්වය අඩපණ වෙලා, මාරක ප්‍රතිවිපාක අත්විඳින්න පුලුවන්. 

නිකොටින් ලේ වල අඩංගුවීමෙන් දුම්බොන්නා ''තැන්පත් - කූල්" මිනිහෙක් වගේ පෙනුනට, නොදැනීම ශරීරයට දරුණු හානියක් සිදුවෙනවා.

සිගරට් බොන-නොබොන ඔබලා දැනගෙන හිටියාද සිගරට් දුමේ පිළිකා සෑදෙන විෂ රසායන ද්‍රව්‍ය 43ක් ඇතුලුව, 4000කට වැඩි විෂ රසායනික (carcinogens) ද්‍රව්‍ය අංශු රැසක් තිබෙනවා කියලා ? 

මෙන්න ඒ පිළිබඳ තොරතුරු ටිකක් 

තාර - මෙය දුම්බීම නිසා අප ශරීරයට ඇතුලුවන තහනම් අපද්‍රව්‍ය, අංශු කොටස්, සඳහා භාවිතා කරන පොදු වචනයක්. මෙම අපද්‍රව්‍යවල පිළිකා සෑදීමට හේතුවන පිළිකා කාරක වන කාසිනෝජන්ස් (carcinogens) ඇතුලු බොහෝ විෂ රසායන ද්‍රව්‍ය අඩංගුවෙයි. තාර ඇලෙන සුළු දෙයකි. එමගින් දත්වල, නියපොතුවල සහ පෙනහලු පටකවල දුඹුරු වර්ණයෙන් පැල්ලම් ඇතිකරයි. තාර වල පිළිකා කාරක ''කාර්සිනොජන් benzo pyrene'' වැඩියෙන් අඩංගු වෙනවා.

කාබන් මොනොක්සයිඩ් -Carbon Monoxide- මෙය ඔබේ ලේවල ඇති ඔක්සිජන් වායුවේ තැන උදුරාගන්නා කිසිම ගන්ධයක් නොමැති මරණීය වායුවක්. ඔක්සිජන් අංශු ඔබේ ශරීරය පුරාම ගෙනයන්නේ, සෑම රතු රුධිරානුවකම අඩංගුවන හිමොග්ලොබින් නැමති ප්‍රෝටීනය මගිනුයි. නමුත් කාබන් මොනොක්සයිඩ්, ඔක්සිජන් වඩා හොඳින් හිමොග්ලොබින් සමග බැ‍ඳෙනවා. මේ නිසා ශරීරයට අවශ්‍ය ඔක්සිජන් ප්‍රමාණය ගෙනයාමට රතු රුධිර සෛල බොහෝ අවශ්‍ය වෙනවා. රතු රුධිර සෛල වැඩිවීම නිසාම රුධිරයේ ඝණත්වයත් වැඩිවෙයි. එයින් අදහස් කරන්නෙ, ශරීරයට ඔක්සිජන් වැඩියෙන් අවශ්‍යවන ව්‍යායාම කරන අවස්ථාවල, මොළයට, හෘදයවස්තුවට, මාංශ පේශී හා අනෙකුත් ශරීර අවයවයන්ට ප්‍රමාණවත් පමණින් ඔක්සිජන් ලැබෙන්නෙ නැහැ කියන එකයි.

හයිඩ්රජන් සයනයිඩ් - Hydrogen Cyanide – පිටතින් ඇතුලුවන අපද්‍රව්‍ය රඳවාගෙන සුද්ද පවිත්‍ර කරන සිහින් කෙස් වැනි දෙයක් පෙනහලුවල තිබෙනවා. හයිඩ්රජන් සයනයිඩ් පෙනහලු පිරිසිදු කරන මෙම කාර්යාවලිය මැනවින් සිදුවීම නතර කරයි. ඒ කියන්නේ දුම්බීමේදී ඇතුලුවන විෂ සහිත රසායනික ද්‍රව්‍ය පෙනහලු තුළ තැන්පත්ව වර්ධනය විය හැකි බවයි. දුම්බීමෙන් පෙනහලු වලට හානි සිදුවන අනෙකුත් රසායන දුව්‍ය නම්, හයිඩ්රොකාබන් වර්ග, නයිට්රස් ඔක්සයිඩ් වර්ග, ඕගනික් අම්ල, කාබොලික් අම්ල හා ඔක්සිකාරකයි.

ඔක්සිකාරක රසායන ද්‍රව්‍ය - Oxidizing Chemicals - ඉතාම ප්‍රචන්ඩ ලෙස (ත්‍රස්තවාදින් මෙන්) ප්‍රතික්‍රියා කරන මෙම රසායනික ද්‍රව්‍යයන් මගින් හදවතේ මාංශ පේශී හා රුධිර නාලවලට හානි සිදුවිය හැකියි. එම රසායන ද්‍රව්‍යයන් කොලෙස්ටරෝල් සමඟ සහයෝගයෙන් ක්‍රියාකර, රුධිර ධමනි නාලවල බිත්ති ඇතුළත මේද තට්ටු වර්ධනය කරයි. මේ නිසා හෘද රෝග, ''හාට් ඇටෑක්'' (ආඝාතය) සහ රුධිර නාල රෝග ආදිය ඇතිවෙයි.

ලෝහ - Metals- උරන සිගරට්ටුවක ආසනික්, කැඩ්මියම් සහ ඊයම් ඇතුළු භයානක ලෝහ වර්ග අඩංගු වෙයි. මෙම ලෝහ කිහිපයක්ම පිළිකාකාරක ලෝහයන්ය.

විකිරණශීලි සංයෝග - Radioactive Compounds- කාර්සිනෝජෙනික් වශයෙන් හඳුන්වනු ලබන, විකිරණශීලී පිළිකාකාරක සංයෝග සිගරට් දුමාරයේ අඩංගු වෙනවා.
සිගරට් එකක් බොන විට, පෙනහලු කරා ඇතුලුවන තාර ප්‍රමාණය වැඩිවෙයි. ඔබ දැනගත යුතුම දේ තමයි, සිගරට්ටුවක් උරන පළමු හුස්මේදී ඇතුල්වන තාර ප්‍රමාණයට, දෙගුණයකටත් වඩා වැඩි තාර ප්‍රමාණයක් අවසන් සිගරට් හුස්මේදී පෙනහැල්ලට ඇතුලුවන බව. සිගරට් බීමෙන් ඇතුලුවන රසායන ද්‍රව්‍ය බොහොමයක් පෙනහලු තුළම තැන්පත් වෙයි. මෙයින් හැ‍ඟෙන්නේ ඔබ වැඩි වැඩියෙන් සිගරට් බීමෙන්, පෙනහලුවලට සිදුවෙන හානිය ඉතාම වැඩිවන බවයි.

දැන් ඔබ තේරුම්ගත යුතු එකම දේ මෙපමණයි. දුම්පානය - සිගරට් බීම - ඔබේ ශරීරයේ හැම ඉන්ද්‍රියකටම අහිතකර ලෙස බලපානවා. දැන්වත් දුම්පානයෙන් මිදීමට, එය නැවැත්වීමට ප්‍රමාද වැඩි නැහැ කියන එකයි.

ඉතින් ඔයාගෙ සිගරට් බොන යාලුවට මේක පේන්න ශෙයා කරන්න.
සිගරට් බොන සල්ලි වලින් තැඹිලි ගෙඩියක් අරන් බොන්න.

- 

Chamith Malshan

 A day in the life

සුනාමියට වසර විසි එකයි.

මීට වසර විසි එකකට පෙර දෙසැම්බර් 26 වන දින, අප අවදිවුයේ මෙතෙක් අසා නොවුන බිහිසුණු ඛේදවාචකයක දර්ශණ රූපවාහිනියෙන් නරඹමින් සහ ගුවන් විදුලියෙන් අසමින් කම්පා වෙමින්ය.

සුනාමියෙන් මියගිය අනතුරට පත්වු ජනතාව අණුස්මරණය කරමින් ඔවුනට තම තමන් විශ්වාස කල සුගතිකාමි පරලොවක සැනසීම ලැබේවායි අද දින ප්‍රාරථණය කිරීම අපගේ පරම යුතුකමකි.

2004 දෙසැම්බරයේ කත්තලට පසු දින (26 වෙනිදා ) සුමාත්‍රාහි බටහිර දෙසට වන්නට, මෙතෙක් වාර්තා වූ විශාලතම භූමිකම්පාවලින් එකක් ලෙස සටහන් වෙමින් මැග්නිටියුඩ් 9.1ක භූ කම්පනයක් හටගත්තේ ඉන්දුනීසියාවේ වෙරළ තීරය මෙන් ම ඉන්දියන් සාගරය වටා සිටින ප්‍රජාවන්ට හානි කළ දැවැන්ත සුනාමියක් ඇති කරමිනි.

ඉන්දියන් සාගර සුනාමිය සහ නත්තල් සුනාමිය ලෙසින් හැඳින්වෙන මෙම සුනාමිය හේතුවෙන් එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානයට අනුව, විවිධ රටවලින් පැමිණි විදේශීය සංචාරකයන් 9,000ක් ඇතුළුව පුද්ගලයන් 230,000කට ආසන්න පිරිසක් මිය ගියහ.

රටවල් 14කින් මරණ වාර්තා විය.

සුනාමි ඇගැයීම් සන්ධානය විසින් ප්‍රකාශයට පත් කරන ලද දත්ත පෙන්වා දෙන්නේ, අවම වශයෙන් පුද්ගලයන් 275,000ක් මිය ගිය අතර තවත් බොහෝ දෙනෙකු අතුරුදහන් වූවන් ලෙස ලැයිස්තුගත කර ඇති බව ය.

මෙම මාරාන්තික සුනාමියේ එක් අනතුරු ඇඟවීමේ සලකුණක් වූයේ වෙරළ තීරයේ මීටර් සිය ගණනක් සහ මුහුදු පත්ල නිරාවරණය කරමින් වෙරළ දිගේ මුහුද ආපස්සට ගමන් කිරීම ය.

භූමිකම්පාව සිදු වී මිනිත්තු 30කටත් අඩු කාලයකදී, උතුරු සුමාත්‍රා සහ ඉන්දියාවේ නිකොබාර් දූපත්වල වෙරළ තීර වෙත දැවැන්ත රළ පහරවල් කඩා වැදීම ඇරඹිණි. පැය දෙකක් ඇතුළත එම රළ දකුණු ඉන්දියාව, ශ්‍රී ලංකාව සහ තායිලන්තය වෙත ළඟා වූ අතර ඊළඟ පැය හත ඇතුළත ඒවා 'අප්‍රිකාවේ අග ප්‍රදේශයට ද කඩා වැදිණි

මෙම ව්‍යසනයෙන් ආර්ථිකයට සිදු වූ බලපෑම ඇමෙරිකානු ඩොලර් බිලියන 10කට ආසන්න යැයි ගණන් බලා ඇත.

සුනාමි යනු, ද්විත්ව මූලයකින් යුත් ජපන් වචනයකි, tsu යන්නෙහි අර්ථය වරාය සහ nami යන්නෙහි තේරුම රළ ය.

භූමිකම්පාවකින් ඇති වන ශක්තිය මුහුදු පත්ල සිරස් අතට මීටර් කිහිපයකින් විස්ථාපනය කර ජලය ඝන කිලෝමීටර සිය ගණනක් චලනය කරන විට සුනාමියක් නිර්මාණය වේ.

එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානය සුනාමිය විස්තර කරන්නේ "බොහෝ විට ජල බිත්ති මෙන් දිස්වන සහ වෙරළ තීරයට කඩා වැදිය හැකි සහ පැය ගණනක් තුළ අනතුරුදායක විය හැකි රළ" ලෙස ය.

පළමු රැල්ල සෑම විට ම විශාලතම රැල්ල නොවිය හැක. 2004 ඉන්දියන් සාගර සුනාමියේදී විශාලතම රැල්ල දෙවැන්න වූ අතර 1964 ඇලස්කාවේ සුනාමියේදී විශාලතම රැල්ල සිව්වන රැල්ල විය.

භූමිකම්පා, නාය යාම් හෝ ගිනිකඳු පිපිරීම් මගින් සුනාමි ඇති විය හැක.

සුනාමි අනතුරු ඇගයීම්.

22,000කට අධික පිරිසක් මිය ගිය සන්රිකු සුනාමියෙන් පසුව, 1896 තරම් අතීතයේදී, භූ කම්පන ක්‍රියාකාරකම් සහ සුනාමි අතර සම්බන්ධයක් ඇති බව මුල් වරට ප්‍රකාශ කළේ, ජපන් ජාතිකයින් ය.

1923දී, අනෙක් රටවල් සුනාමි අනතුරු ඇඟවීම් නිකුත් කිරීමේ හැකියාව ලබා ගැනීමටත් පෙර, භූ කම්පන විද්‍යාඥයෙකු සහ හවායි ගිනිකඳු නිරීක්ෂණාගාරයේ නිර්මාතෘ තෝමස් ජැගර්, නැගෙනහිර රුසියාවේ කම්චැට්කා භූමිකම්පාවෙන් පසු සුනාමියක් ඇතිවීමේ හැකියාව ගැන සඳහන් කළ පළමු විද්‍යාඥයා විය.

1941දී ලොව ප්‍රථම සුනාමි පූර්ව අනතුරු ඇඟවීමේ සංවිධානය ජපානයේ සෙන්ඩායිහි ආරම්භ කෙරිණි.

එක්සත් ජනපද රජයේ පළමු සුනාමි අනතුරු ඇඟවීමේ මධ්‍යස්ථානය 1949දී හොනොලුලු භූ චුම්භක නිරීක්ෂණාගාරයේ ආරම්භ කරන ලදී. එය පසුව පැසිෆික් සුනාමි අනතුරු ඇඟවීමේ මධ්‍යස්ථානයේ ප්‍රධාන කොටසක් බවට පත් විය.

නමුත් ඉන්දියන් සාගර කලාපයේ රටවලට 2004දී අනතුරු ඇඟවීමේ පද්ධතියක් හෝ අවදානමට ලක්විය හැකි වෙරළබඩ ජනතාව දැනුවත් කිරීමට සහ ඉවත් කිරීමට යාන්ත්‍රණයක් නොතිබිණි.

ජාතීන් 28ක සහභාගීත්වයෙන් 2005දී පිහිටුවන ලද ඉන්දියානු සාගර සුනාමි අනතුරු ඇඟවීමේ සහ අවම කිරීමේ පද්ධතිය ක්‍රියාත්මක වූයේ 2011දී ය.

කලාපයේ බොහෝ රටවල් ද ඔවුන්ගේ ම සුනාමි අනතුරු ඇඟවීමේ පද්ධති ක්‍රියාත්මක කරයි.

BBC 2024 දෙසැම්බර්.

A day in the life