වෙළඳ යුද්ධය හා චීන උපායමාර්ගය

වෙළඳ යුද්ධය හා චීන උපායමාර්ගය
--මිගාර රත්නායක මුණු පොතට.

චීනය සහ එක්සත් ජනපදය අතර පවතින භූදේශපාලනික තරගය වර්තමාන ලෝක දේශපාලනයේ ප්‍රධානතම සන්ධිස්ථානයක් බවට පත්ව තිබේ. කිෂෝර් මහබුබානිගේ විශ්ලේෂණය අනුව, එක්සත් ජනපදය චීනයට එරෙහිව ගෙන යන තරගයේදී ඉතා පැහැදිලි උපාය මාර්ගික දුර්වලතා පෙන්නුම් කරන අතර, චීනය ඉතා ක්‍රමානුකූලව සහ සියුම්ව මේ අභියෝගයට මුහුණ දෙමින් සිටියි.

එක්සත් ජනපදයේ උපාය මාර්ගික අසමත්භාවය

එක්සත් ජනපදයේ ප්‍රධානතම දුර්වලතාවය වන්නේ චීනයට එරෙහිව පැහැදිලි උපාය මාර්ගයක් නොමැති වීමයි. මෙය හුදෙක් කිෂෝර් මහබුබානිගේ අදහසක් නොව, ඇමරිකානු ඉතිහාසය තුළ ප්‍රමුඛතම උපාය මාර්ගික චින්තකයෙකු වූ හෙන්රි කිසින්ජර්ගේද නිරීක්ෂණයකි. කිසින්ජර් පැහැදිලිවම ප්‍රකාශ කර ඇත්තේ "එක්සත් ජනපදය චීනයට එරෙහිව ගෙන යන තරගයේ විශාලතම උපාය මාර්ගික වරද වන්නේ උපාය මාර්ගයක් නොමැතිව මෙම තරගය ආරම්භ කිරීමයි" යන්නයි.

චීනය සම්බන්දයෙන් එක්සත් ජනපදයේ පවතින අරමුණු පැහැදිලි නැත:

චීනයේ ආර්ථික සංවර්ධනය වළක්වාලීම - මෙය කළ නොහැක්කකි.
චීන කොමියුනිස්ට් පක්ෂය පෙරළා දැමීම - මෙයද සාක්ෂාත් කරගත නොහැක.
චීනය හුදෙකලා සහ සීමා කිරීම - සෝවියට් දේශයට කළ ආකාරයට මෙයද කළ නොහැක.

එක් එක් ජනාධිපතිවරයාට අනුව මෙය වෙනස් වන නමුත් හිටපු ජනාධිපති ජෝ බයිඩන්ට අනුව "චීනය අංක එක වීම මගේ සමයේදී සිදු නොවනු ඇත" යනුවෙන් ප්‍රකාශ කර ඇති අතර, මෙය පෙන්නුම් කරන්නේ චීන ආර්ථිකය ඇමරිකානු ආර්ථිකය පසු කර යාම වැළැක්වීම පමණක් ඔහුගේ අරමුණ වූ බවයි. තීරුබදු, චිප් යුද්ධය වැනි ක්‍රියාමාර්ග සියල්ලම චීන ආර්ථික වර්ධනය මන්දගාමී කිරීම සඳහා සැලසුම් කර ඇත.

චීනයේ ක්‍රමානුකූල උපාය මාර්ගය

චීනය පැහැදිලි උපාය මාර්ගයක් නොමැතිව කටයුතු කළහොත් දැඩි අර්බුදයකට මුහුණ දීමට සිදුවන බව දනී. මේ නිසා චීනය ඉතා පැහැදිලි හා සංවිධානාත්මක උපාය මාර්ගයක් සකස් කර ඇත. මෙහි ප්‍රධාන අංග තුනකි:

1. ශක්තිමත් අභ්‍යන්තර ව්‍යුහයක් ගොඩනැගීම
සෝවියට් දේශයේ කඩාවැටීම පිළිබඳව චීනය තරම් ගැඹුරින් අධ්‍යනය වෙනත් රටක් නොමැති අතර ඇ.එ.ජ.යේ සිහිනය වන්නේ චීනය "දෙවන සෝවියට් දේශය" බවට පත් කර එයද කඩා වැටීමට සැලැස්වීමටය. චීනය මේ ඉරණම වළක්වා ගැනීමට පහත පියවර ගෙන ඇත:

සෝවියට් දේශය කඩා වැටුණේ බාහිර පීඩනය නිසා නොව අභ්‍යන්තර දුර්වලතා නිසා බව චීනය විසින් හඳුනාගැනීම නිසා ශක්තිමත්, ගතික ආර්ථිකයක් ගොඩනැගීම හා ශක්තිමත් ගතික සමාජයක් නිර්මාණය කිරීම.

ජෝර්ජ් කෙනන් නම් ඇමරිකානු චින්තකයා 1949 දී ප්‍රකාශ කළ පරිදි, "අවසානයේදී එක්සත් ජනපදය සහ සෝවියට් දේශය අතර තරගයේ ප්‍රතිඵලය අපගේ අවි ආයුධ සහ හමුදා මත නොව, කුමන සමාජයක් වැඩි ආධ්‍යාත්මික ජවයක් සහිතද යන්න මත රඳා පවතී." චීනය මේ සත්‍යය හොඳින් අවබෝධ කරගෙන ඇත.

2. අසල්වැසි රටවල් ආර්ථිකමය වශයෙන් බැඳ තැබීම
සෝවියට් දේශයට එරෙහිව එක්සත් ජනපදය ජයග්‍රහණය කිරීමට හැකි වූයේ බොහෝ සෝවියට් සංගමයට අසල්වැසි රටවලට සෝවියට් දේශයේ පැතිරීම වළක්වාලීමේ ප්‍රතිපත්තියට එක් කරගැනීමට හැකි වූ නිසාය. මේ රටවල් අතර බටහිර යුරෝපය, ජපානය, දකුණු කොරියාව ආදී සෝවියට් දේශය වටා තිබූ රටවල් රැසක් විය.

චීනය මේ පාඩමෙන් ඉගෙන ගනිමින්, මෙය වළක්වා ගැනීමට සැලසුම් සහගත පියවර ගෙන ඇත:

2001 දී ආසියාන් සංවිධානයට නිදහස් වෙළඳ ගිවිසුමක් යෝජනා කිරීම - ඇමරිකාව, යුරෝපා සංගමය, ඕස්ට්‍රේලියාව හෝ ජපානය වැනි බටහිර රටවල් කිසිවෙක් ආසියාන් සංවිධානය සමඟ නිදහස් වෙළඳ ගිවිසුමක් යෝජනා නොකළ අතර, මෙලෙස නිදහස් වෙළඳ ගිවිසුමක් යෝජනා කළ පළමුවැන්නා චීනය විය.

ආර්ථික සම්බන්ධතා විප්ලවීය ලෙස වර්ධනය කිරීම - 2000 දී ආසියාන්-චීන වෙළඳාම ඩොලර් බිලියන 40ක් පමණක් වූ අතර, ආසියාන්-ඇමරිකා වෙළඳාම ඩොලර් බිලියන 135ක් විය. 2022 වන විට (නිදහස් වෙළඳ ගිවිසුමෙන් පසුව), ආසියාන්-චීන වෙළඳාම ඩොලර් බිලියන 975 දක්වා (ලෝකයේ විශාලතම වෙළඳ සම්බන්ධතාවය බවට පත්වෙමින්) වර්ධනය විය.

මේ නිසා ආසියාන් සංවිධානයට අයත් රටවලට චීනයට එරෙහිව යමින් චීනය වෙනත් රටවලට පැතිරීම වළක්වාලන ප්‍රතිපත්තියකට සම්බන්ධ වීම තර්කානුකූල නැත - තම විශාලතම වෙළඳ හවුල්කරුවාට එරෙහිව යාම ඉතා අපහසු කටයුත්තකි.

3. එක් තීරයක්, එක් මාවතක් ව්‍යාපෘතියට මුලපිරීම (Belt and Road Initiative)
ලෝකයේ සෑම කොනකම යටිතල පහසුකම් ගොඩනගන චීන ව්‍යාපෘතිය උපාය මාර්ගික වශයෙන් වැදගත් පියවරක් ගෙන ඇත:

යටිතල පහසුකම් අවශ්‍යතා සපුරාලීම - ලෝකයේ සෑම රටක්ම පාහේ චීන අධිවේගී දුම්රිය, මහා මාර්ග වැනි යටිතල පහසුකම් අවශ්‍ය බව පිළිගනී.

රටවල චීනය කෙරෙහි රඳා පැවැත්ම වැඩි කිරීම - මේ සම්බන්ධතා නිසා එම රටවල් චීනයට එරෙහි චීනය වෙනත් රටවලට පැතිරීම වළක්වාලන ප්‍රතිපත්තියකට එක් වීමට අකමැති වේ.

මේ උපාය මාර්ගය තුළින් ලෝකයේ බොහෝ රටවල් චීනයේ යටිතල පහසුකම් සංවර්ධන ව්‍යාපෘති මත යැපීමට පටන් ගෙන ඇත.

නිගමනය

චීනයේ උපාය මාර්ගය එක්සත් ජනපදයේ ප්‍රවේශයට වඩා දුරදක්නා සුළු, ක්‍රමානුකූල සහ සංයුක්ත බව පැහැදිලිය. චීනය සෝවියට් දේශයේ අසාර්ථකත්වයෙන් ඉගෙන ගෙන, අභ්‍යන්තර ශක්තිය ගොඩනගමින්, අසල්වැසි රටවල් සමඟ ගැඹුරු ආර්ථික සම්බන්ධතා ස්ථාපිත කරමින්, සහ ලෝකයේ යටිතල පහසුකම් සංවර්ධනය කරමින් ගෝලීය ස්ථානයක් තහවුරු කරගෙන ඇත.

(කිශෝර් මහුබුබානිගේ දේශනයක් ඇසුරෙනි.)

A day in the life

ආනයන සදහා තීරු බදු 0% කළ යුතුයි

ඇමරිකානු ආනයන සදහා තීරු බදු 0% කළ යුතුයි - රවී කරුණානායක.

මේ මොහොතේ අපි කළ යුතු හොඳ ම දේ ඇමරිකාව සමග සාකච්ඡා කර, ඇමරිකාවෙන් ආනයනය කරන භාණ්ඩ සඳහා තීරු බදු 0% කිරීමට
නිර්මාණශීලී වීම යැයි නව ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී පෙරමුණේ පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රී රවී කරුණානායක පැවසී ය.
ඉන්දියාව සමග ගනුදෙනු කිරීම ඉතා හොද දෙයක් බවත් , අනාගතයේ ඉන්දියාව ලෝකයේ විශාලම ආර්ථිකයක් හිමි රටක් බවට පත් වන බවත්, ඔහු කියා සිටියේය.
ඔහු මෙම අදහස් පළ කළේ බත්තරමුල්ලෙහි පිහිටි ඔහුගේ නිවසේ අද (06) පැවති මාධ්‍ය හමුවේ දී ය.
එම මාධ්‍ය හමුවේ දී වැඩි දුරටත් අදහස් පළ කළ රවී කරුණානායක...
අනිල් ජයන්තගේ පිළිතුර මොකක් ද...?
ඉන්දියාව සමග ගනුදෙනු කිරීම ඉතා හොද දෙයක්. මගේ අදහස ඉන්දියාව සමග ගනුදෙනු කිරීම නිසා ලංකාවට හොඳක් වෙනවා කියන එකයි. අනාගතයේ ඉන්දියාව ලෝකයේ විශාලම ආර්ථිකයක් හිමි රටක් බවට පත් වෙනවා.
ඇමරිකාව සමග පවතින වෙළඳාම සම්බන්ධයෙන් ගැටලුවක් ඇවිත් තිබෙනවා. මෙතෙක් කාලයක් අපිට ගැටලුවක් තිබුනේ නෑ. ඒ සම්බන්ධයෙන් ඇමරිකාවට ස්තූතියිවන්ත වෙනවා. නමුත් දැන් ඩොලන්ඩ් ට්‍රම්ප් ප්‍රතිගෝලීකරණයට තල්ලු වී තිබෙනවා. ඇමරිකාව සහ අපි අතර අපනයනය සහ ආනයනය අතර පරතරය වැඩි උනා. අපි ඇමරිකා භාණ්ඩ ගෙන්වනකොට ඇමරිකාවෙන් ම ගේන්න ඕන නෑ. වෙනත් රටවල් හරහා ගෙන්වන්න පුළුවන්.
මේ වෙලාවේ කළ යුතු හොදම දේ අපි ඇමරිකාව එක්ක සාකච්චා කළ යුතුයි; අපි ඇමරිකාවෙන් ආනයනය කරන භාණ්ඩ සඳහා තීරු බදු 0% කළ යුතුයි. එහෙම අපි නිර්මාණශීලී විය යුතුයි. මේක වෙන්න කලින් මම මාර්තු මාසයේ දී පාර්ලිමේන්තුවේදී ඇහුවා. එතකොට අනිල් ජයන්ත කිව්වේ මාස දෙකකින් උත්තර දෙන්නම් කියලයි.
මෝදි ඇවිත් පන්ති පහ ඉගෙන ගත්තා ද...?
අපි විශාල බඩු ප්‍රමාණයක් ඇමරිකාවට අපනයනය කරනව. මේ ආකාරයටයි සිංගප්පූරුව ජපානය දියුණු උනේ. ඉස්සර ලෝකයට ම ගැහුවේ එක බද්ධක්. දැන් ඒක වෙනස් කර තිබෙනවා. එක එක රටවලට එක එක බදු ප්‍රමාණයන් අය කරනවා. ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය අරමුදල වගේම අපි කියන්නේ මේ ණය ගෙවන්න පුලුවන් වන්නේ අපනයනය හරහායි. හැබැයි හැම එකමටම පිළිතුර IMF එක ම නෙවෙයි.
ඉන්දියාවෙ අගමැති තුමා ආවා, ඒ ගැන අපි සතුටු වෙනවා, නමුත් මෝදි ඇවිත් පන්ති පහ ඉගෙන ගත්තා ද නැත්නම් එහේ දේවල් අපේ ආණ්ඩුවට ඉගැන්වුවාද කියලා ගැටලුවක් තිබෙනවා. කෙසේ හෝ ඉන්දියාව එක්ක සමීපව වැඩ කරන්න ඕන. දැන් අදානිගේ ප්‍රශ්නය යට ගහන්න හොද නෑ . නමුත් මේ රටේ බලශක්තිය ගැන හිතන්න ඕන. මොනවා කිව්වත් අදානි ගේ ක්‍රමය තුළ පවර් ලයින් එකක් ගේන්න හදනවා. එදා සාම්පූර් වලට විරුද්ධ වෙච්ච අයම මෝදි ගෙන්වා මේ දේවල් කිරීම ගැන අපි සතුටු වෙනවා.. අපි අලුතින් හිතන්න ඕන. මේ රජයේ නිලධාරීන්ට පමණක් ආර්ථිකය හසුරවන්න නොදිය යුතුයි.
සයිබර් ආරක්ෂණය පිළිබඳ සිතිය යුතුයි
ඩිජිටයිල්ශේෂන් ගැන ගැටලුවක් තිබෙනවා. අපේ රටට සයිබර් ආරක්ෂණ ක්‍රමවේද අවශ්‍යයි. සයිබර් සිකුරිටි එක ගැන මේ ආණ්ඩුව හිතන්න ඕන.
එදා හැමදේට ම විරුද්ධ වෙච්ච අය අද ආණ්ඩු කරනවා. දැන් මේ දේවල් ඉදිරියට ගෙන යන එක හොඳයි. දැන් දූෂණයත් නෑ; පෙළපාලිත් නෑ. දැන් රටට ආයෝජන ගෙන්වන්න පුළුවන්. 

මේ රටේ නිෂ්පාදනය ඇතිකර අපි අපනයන ආර්ථිකයක් ඇති කළ යුතුයි.’’

උපුටා ගැනිම The Leader.

A day in the life