සියැටල්

"නිල් අහසත් පොළොවේ උණුසුමත් විකිණීම හෝ මිලදී ගැනීම සඳහා වූ ඔබගේ අදහස අපට නුහුරු වන්නේය. සුළෙඟ් නැවුම් බව හෝ ජලයේ කාන්තිය අපට අයිති නොවේ නම් ඒවා මිල කිරීමට හෝ මිලදී ගැනීමට ඔබට හෝ අපට හැකියාවක් නැත.

මේ මිහිතලයේ සෑම බිම් අඟලක් ම මගේ පරපුරට ශුද්ධ වූ වස්තුවකි. දිලිසෙන දේවදාර ගසක හැම කිනිත්තක්ම, වැලිතලාවලින් පිරී ගිය සෑම වෙරළක්ම, අඳුරු වනාන්තරවල තිබෙන සෑම මිහිදුම් වලාවක්ම, සිහින් හඬින් ගී ගයන සෑම කුඩා ප්රාණියෙක්ම මගේ මිනිසුන්ගේ මතකයේ හා අත්දැකීම් සමුදායේ පූජනීය වස්තූහු වන්නෝය. 

ගස් අතරින් විහිදී යන සෑම අඩිපාරක්ම මිනිසා පිළිබඳ ස්මරණය රැගෙන යන්නේය. සුදු මිනිසුන් වූ ඔබගේ මළගිය ඇත්තෝ මරණයෙන් පසු තම මව්බිම අමතක කොට දෙව්ලොව සැරිසරති. 

මහ පොළොව රතු මිනිසාගේ මෑණියන් වන බැවින් අපගේ මළගිය ඇත්තෝ මේ සුන්දර මිහිතලය අමතක නොකොට මෙහිම රැඳෙන්නෝය. අපි මිහිතලයේ කොටසක් වන්නෙමු. මිහිතලයද අපගේම කොටසක් වන්නේය. සුගන්ධවත් පුෂ්පයෝ අපගේ සොහොයුරියෝය. පිනිමුවා, අශ්වයා, මහරාජාලියා, මේ සියල්ලෝම අපගේ සහෝදරයෝ වෙති. ගිරිශිඛරද, තණ බිම්වල තෙතමනයද, පෝනියාගේත් මිනිසාගේත් සිරුරේ උණුසුමද යන මේ සියල්ලම එකම පවුලකට අයත් වන්නේය.

ගංගාවෝ අපගේ සොහොයුරෝ වෙති. ඔවුහු අපගේ පිපාසය සංසිඳවති. අපේ ඔරුද පාරුද ගෙන යති. අපගේ දරුවන් පෝෂණය කරති. අපි මේ භූමිය ඔබට විකුණුවහොත් මේ ගංගාවන් අපගේත් ඔබගේත් සහෝදරයන් බව අමතක නොකරනු මැනවි. ඔබේ දරුවන්ටද එය කියාදෙනු මැනවි. එතැන් සිට වෙනත් ඕනෑම සහෝදරයකුට දක්වන කරුණාව ගංගාවලටද දක්වනු මැනවි.

ගිරි ශිඛරය වසා සිටින හිමිදිරි මිහිදුම, උදාවන හිරු ඉදිරියේ පලා යන්නාසේ සුදු මිනිසාගේ ආක්රමණය ඉදිරියේ රතු මිනිසා හැමවිටම පලා ගොස් ඇත. එහෙත් අපගේ පියවරුන්ගේ භස්මාවශේෂ අපට පූජනීය වන්නේය. ඔවුන්ගේ සොහොන්බිම් අපට පූජනීය බිම් වන්නේය. එහෙයින් මේ කඳු මේ තුරුලතා සහ මේ බිම අපටම කැපවූ භූමියකි. 

සුදු මිනිසුන් වන ඔබ අපගේ සිරිත් විරිත් නොදන්නා බව අපි දනිමු. ඔබට එක් බිම් කඩක් තවත් බිම් කඩකට වඩා වෙනස් නොවේ.."

- රතු ඉන්දියානු නායක සියැටල්

****

A day in the life

ගලගම පත්තිනි දේවාලය සහ පත්තිනි අන්දරය.

කුඹල්මුල්ල බොල්තුඹ      දේවාලේ
අලුත්නුවර ගලගම      දේවාලේ
කිරිඳිගල ද මොරහැල      දේවාලේ
සිද්ධ පත්තිනි අණ ඇත හැමවේලේ

මේ බලන්ගොඩ ඇති පත්තිනි දේවාල  හයක් පිලිබදව ජනකවියෙකු කල ප්‍රබන්ධයකි.
ගලගම පත්තිනි දේවාලය පිහිටා ඇත්තේ ඉඹුල්පේ ප්‍රාලේ කොඨටාශයේ යක්දෙහිවෙල ග්‍රානි වසමේය.
දේවාලයත් දේවාල බිමත් අවට පුරානයේ පදිංචිව සිට ඇත්තේ යක් - දෙස්සන් විය යුතුය.ඔවුන් පදිංචිව සිටි බිම අවට ඇති වෙල්යාය යක්දෙහිවෙල ලෙස නම් වෙන්න ඇත. මේ වෙල්යාය අදත් සරු සාර වෙල්යායක් ලෙසින් අපට දකින්ට හැකිය.
දේවාලයේ ආවතේව කල කපුරාලලාගෙන් පැවත එන පරපුර අදත් දේවාලය අවට පදිංචිකරුවෝය.
ඔවුන් “ ගලගම කපුරාලලාගේ “ පෙලපත් නාමය භාවිතා කරන පිරිස්ය.
එහෙත් අද මෙම පරපුරේ අය දේවාල භාරකාරීත්වයෙන් ඈත්ව වෙනත් පිරිසකට භාරකාරිත්වය පැවරී ඇත.
මෙම වෙනස්කම් මීට අවුරුදු අසූවකට අනූවකට පෙර සිදුව ඇති බව වහරෙ පවතින්නක් වන අතර එය දේපල පිලිබද ගැටලුවක් ලෙසද කතා බහට එක්ව ඇත.
දේවාලය ඓතිහාසික පසුබිම පෘතුගීසි සමය දක්වා දිවයන්නකි.
ඈපා වරුන් මාපාවරුන් රාජ්‍යපාලනයට සම්බන්ධව සිටි එම යුගයේ එකල ගම්ප්‍රධානියෙකුගේ මුලිකත්වයෙන් මේ දේවාලය ඉදිවුවායැයි ජනප්‍රවාදයේ සදහන්ය.
කෙසේ නමුත් අවුරුදු දහසක පමණ අතීත හිමිකමක් තිබුනද භෞතික වශයෙන් දේවාල පරිශ්‍රයක් ලෙස දියුණුවට පත්ව නැත.
මෙයට හේතුව වන්නට ඇත්තේ දේවාලය සතු සම්පත් පෞද්ගලික පරිහරණයට පත්වීමයැයි උපකල්පනය කරන්නට සිදුව ඇත.

ගලගම පත්තිනි දේවාලය

දේවාලය පත්තිනිය උදෙසාය.
කවුද ? මේ පත්තිනිය .

අතීතයේ  ඉන්දියාවේ විසූ “කන්නගිය“  නම් කාන්තාව විවාහ වූයේ ධනවත් එමෙන්ම ස්ත්‍රී ලොලියෙක්වු  සෙල්ලක්කාර පාලග කුමරුන් සමඟය. 

මේ පැවතුම් නිසාම  දුප්පතෙක් බවට පත්වු  තම සැමියාගෙන් වෙන්වෙන්නට කන්නගියට සිතුණේ නැත. 

මුදල් නැතිව කල්පනා කරමින් සිටින සැමියාට, ඈ ඇගේ පයේ රැඳුණු රන් පා සලඹ ගලවා දී එය විකුනා මුදල් ගන්නා ලෙස කීවාය. 

වටිනා පා සළඹක් අතැතිව එය විකුණන්නට යන පලග කුමරු හොරෙක් යැයි සිතා පඩි රටේ රාජ පුරුෂයන් අත්අඩංගුවට ගන්නේ පාලග කුමරු අත තිබූ රන් සලඹ රජ බිසවකගේ යැයි සිතාය. මේ අනුව පඩි රජු පාලග කුමරු මරන්න නියම කළේය. 

මෙය දැනගත් කන්නගී තම සැමියා සොයා පඬි දේශයට ගියාය. 

පඬි දේශයට යාමට ගගකින් එතර විය යුතුය.

ගගෙන් එගොඩ කිරීමට තොටියා ප්‍රතික්ෂේප කළාය.  ඇය තම මුද්ද ගගට වීසි කොට තමන්ට ගගෙන් එතර වීමට මගක් තනන ලෙසින් අධිෂ්ඨාන කළාය, 

ගග දෙබෑවීය. 

ඒ හරහා ඇය පඬි රටට ගියාය. ඒ වනවිට පාලග කුමරුහට මරණ දඩුවම ක්‍රියාත්මක කර ඇති බව ඇයට දැනගන්නට ලැබිණී. 

වේදනාවට පත් කන්නගිය  තම වම් පියයුරුව කඩා දමා පඬි රජුට සාප කළාය. 

මුළු පඬි පුරයම ගිනිගෙන දැවිණි. කුඩා ළමුන්, ගැබිනි මවුවරුන් හා සතුන් පමණක් නොදැවී ශේෂ විය. ආපසු එන ගමනේදී තම මෙගොඩ නොකළ තොටියාටද ඈ ශාප කළාය. ඒ ඔහුගේ පරම්පරාවම ලෙඩ දුක් 64 කින් වෙලා ගන්නා ලෙසය. (පැපොල, සරම්ප දද කුෂඨ වැනි දෙයියන්ගේ ලෙඩ) ඒ කන්නගීගේ අධිෂ්ඨානයේ බලයෙන් තොටියාගේ පරපුරද දඩුවම් වින්දාය.. 

පසු කාලයේදී කන්නගී දක්ෂිණ භාරතයේ දෙවඟනක් බවට පත්වූවාය.

ඉපදුණු දවසේ ඉඳන් දරුවා පෝෂණය කරන්න අම්මා කෙනෙක්ට කිරි එරෙන්නේ කෙසේදැයි පහදන්නට විද්‍යාවට බැරිය. ඒ ආකාරයෙන් මේ ලෝකයේ භෞතිකව ඔප්පු කරන්න බැරි බොහෝ දේ නැතැයි කිව නොහැකිය. 

තම දරුවාට සුදුසු සහකාරියක හෝ සහකරුවකු මුණ ගැසේවායි පතන්න මවුපියවරුන් පත්තිණි දෙවියන් වැඩ සිටින දේවාල වලට යති. තමන්ටත් අම්මා කෙනෙක් වීමේ වරම් දෙන්නැයි පත්තිනි දෙවියන්ට බාර වෙති. දරුවන් කුස දරාගත් මව්වරුන් පත්තිනි දේවාලවලට පැමිණෙන්නේ දහස් ගණනිනි. දරුවන් ඇකයේ හොවාගත් අම්මලා දරුවා අපල උපද්‍රව වලින් ආරක්ෂා කර දෙන ඉල්ලා යාතිකා කරති. දරුවෝ ලෙඩ ඇඳේ දුක් විඳිද්දී එදෙස බලා සිටිය නොහී පත්තිනි දෙවියන් හමුවට පැමිණෙන මව්වරු පියවරු බොහෝය. ගිලන් වී රෝහල් යහන මත වැතිර සිටින තම දරුවාට නිරෝගී සුවය පතා වැඳ වැටෙන මවුපියවරුන් අනන්තය. විවාහයට කලින් පත්තිණි මෑණියන් ඉදිරිපිටට පැමිණ භාරහාර වන අයද විභාග සමත්වීමට පිහිට ඉල්ලන අයද සිටිති.

. 

බෞද්ධ සාහිත්‍යයේ කියැවෙන අයුරින් පත්තිනි දේවිය බුද්ධාංකුර මාතාවකි. ඇය මතු බුදු බව උදෙසා පාරමී පුරන්නීය. පිනි බිඳුවෙන්, නුග පතින්, ගිනි කන්දෙන්, දෙමට මලෙන්, රන් අඹයෙන්, කදුරු පොත්තෙන්, දිය බුබුළෙන්, හෙණ සැරයෙන්, සිඟා රැල්ලෙන් පත්තිනි දෙවඟන අවතාර මවන බව කියැවෙයි. පත්තිනි මෑණියන් අඹෙන් උපන්නා යැයි සැලකෙන නිසා ඇයට තබන පූජා වට්ටියේ පලතුරු අතර අඹ ගෙඩි මඟ හැරෙන්නේ නැත. එසේම ගිනිගත් පඬි රාජ්‍යයේ බෙලි උයන් ද ඇගේ ශාපයට අසුවූ හෙයින් පත්තිනි පූජාවකට බෙලි පළතුර එකතු කරනු නොලැබේ. ඇය පුදන්නේ කහමල් වලිනි.

කන්නගිය යන්න සාමාන්‍යයෙන් ව්‍යවහාර වන්නකි.දේවනායගී, කනක බිසෝ, ශ්‍රි මහා පත්තිනි, සිරිමා පත්තිනි, වීර පත්තිනි, අම්මා දේවිය, පත්තිනි දේවි, කිරි අම්මා, මා පත්තිනි, හළඹ කුමාරි කිරි අම්මා, හඳුන් කුමාරි කිරි අම්මා යන විවිධ නම් වලින් පත්තිනි දේවිය හඳුන්වයි.

A day in the life