රේල් පීලි දෙකක් අතරේ කුඩා ඉඩක්

රේල් පීලි දෙකක් අතරේ කුඩා ඉඩක් තබන්නේ අව්වට ප්‍රසාරනය වීම සඳහා යයි පැවසීම තවත් දුම්රියට සම්බන්ධ ප්‍රචලිත මිත්‍යාවකි.
රේල් පීලි දෙකක් අතර පෙනෙන හිඩැස පිළිබඳ පැහැදිලි කිරීම.
රේල් පීලි දෙකක් එකිනෙක සම්බන්ධ කිරීම සඳහා පත්තු (Fish Plates) දෙකක් දෙපසින් තබා අඟලක් පමණ විශ්කම්භයක් ඇති වානේ ඇන (Bolts & Nuts) 4 කින් (සමහර විට 6 කින්) දැඩි ලෙස සම්බන්ධ කරනු ලබයි. මේ ඇන හොඳින් තදවී ඇත්නම් එම පීලි දෙක එකම දෘඩ පීල්ලක් ලෙස ක්රිියා කරයි.
මෙවන් සම්බන්ධකිරීමකදී පීලි දෙක එකිනෙක හේත්තුවන ලෙස තබන්නේ නම් පීලිවල හා පත්තුවල සිදුරු එකිනෙක නිවැරදිව සම්පාතවීම සඳහා විශාල නිරවද්යහතාවකින් යුතුව සිදුරු ස්ථානගත විය යුතුය. උදාහරණයක් ලෙස අවසන් සිදුරේ කේන්ද්රහයේ සිට පීල්ලේ කෙලවරව දුර මිමී 100ක් නම් හා පත්තුවේ මැද සිදුරු 2 අතර දුර මිමී 200ක් නම් පීලි අතර හිඩැසක් නොවන පරිදි පීලි දෙක සම්බන්ධ කල හැකිය. එහෙත් යම්කිසි හේතුවක් නිසා පීල්ල කැපීමේදී එහි අවසන් සිදුරේ සිට කෙලවරට දුර මිමී 1 කින් වැඩිවුනා යයි සිතමු. එවිට එවන් පීලි දෙකක් හේත්තු කලවිට සිදුරු අතර දුර මිමී 202කි. නමුත් පත්තුවේ අදාල සිදුරු අතර පරතරය මිමී 200ක් පමණි. පීලි තවත් මිමී දෙකකින් ලං කල යුතු ය. කොටින්ම කිවහොත් සවිකල නොහැකිය. මේ සඳහා අවශ්ය නිරවද්යයතාවට විශාල රේල් පීලි කැපීම හා විදීම ක්ෂේත්රමයේදී අපහසුය.
එබැවින් ප්රා‍යෝගිකව සිදු කරන්නේ මිමී 5ක් පමණ කොටට පීල්ල කැපීමයි. මුල් උදාහරණයම සලකමු. දැන් සිදුරේ සිට පීල්ල කෙලවරට දුර මිමී 95 යි. පීලි දෙක එකට තැබූ විට සිදුරු අතර අවම දුර මිමී 190. පත්තුවේ සිදුරු අතර දුර මිමී 200. දැන්පීලි අතර මිමී 10ක හිඩැසක් තබා පත්තුව සවි කල හැකිය. වැරදීමකින් පීල්ලේ දිග මිමී 1ක් 2ක් අඩු වැඩි වුවද පත්තුව සවිකල හැකිය. පීලි අතර හිඩස ඇතිවන්නේ මේ හේතුව නිසාය.
පීලි ශක්තිමත්ව සිල්පර හා සම්බන්ධ කර ඇති විට රත්වීමේදී හා සිසිල් වීමේදී සිදුවියයුතු දිගවැඩිවීම හා අඩුවීම එසේ නොවී සංපීඩනයක් (Compression) හෝ ආතතියක් (Tension) ලෙස පීල්ල විසින් විඳගනු ලබයි. (මේ සඳහා බකල් වීමට හෝ Crack වීමට අවකාශ නොලැබෙන සේ මාර්ගය ශක්තිමත්ව තිබියයුතුය.)
පත්තුවේ ඇන හොඳින් තදවී ඇත්නම් රත්වීමේදී හෝ සිසිල් වීමේදී මෙම හිඩැස වෙනස් නොවේ. එහෙත් ඇන බුරුල්වී ඇත්නම් යම් ප්රීමාණයක අදීමක් හෝ හැකිලීමක් නිරීක්ෂණය කල හැකිය.
මෙසේ පීලි අතර හිඩසක් තිබීමෙන් ඒවා මාර්ග නඩත්තුවේදී මාරු කිරීම පහසු වන අතර අවාසිය වන්නේ රෝද මේ හිඩැස් මතින් යාමේදී ඇතිවන ශබ්දය හා කම්පනයයි. වර්තමානයේ අධිවේගී දුම්රිය මාර්ග සැදීමේදී රේල් පීලි කිහිපයත් එකට පාස්සා සම්බන්ධක ප්ර මාණය අවම කර ඇත. සම්බන්ධක (Joints) නැතිවම හදන රේල් පාරවල් ද ඇත (Continuously welded rails). තවද Expansion Joints යනුවෙන් අතරමැදි ක්‍රමයක් ද වේ.
ඒ අනුව රේල් පීලි දෙකක් අතර හිඩැසක් තබන්නේ රත්වීමේදී වන ප්රිසාරණයට ඉඩ දීම සඳහායයි පැවති මතය බැහැර කල යුතු ය.

© former gmr mr. Punnavijitha Wijesekera

#2023memories

Ceylon Government Railway Magazine

A day in the life